Αυτό ήταν το τεστ. Οι ΗΠΑ είχαν προειδοποιήσει: “κανένα πλοίο δεν περνά”. Το Ιράν είχε προειδοποιήσει: “το Στενό το ελέγχουμε εμείς”. Η Κίνα δεν είπε τίποτα. Απλώς έστειλε ένα τάνκερ. Και το τάνκερ πέρασε. Η πρώτη ρωγμή στον αμερικανικό κλοιό είναι γεγονός – και δεν είναι μια μικρή ρωγμή. Είναι ένα ρήγμα που απειλεί να γκρεμίσει ολόκληρη την πολιτική Τραμπ στη Μέση Ανατολή.
Η παραβίαση: Ένα πλοίο, δύο σημαίες, μια πρόκληση
Το περιστατικό που συζητείται ήδη πυρετωδώς στους διαδρόμους της διπλωματίας και στα επιτελεία του Πενταγώνου έχει ως εξής: ένα κινεζικό δεξαμενόπλοιο, στο οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την Ουάσιγκτον, κατέπλευσε από τον Περσικό Κόλπο και διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ, παραβιάζοντας την αμερικανική ναυτική απαγόρευση που είχε τεθεί σε ισχύ μόλις 24 ώρες νωρίτερα.
Δεν πρόκειται για λάθος. Δεν πρόκειται για “παρανόηση”. Είναι μια συνειδητή, προμελετημένη και εξαιρετικά επικίνδυνη πρόκληση από την πλευρά του Πεκίνου.
Η επιχείρηση φαίνεται ότι συντονίστηκε με τις ιρανικές αρχές, οι οποίες έδωσαν το “πράσινο φως” και πιθανότατα παρείχαν ασφαλή δίοδο. Σύμφωνα με πηγές, το τάνκερ κινήθηκε κοντά στα ιρανικά ύδατα, μια ζώνη που η Τεχεράνη θεωρεί δική της αρμοδιότητα, και όπου οι Αμερικανοί δεν τόλμησαν να παρέμβουν.
Η σιωπή της Ουάσιγκτον: Γιατί τα αμερικανικά πολεμικά δεν σταμάτησαν το τάνκερ;
Το μεγάλο ερώτημα που καίει είναι ένα: Γιατί τα 15 αμερικανικά πολεμικά πλοία που βρίσκονται στην περιοχή δεν παρενέβησαν; Η επίσημη απάντηση, αν υπάρξει ποτέ, θα είναι διπλωματική. Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο σκληρή:
-
Φόβος κλιμάκωσης: Μια στρατιωτική αντιπαράθεση με κινεζικό πολεμικό πλοίο ή ακόμα χειρότερα, η βύθιση ενός κινεζικού εμπορικού, θα σήμαινε άμεση είσοδο της Κίνας στον πόλεμο. Ο Τραμπ δεν είναι έτοιμος για ένα μέτωπο εναντίον Πεκίνου.
-
Ασαφής εντολή: Οι οδηγίες προς τον αμερικανικό στόλο είναι να εμποδίζει πλοία με ιρανικό προορισμό ή προέλευση. Το κινεζικό τάνκερ, ακόμα κι αν φορτώθηκε πετρέλαιο στο Ιράν, είναι δύσκολο να αναγνωριστεί επί τόπου χωρίς λεπτομερή έλεγχο, ειδικά αν κινείται υπό σημαία “βολής” (όπως Μποτσουάνας ή Μαλάουι).
-
Έλλειψη πολιτικής βούλησης: Ο Τραμπ, που δήλωσε ότι “δεν τον νοιάζει” αν το Ιράν επιστρέψει στο τραπέζι, στην πραγματικότητα δεν θέλει μια ανοιχτή σύγκρουση που θα εκθέσει την αδυναμία του αποκλεισμού.
Η κινεζική στρατηγική: Δεν χρειάζεται να νικήσουν, αρκεί να αποδείξουν ότι ο αποκλεισμός δεν δουλεύει
Η Κίνα, σε αυτή τη φάση, δεν επιδιώκει μια στρατιωτική αναμέτρηση. Επιδιώκει να αποδομήσει την αμερικανική απειλή στην πράξη.
-
Δοκιμή των ορίων: Η Κίνα δοκιμάζει την αποφασιστικότητα και τις αντοχές των ΗΠΑ. Μόλις είδε ότι το πλοίο πέρασε ανενόχλητο, απέδειξε ότι ο αποκλεισμός έχει “τρύπες”.
-
Μήνυμα σε Ιράν και Ρωσία: Το Πεκίνο στέλνει μήνυμα ότι δεν θα εγκαταλείψει τους συμμάχους του. Το Ιράν δεν είναι μόνο του.
-
Αποκάλυψη της υποκρισίας: Η Δύση εμποδίζει το ιρανικό πετρέλαιο, αλλά η Κίνα το αγοράζει κανονικά. Η επιτυχής διέλευση του τάνκερ δείχνει ότι το σύστημα κυρώσεων δεν είναι παντοδύναμο.
Οι συνέπειες: Αλυσιδωτές αντιδράσεις και το τέλος του αποκλεισμού
Αυτή η πρώτη παραβίαση δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι η σπίθα που μπορεί να ανάψει μια αλυσίδα αντιδράσεων.
-
Μιμητικές κινήσεις: Αν ένα τάνκερ πέρασε, γιατί όχι και δεύτερο; Και τρίτο; Η Κίνα έχει ήδη δεκάδες πλοία στην περιοχή. Σύντομα, μπορεί να δούμε ένα “κονβόι” πλοίων να επιχειρεί να σπάσει τον αποκλεισμό.
-
Απώλεια κύρους για τις ΗΠΑ: Ο αποκλεισμός ήταν το μεγάλο όπλο του Τραμπ. Αν αποδειχθεί αναποτελεσματικός, ο Τραμπ θα εκτεθεί ως “χάρτινος τίγρης”. Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να επιβάλλει αποκλεισμό που δεν τηρείται.
-
Πίεση για κλιμάκωση: Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ (Ισραήλ, Σαουδική Αραβία) θα πιέσουν για πιο δυναμική απάντηση. Αν δεν υπάρξει, θα στραφούν σε άλλες λύσεις.
Το μήνυμα της Κίνας: “Δεν είστε μόνοι σας εδώ”
Το Πεκίνο έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην Ουάσιγκτον: η Μέση Ανατολή δεν είναι αμερικανική λίμνη. Η Κίνα έχει συμφέροντα, έχει συμμάχους, και είναι διατεθειμένη να τα προστατεύσει, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι θα παραβιάσει έναν αμερικανικό αποκλεισμό.
Η επιχείρηση αυτή είναι ένα masterclass κινεζικής διπλωματίας: αθόρυβη, υπολογισμένη, και αποτελεσματική. Δεν χρειάστηκε να εκτοξεύσουν ούτε έναν πύραυλο. Αρκούσε ένα πλοίο.
Το αδιέξοδο: Η πλάστιγγα γέρνει
Η κατάσταση στο Ορμούζ μπαίνει σε ένα νέο, ακόμα πιο επικίνδυνο στάδιο. Οι ΗΠΑ έχουν τρεις επιλογές:
-
Να κλιμακώσουν: Να σταματήσουν με τη βία το επόμενο κινεζικό τάνκερ. Αυτό σημαίνει άμεση σύγκρουση με την Κίνα.
-
Να το αγνοήσουν: Να κάνουν πως δεν είδαν τίποτα. Αυτό σημαίνει ότι ο αποκλεισμός καταρρέει de facto.
-
Διπλωματία: Να χρησιμοποιήσουν την παραβίαση ως δικαιολογία για να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, κρύβοντας την ήττα τους.
Η πιο πιθανή επιλογή είναι η τρίτη. Ο Τραμπ θα αναγκαστεί να καταπιεί την περηφάνια του και να αναζητήσει μια συμβιβαστική λύση, πριν η εικόνα του “νικητή” γίνει ρεζίλι.
Ο απόηχος ενός ρήγματος
Το κινεζικό τάνκερ δεν μετέφερε μόνο πετρέλαιο. Μετέφερε ένα μήνυμα: η εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας τελειώνει. Ο αποκλεισμός στο Ορμούζ ήταν η τελευταία πράξη ενός δράματος που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες.
Το ρήγμα που άνοιξε τώρα είναι μικρό. Αλλά από τις μικρές ρωγμές, καταρρέουν τα τείχη.
