Γράφει η Molly Schwartz, μακροοικονομική στρατηγική αναλύτρια του Cross-Asset στην Rabobank
Το Δόγμα Μονρόε, το οποίο διακηρύχθηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζέιμς Μονρόε το 1823, εξηγούσε την αμερικανική επιρροή στο Δυτικό Ημισφαίριο σε μια εποχή που τα νεοσύστατα κράτη της Νότιας Αμερικής αναδύονταν από την ευρωπαϊκή αποικιακή κυριαρχία. Ενώ το δόγμα προειδοποιούσε την Ευρώπη να μην αναμειχθεί πολιτικά, δεν έφτασε στο σημείο να υπονοήσει ότι οι ΗΠΑ θα ενεργούσαν ως θεματοφύλακες αυτών των νεαρών κρατών.
Η ερμηνεία του δόγματος, ωστόσο, φαίνεται κάπως διαφορετική ─ αν και όχι εντελώς μοναδική. Πράγματι, το σκάψιμο μιας τεράστιας τάφρου για να χωρίσει μια χώρα στα δύο είναι μια αρκετά σαφής μορφή παρέμβασης των ΗΠΑ. Η πρόσφατη επιχείρηση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί την πρώτη φορά από την κυβέρνηση Μπους («H», όχι «W») που βλέπουμε κάτι τέτοιο από την Ουάσιγκτον, και η ρητορική της σημερινής κυβέρνησης γύρω από αυτήν την επιχείρηση ξεχωρίζει επίσης σημαντικά.
Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι: «Δεν υπάρχει πόλεμος. [Υπάρχει] πόλεμος κατά των συμμοριών διακίνησης ναρκωτικών ─ όχι πόλεμος κατά της Βενεζουέλας». Κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν ότι ένας πόλεμος παραμένει πόλεμος ανεξάρτητα από το πώς ορίζεται ο εχθρός, αλλά ο Ρούμπιο διαφωνεί. Επίσης, διατύπωσε κατηγορηματικά τις βασικές προθέσεις των ΗΠΑ: «Αυτό είναι το Δυτικό Ημισφαίριο. Εδώ ζούμε ─ και δεν θα επιτρέψουμε στο Δυτικό Ημισφαίριο να χρησιμεύσει ως ορμητήριο για αντιπάλους, ανταγωνιστές και αντιπάλους των ΗΠΑ».
Όσον αφορά τον Μαδούρο, η κατάσταση φαίνεται ξεκάθαρη. Αναμένεται να καταδικαστεί από τη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης για τουλάχιστον μία από τις κατηγορίες εναντίον του και πιθανότατα θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του στη φυλακή. Ο ίδιος ο Μαδούρο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι «δεν είναι ένοχος για τις κατηγορίες περί ναρκοτρομοκρατίας», δηλώνοντας «Είμαι αθώος. Δεν είμαι ένοχος. Είμαι ένας αξιοπρεπής άνθρωπος».
Η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ ορκίστηκε ως υπηρεσιακή πρόεδρος τη Δευτέρα, αφού ο Τραμπ δήλωσε στην εφημερίδα The Atlantic: το Σαββατοκύριακο: «Αν [η Ροντρίγκεζ] δεν κάνει το σωστό, θα πληρώσει πολύ υψηλό τίμημα ─ πιθανώς ακόμη υψηλότερο από τον Μαδούρο».
Ο τόνος της Ροντρίγκεζ έχει αλλάξει σημαντικά από το Σαββατοκύριακο. Αφού αρχικά καταδίκασε τη συλλήψη του Μαδουράδο ως «βάρβαρη», τώρα τείνει κλάδο ελαίας στην Ουάσινγκτον, δηλώνοντας: «Καλούμε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να συνεργαστεί σε μια ατζέντα συνεργασίας που θα επικεντρώνεται στην κοινή ανάπτυξη, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, και θα στοχεύει στην ενίσχυση της διαρκούς συνύπαρξης».
Αλλά το μέλλον της Βενεζουέλας παραμένει αβέβαιο. Υπάρχει μια πλημμύρα από τίτλους σχετικά με το πόσο έλεγχο θα αναλάβουν οι ΗΠΑ στις ενεργειακές υποδομές της Βενεζουέλας ή αν τελικά θα αναλάβουν καθόλου τον έλεγχο. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, έχει καταστήσει σαφές ότι θέλει να «εμπλεχθεί πολύ ενεργά» στη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Όπως σημειώνει ο ανώτερος στρατηγικός αναλυτής ενέργειας Joe DeLaura, «θα απαιτηθεί ένα τεράστιο ποσό κεφαλαιουχικών επενδύσεων για να επαναφέρει τη Βενεζουέλα στα προηγούμενα επίπεδα παραγωγής της… το ελάχιστο χρονικό πλαίσιο για την επαναφορά της παραγωγής στα προηγούμενα επίπεδα θα είναι πέντε έως δέκα χρόνια και θα κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια».
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας βρίσκεται επίσης σε μεταβαλλόμενη κατάσταση. Θα παραμείνει η κυβέρνηση Μαδουράδο στην εξουσία υπό την ηγεσία του Ροντρίγκεζ ή μήπως ο χρόνος της είναι περιορισμένος; Οι πρόσφατες προσπάθειες του Ροντρίγκεζ να κατευνάσει την κυβέρνηση μπορεί να της εξασφάλισαν μερικούς μήνες ακόμη (ή ίσως εκείνο το άνετο διαμέρισμα στο Κατάρ που αρνήθηκε ο Μαδούρο), αλλά το ερώτημα παραμένει: Θα γίνουμε τελικά μάρτυρες μιας πραγματικής αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα;
Ιστορικά, το Δόγμα Μονρόε ίσχυε για την Κεντρική και Νότια Αμερική, αλλά τα γεωγραφικά της όρια δεν ορίστηκαν ποτέ ρητά. Η κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι δημιουργική με τα όρια και να υπονοήσει ότι το δόγμα θα μπορούσε σύντομα να επεκταθεί στη Γροιλανδία (η οποία τεχνικά ανήκει επίσης στο Δυτικό Ημισφαίριο).
Η Γροιλανδία πρωτοεμφανίστηκε ως θέμα συζήτησης κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ. Αυτό αναβίωσε το Σαββατοκύριακο, όταν ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια» και ότι «θα ασχοληθούμε με τη Γροιλανδία σε περίπου δύο μήνες. Ας μιλήσουμε για τη Γροιλανδία σε 20 ημέρες». Τι ακριβώς θα συνεπάγεται αυτό παραμένει ασαφές, αλλά η Δανία ─ και η ΕΕ ─ το ερμηνεύουν ως απειλή.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, δήλωσε: «Εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να επιτεθούν στρατιωτικά σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα θα σταματήσουν, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ και, κατ’ επέκταση, της ασφάλειας που έχει οικοδομηθεί από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας μίλησε επίσης έντονα κατά της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά εξέφρασε την ανοιχτότητά του στις διαπραγματεύσεις. «Τέλος στις πιέσεις», είπε, «τέλος στις φαντασιώσεις προσάρτησης. Είμαστε ανοιχτοί στον διάλογο. Είμαστε ανοιχτοί σε συνομιλίες. Αλλά αυτό πρέπει να γίνει μέσω των κατάλληλων διαύλων και με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο».
Ενώ μια άμεση στρατιωτική κατάληψη της εξουσίας από τις ΗΠΑ φαίνεται απίθανη, οι διπλωματικοί ελιγμοί είναι ένα άλλο ζήτημα. Η προσέγγιση του Τραμπ στην πολιτική έχει συχνά περιγραφεί ως «πολύ μαστίγιο, όχι αρκετό καρότο». Στην περίπτωση της Γροιλανδίας, μπορεί να δούμε λίγο περισσότερο καρότο. Ωστόσο, με πληθυσμό μόνο περίπου 50.000 κατοίκων, θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ένα νοητικό πείραμα στο οποίο οι ΗΠΑ προσφέρουν σε κάθε Γροιλανδό ένα εκατομμύριο δολάρια σε αντάλλαγμα για τη γη του ─ στην πολύ χαμηλή τιμή των 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό μπορεί κάλλιστα να φαίνεται πιο ελκυστικό.
