Η πτώση του καθεστώτος του Bashar al-Assad στη Συρία άνοιξε ένα νέο μέτωπο για γεωπολιτικό ανταγωνισμό στη Μέση Ανατολή.
Τώρα, ωστόσο, αντί το Ιράν και η Ρωσία να διαδραματίζουν τους ρόλους με τη μεγαλύτερη επιρροή στη Συρία, το Ισραήλ και η Τουρκία βλέπουν μια ευκαιρία να προωθήσουν τα αντικρουόμενα εθνικά και περιφερειακά συμφέροντά τους όσον αφορά την περιφερειακή σφάλεια.
Υπό τους αντίστοιχους ηγέτες τους, τον πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu και τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών έχουν επιδεινωθεί απότομα τα τελευταία χρόνια.
Αυτό θέτει τις βάσεις για μια θερμή αναμέτρηση στη Συρία.
Μια νέα αντιπαλότητα
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι χωρίς την υποστήριξη της Τουρκίας, το HTS δεν θα ήταν σε θέση να επιτύχει την αστραπιαία κατάληψη της εξουσίας.
Τώρα, με την αποχώρηση του Assad, ο Erdogan πιστεύεται ότι τοποθετείται ως de facto ηγέτης του σουνιτικού μουσουλμανικού κόσμου.
Θέλει επίσης η Τουρκία να είναι μια από τις κυρίαρχες δυνάμεις στην περιοχή.
Ο Erdogan επισήμανε ότι εάν η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε διαιρεθεί με διαφορετικό τρόπο μετά την ήττα της στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλές συριακές πόλεις, συμπεριλαμβανομένου του Χαλεπίου και της Δαμασκού, πιθανότατα θα ήταν μέρος της σύγχρονης Τουρκίας.
Η Τουρκία άνοιξε αμέσως ξανά την πρεσβεία της στη Δαμασκό μετά την πτώση του Assad και πρόσφερε βοήθεια στο HTS στη διαμόρφωση της νέας ισλαμιστικής τάξης της χώρας.
Ως μέρος αυτού, ο Erdogan έχει αντιταχθεί σε οποιαδήποτε παραχώρηση από το HTS στην υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ κουρδική μειονότητα στα βορειοανατολικά της Συρίας, την οποία θεωρεί υποστηρικτές των Κούρδων αυτονομιστών στην Τουρκία.
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ εκμεταλλεύτηκε το κενό εξουσίας στη Συρία για να προωθήσει τις εδαφικές του φιλοδοξίες και την ασφάλεια.
Έχει εξαπολύσει χερσαία εισβολή στη συριακή πλευρά των στρατηγικών Υψωμάτων του Golan και έχει εκτελέσει μαζικό βομβαρδισμό των στρατιωτικών θέσεων της Συρίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ είπε ότι η καταστροφή αυτών των στρατιωτικών εγκαταστάσεων -που περιελάμβαναν αποθήκες πυρομαχικών, μαχητικά αεροσκάφη, πυραύλους και εγκαταστάσεις αποθήκευσης χημικών όπλων- ήταν απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι δεν θα πέσουν στα «χέρια των εξτρεμιστών» που θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή για το εβραϊκό κράτος.
Η Τουρκία βλέπει τις πρόσφατες ενέργειες του Ισραήλ στη Συρία και στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Golan ως υφαρπαγή γης.
Οι ενέργειες του Ισραήλ έχουν επίσης καταγγελθεί από αραβικές χώρες, οι οποίες απαιτούν σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας.
Το Ισραήλ ανησυχεί ξεκάθαρα για την άνοδο στην εξουσία μιας ισλαμιστικής ομάδας και τη μετατροπή της Συρίας σε τζιχαντιστικό κράτος.
Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο ηγέτης του HTS Ahmad al-Sharaa (επίσης γνωστός ως Abu Mohammad al-Jolani) έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί σύγκρουση με το Ισραήλ.
Δεσμεύτηκε επίσης να μην επιτρέψει σε καμία ομάδα να χρησιμοποιήσει τη Συρία για επιθέσεις στο Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, al-Sharaa ζήτησε την απόσυρση του Ισραήλ από το συριακό έδαφος σύμφωνα με μια συμφωνία του 1974 που ακολούθησε τον πόλεμο του Yom Kippur το 1973.
Η εχθρότητα
Ο Erdogan, ο μετριοπαθής ισλαμιστής πρόεδρος της Τουρκίας, υπήρξε εδώ και καιρό υποστηρικτής της παλαιστινιακής υπόθεσης και σφοδρός επικριτής του Ισραήλ.
Ωστόσο, οι εντάσεις έχουν κλιμακωθεί σημαντικά μεταξύ των δύο πλευρών από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα.
Ο Erdogan ζήτησε να διαμορφωθεί ένα αραβο-ισλαμικό μέτωπο για να σταματήσει αυτό που αποκάλεσε τη «γενοκτονία» του Ισραήλ στη Γάζα.
Έχει επικρίνει εξίσου την εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο νωρίτερα αυτό το έτος.
Ο πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu, εν τω μεταξύ, έχει επικρίνει τον Erdogan όλα αυτά τα χρόνια.
Τον έχει αποκαλέσει «αστείο» και «δικτάτορα», του οποίου οι φυλακές είναι γεμάτες από δημοσιογράφους και πολιτικούς κρατούμενους.
Κατηγόρησε επίσης τον Erdogan ότι διέπραξε «γενοκτονία» κατά του κουρδικού λαού.
Η Ουάσιγκτον, η οποία είναι σύμμαχος τόσο με την Τουρκία όσο και με το Ισραήλ, έχει ξεκινήσει έντονες διπλωματικές προσπάθειες για να διασφαλίσει ότι το HTS θα οδηγήσει τη Συρία σε ευνοϊκή κατεύθυνση.
Είναι πρόθυμο να δει ένα σύστημα διακυβέρνησης μετά τον Assad ευθυγραμμισμένο με τα συμφέροντα της Αμερικής.
Αυτά τα συμφέροντα περιλαμβάνουν την υποστήριξη του HTS στους Κούρδους συμμάχους της Αμερικής στη βορειοανατολική Συρία και τη συνεχή παρουσία 1.000 Αμερικανών στρατιωτών στη χώρα.
Οι ΗΠΑ θέλουν επίσης το HTS να συνεχίσει να εμποδίζει την τρομοκρατική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος να ανακτήσει δύναμη.
Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να διαχειριστούν τον αναδυόμενο γεωπολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας στη Συρία.
Ορισμένοι παρατηρητές δεν έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής αναμέτρησης Ισραήλ-Τουρκών, εάν το Ισραήλ μετατρέψει αυτό που αποκαλεί την προσωρινή του κατάληψη της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στη συριακή πλευρά των Υψιπέδων του Golan σε μόνιμη εδαφική προσάρτηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι επίκειται πόλεμος μεταξύ τους.
Αλλά τα συγκρουόμενα συμφέροντά τους και το εύρος της αμοιβαίας εχθρότητας σίγουρα έχουν ανταπόκριση έφτασε σε νέο επίπεδο.
Η απώλεια του Ιράν μπορεί να είναι δαπανηρή
Για το Ιράν, η ανατροπή του Assad σημαίνει την απώλεια ενός κρίσιμου συμμάχου στον κατά κύριο λόγο σιιτικό «άξονα της αντίστασης» ενάντια στο Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το ιρανικό καθεστώς είχε εργαστεί σκληρά για να οικοδομήσει αυτό το δίκτυο τα τελευταία 45 χρόνια ως θεμελιώδες μέρος της εθνικής και ευρύτερης ασφάλειάς του.
Είχε στηρίξει τη μειοψηφική αλαουιτική δικτατορία του Assad επί του πληθυσμού της Σουνιτικής πλειοψηφίας στη Συρία με περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια από τότε που ξεκίνησε η λαϊκή εξέγερση κατά του Assad το 2011.
Και με την αποχώρηση του Assad, το Ιράν στερείται μια ζωτικής σημασίας χερσαία και αεροπορική γέφυρα σε έναν από τους βασικούς αντιπροσώπους του – τη Hezbollah στον Λίβανο.
Η ξαφνική κατάρρευση του καθεστώτος Assad προκαλεί τώρα προβληματισμό στην Τεχεράνη σχετικά με την περιφερειακή στρατηγική του – και το εάν θα έχει κανέναν σημαντικό ρόλο στη νέα Συρία.
Αυτό φαίνεται απίθανο, καθώς ο al-Sharaa (ο ηγέτης του HTS) έχει δηλώσει την περιφρόνησή του τόσο για το Ιράν όσο και για τη Hezbollah.
Ο al-Sharaa έχει δώσει προτεραιότητα στη δημιουργία μιας ισλαμιστικής κυβέρνησης και στην ανοικοδόμηση και την εθνική ενότητα της Συρίας σε μια σύγκρουση με το Ισραήλ, τον απόλυτο εχθρό του Ιράν.
Αυτό αναμφίβολα θα οδηγήσει σε διαμάχη με τους σκληροπυρηνικούς και μεταρρυθμιστές στο Ιράν.
Μόνο ο χρόνος θα δείξει πώς θα εξελιχθούν όλα αυτά.
Σε αυτό το στάδιο, το μέλλον της Συρίας και της περιοχής είναι ασταθές.
Και πολλά εξαρτώνται από το αν οι ηγέτες του HTS θα κινηθούν για τη δημιουργία ενός πολιτικού συστήματος που θα περιλαμβάνει όλα τα μέτρα και θα ενώσει μια « βαλκανοποιημένη» Συρία.
www.bankingnews.gr
