Η επιδεινούμενη κόντρα Τουρκίας-Ισραήλ δεν είναι πλέον διπλωματική. Είναι στρατιωτική. Σύμφωνα με έρευνα του Nordic Monitor, που επιβεβαιώνεται από πηγές του Middle East Forum, η κυβέρνηση Ερντογάν έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο «ολικής άμυνας», με πυρήνα το Προεδρικό Διάταγμα της 22ας Μαΐου 2024 (Seferberlik ve Savaş Hâli Yönetmeliği). Το διάταγμα δεν είναι θεωρητικό: επιτρέπει την ενεργοποίηση πολεμικών εξουσιών ακόμα και χωρίς επίσημη κήρυξη πολέμου, θέτοντας ολόκληρο τον πληθυσμό και την οικονομία σε κατάσταση «συνεχούς ετοιμότητας».
Το διάταγμα-«κλειδί»: Πώς η Τουρκία ετοιμάζεται για σύγκρουση
Το διάταγμα αντικαθιστά το καθεστώς κινητοποίησης του 1990 και θεσπίζει μια άνευ προηγουμένου συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του Προέδρου. Σε περιόδους «έντασης» ή «κρίσης» (όροι σκόπιμα ασαφείς), η τουρκική ηγεσία μπορεί να επιστρατεύσει ιδιωτικές εταιρείες, να κατάσχει οχήματα και εξοπλισμό, να θέσει πολιτικές υποδομές υπό στρατιωτικό έλεγχο, και να υποχρεώσει εφέδρους να παρουσιαστούν εντός 48 ωρών. Παράλληλα, η Τουρκία ενισχύει τα στρατηγικά της οπλοστάσια: τους βαλλιστικούς πυραύλους Tayfun, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, και το εγχώριο μαχητικό αεροσκάφος KAAN, ενώ δεν αποκλείεται η απόκτηση πυρηνικών όπλων (όπως άφησε να εννοηθεί ο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν).
Ισραήλ: Το σχέδιο “Hexagon Alliance” και η απειλή προληπτικού πλήγματος
Το Ισραήλ δεν παρακολουθεί παθητικά. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προωθεί το «Hexagon Alliance», μια συμμαχία με Ινδία, Ελλάδα, Κύπρο, και «μετριοπαθή» αραβικά κράτη, με στόχο την απομόνωση της Τουρκίας και τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρόμων της Ανατολικής Μεσογείου. Ταυτόχρονα, ισραηλινά ΜΜΕ και πρώην αξιωματούχοι (όπως ο Υποναύαρχος Άμιτ Γιαγκούρ) ζητούν ανοιχτά αποκλεισμό της Τουρκίας από κάθε μελλοντική «περιφερειακή τάξη», κατηγορώντας την Ερντογάν ότι λειτουργεί ως «στρατηγική ασπίδα» για το Ιράν εντός του ΝΑΤΟ. Η ένταση έχει φτάσει σε σημείο που, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό “1945”, το Ισραήλ δεν αποκλείεται να εξαπολύσει προληπτικό πλήγμα κατά τουρκικών στόχων – ακόμα και εντός τουρκικού εδάφους – εκμεταλλευόμενο την πιθανή αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Ανατολική Μεσόγειος και Συρία: Το πεδίο σύγκρουσης
Οι δύο χώρες έχουν ήδη συγκρουστεί σε επίπεδο ρητορικής και δικαστικών διώξεων. Η Τουρκία έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ενώ το Ισραήλ απαντά με χαρακτηρισμούς «Χίτλερ» και γενοκτονίας. Τα πραγματικά πεδία σύγκρουσης, ωστόσο, είναι η Συρία (όπου Τουρκία και Ισραήλ υποστηρίζουν αντίπαλες δυνάμεις και έχουν ήδη εμπλακεί σε αεροπορικά πλήγματα) και η Ανατολική Μεσόγειος, όπου τα θαλάσσια σύνορα και οι ενεργειακοί πόροι αποτελούν μηχανισμό μηδενικού αθροίσματος.
ΝΑΤΟ, Πάτρος, και η σκιά της Ουάσιγκτον
Η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ, και αυτή είναι η μεγαλύτερη στρατηγική ασυμμετρία. Σε περίπτωση πολέμου, το Ισραήλ θα χρειαζόταν τη στήριξη των ΗΠΑ για να εξουδετερώσει το Άρθρο 5, το οποίο θεωρητικά υποχρεώνει τα υπόλοιπα μέλη να υπερασπιστούν την Τουρκία. Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι (π.χ. ο Τζο Κεντ) έχουν υποστηρίξει ότι η επιθυμία του Τραμπ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ συνδέεται ακριβώς με την ανάγκη απόκτησης «στρατηγικής ευελιξίας» σε ένα τέτοιο σενάριο. Επιπλέον, αμερικανικές βάσεις στο τουρκικό έδαφος (İncirlik, Kürecik, Konya) φιλοξενούν τακτικά πυρηνικά όπλα και συστήματα αντιβαλλιστικής άμυνας, που σε έναν πόλεμο θα γίνονταν ευάλωτα ή μήλον της έριδος.
Οι “Κούρδοι” και ο φόβος της διάσπασης
Κινητήρια δύναμη της τουρκικής ετοιμότητας είναι το Κουρδικό. Μια ενδεχόμενη ιρανική κατάρρευση ή η αποσταθεροποίηση της περιοχής θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις κουρδικές φιλοδοξίες, δημιουργώντας ένα αυτόνομο κουρδικό οντότητα στα σύνορα της Τουρκίας. Για τον Ερντογάν, αυτό είναι κόκκινη γραμμή. Η προετοιμασία για σύγκρουση με το Ισραήλ, υπό αυτό το πρίσμα, συνδέεται με την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι καμία εξωτερική δύναμη (είτε Ισραήλ είτε ΗΠΑ) δεν θα στηρίξει κουρδικές δυνάμεις σε βάρος της τουρκικής εδαφικής ακεραιότητας.
Το διακύβευμα – Από τη ρητορική στη σύγκρουση
Η κρίση Τουρκίας-Ισραήλ δεν είναι πια μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι ένα δομικό ρήγμα που εξελίσσεται, με την Τουρκία να ετοιμάζει το έδαφος (στρατιωτικά, νομικά, οικονομικά) και το Ισραήλ να χτίζει αντιτουρκικές συμμαχίες. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει ένταση, αλλά αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να αποφύγουν την άμεση σύγκρουση σε ένα από τα πολλά πεδία (Ανατολική Μεσόγειος, Συρία, Ιράκ). Η απάντηση, δυστυχώς, γίνεται ολοένα και πιο αβέβαιη.
