Στά χρόνια τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου (298 – 373) εἶχε ἐμφανισθεῖ ἡ αἵρεση τοῦ Ἀρείου. Ὁ ἀρειανισμός μέχρι τίς ἡμέρες μας ἀρνεῖται τήν θεότητα τοῦ Χριστοῦ. Θεωρεῖ τόν Χριστό ἁπλῶς κτίσμα τοῦ Πατρὀς. Συνεπῶς ὁ Ἀρειανισμός εἶναι ἀντίχριστος, διότι δέν παραδέχεται τήν θεανθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ.
Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὡς διάκονος τότε τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, ἀναδείχθηκε ἡ ψυχή τοῦ ἀγῶνα ἐναντίον τῆς κακοδοξίας τοῦ Ἀρείου, καί μέ τήν συμμετοχή του στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο συνέβαλε τά μέγιστα στήν συνοδική καταδίκη τῆς βλασφημίας τοῦ ἀρειανισμοῦ.
Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος πολέμησε μέ ζῆλο καί τόλμη τήν αἵρεση, ἀλλά ἀξίζει νά τονίσουμε ὅτι, τούς ἀγῶνες πού ἔδωσε, τούς πλήρωσε πολύ ἀκριβά. Ἀρκεῖ νά ἀναφέρουμε ὅτι ἀπό τά 46 χρόνια τῆς ἀρχιερατείας του, τά 16 τά πέρασε στήν ἐξορία.
Γιατί οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καί ὅλοι γενικῶς οἱ Ἅγιοι ἀγωνίζονται σθεναρά κατά τῶν αἱρέσεων καί μάλιστα πολλές φορές ὑπομένοντες φυλακίσεις, διωγμούς καί βασανιστήρια;
Κατ’ ἀρχάς νά ποῦμε ὅτι πατέρας τῆς αἱρέσεως εἶναι πάντοτε καί κατά κανόνα ὁ διάβολος. Τί εἶναι «αἵρεση»; Αἵρεση σημαίνει ἀπόκλιση ἀπό τήν ὀρθή πίστη. Καί πότε μπορεῖ νά συμβεῖ αὐτή ἡ ἀπόκλιση; Ὅταν προσπαθοῦμε νά ἑρμηνεύσουμε τό δόγμα ἤ γενικότερα τήν χριστιανική πίστη μέ τήν «λογική», μέ τό μυαλό μας. Αὐτό ὅμως, ὅπως γνωρίζουμε, εἶναι ἀδύνατον.
Ὁρίστε τί μᾶς λένε οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας γιά τό τί εἶναι «αἵρεση».
Ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας: Εἶναι «μολυσμός ψυχῆς, ἰός ἀσπίδων». Εἶναι μόλυνση τῆς ψυχῆς, θανατηφόρο δηλητήριο φιδιῶν.
Ἅγιος Ἰγνάτιος Ἀντιοχείας: «Τί εἶναι αἵρεσις; Φθορά πίστεως».
Μέγας Ἀθανάσιος: «Θεομίσητος ἐστίν ἡ αἵρεσις. Εἶναι ἡ κυρίως βλασφημία».
Ἱερός Χρυσόστομος: «Αἵρεσις εἶναι ἡ ἀποστασία».
Οἱ Πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου: «Αἴρεσις εἶναι παντελής ἀθεΐα».
Ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης: Αἵρεση εἶναι «ἀλλοτρίωσις Χριστοῦ»· ἀποξένωση, δηλαδή, ἀπό τόν Χριστό.
Ἅγιος Ἀλέξανδρος Ἀλεξανδρείας: Ἡ αἵρεση εἶναι «πρόδρομος τοῦ Ἀντιχρίστου».
Σήμερα στήν πατρίδα μας ἔχουμε ἑκατοντάδες αἱρέσεις! Καί ἡ αἰτία; Αἰτία εἶναι ἡ ἄγνοια τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως. Ἡ ἄγνοια ἀκόμη καί τοῦ τί σημαίνει αἵρεση.
Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος στούς ἀγῶνες του ἐναντίον τοῦ Ἀρειανισμοῦ βρέθηκε ἀντιμέτωπος μέ πλανεμένους αὐτοκράτορες, μέ πατριάρχες καί ἐπισκόπους αἱρετικούς. Κάποια στιγμή ἔμεινε μόνος. Ἀλλά ἦταν ἀτρόμητος καί γενναῖος. Δέν λύγισε. Γι’ αὐτό καί ὁ ὑμνογράφος τόν ὀνομάζει «στῦλον Ὀρθοδοξίας».
Ἐμεῖς σήμερα, μέ τόσες αἱρέσεις γύρω μας καί προπαντός μέ τήν παναίρεση τοῦ οἰκουμενισμοῦ, τί πρέπει νά κάνουμε; Τήν ἀπάντηση μᾶς τήν δίνει τό Εὐαγγέλιο διά στόματος τοῦ Μαθητή τῆς ἀγάπης, τοῦ Εὐαγγελιστή Ἰωάννη: «Οὔτε καλημέρα δέν θά πεῖτε στόν αἱρετικό». Καμμία σχέση καί κοινωνία μέ τούς αἱρετικούς. Μακριά! Μακριά!
Ζοῦμε σέ καιρούς κρισιμώτατους γιά τήν Ὀρθοδοξία. Γι’ αὐτό καί ὀφείλουμε, ἐάν πράγματι ἐπιθυμοῦμε νά τιμήσουμε τόν Μέγα Ἀθανάσιο, νά κρατήσουμε τήν Πίστη μας ἀνόθευτη καί νά τόν μιμηθοῦμε στήν σταθερότητα καί στό ἀγωνιστικό του φρόνημα γιά τήν Ὀρθοδοξία.
Φώτης Μιχαήλ, ἰατρός
18.01.2026
