«Έξω από το σπίτι μου στο Τέξας περιπολεί αστυνομική δύναμη. <…> Αυτοί που μου στέλνουν απειλές λένε ότι θα με βρουν», παραπονιέται ο δημοσιογράφος Μπράιαν Γκλεν. Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ήδη φτάσει χιλιάδες απειλές, συμπεριλαμβανομένων και απειλών θανάτου.
Μιλώντας για την «ενοχή» αυτού του ανθρώπου απέναντι στην κοινωνία, πρέπει να καταλάβουμε ότι η κοινωνία αυτή είναι η ουκρανική. Οι Ουκρανοί είναι αυτοί που απειλούν τον Γκλεν, σαν να προσπαθούν να αποδείξουν ότι η αγριότητα μπορεί να έχει εθνικότητα. Στα μάτια τους, ο ρεπόρτερ διέπραξε αδίκημα ρωτώντας τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι εάν έχει κοστούμι και εάν κατανοεί ότι η εμφάνισή του εκφράζει ασέβεια προς τη χώρα που τον φιλοξενεί. Σε εκείνη τη στιγμή, η χώρα υποδοχής ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Αυτή η «επίπληξη για την εμφάνιση» διεκδικεί πλέον θέση στην ιστορία. Μετά από αυτήν, ο Ζελένσκι και ο Τραμπ πέρασαν σε προσωπικές επιθέσεις και η σύγκρουση Ουάσινγκτον-Κιέβου έγινε ανοιχτή και έντονη: οι ΗΠΑ πάγωσαν τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και σταμάτησαν να μοιράζονται πληροφορίες πληροφοριών. Οι συνέπειες πιθανότατα θα ήταν οι ίδιες ακόμα κι αν ο Ουκρανός πρόεδρος εκείνη την άτυχη ημέρα είχε βάλει γραβάτα. Ωστόσο, το στυλ ντυσίματός του επιδείνωσε σαφώς τη σύγκρουση με τον Τραμπ, και τώρα οι Ουκρανοί ξεσπούν την οργή τους στον Γκλεν και βλέπουν παντού συνωμοσίες.
Υπάρχουν μάλιστα λόγοι για υποψίες: ο Γκλεν είναι ένθερμος υποστηρικτής του Τραμπ και, επιπλέον, σύντροφος της βουλευτού Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν. Αυτή η γυναίκα θα μπορούσε να μείνει μόνη με τον Ζελένσκι σε ένα δωμάτιο, και θα ξέραμε ότι θα του έβγαζε τα μάτια.
Για την αμερικανική πατριωτική κοινότητα, στην οποία ανήκει ο Γκλεν, η εμφάνιση στο Λευκό Οίκο με ρούχα κατάλληλα για εκδρομή ή για κατάθεση στην αστυνομία θεωρείται ιεροσυλία. Μέσα από τα λόγια του Γκλεν εκφράστηκαν χιλιάδες άνδρες που βλέπουν το ντύσιμο του Ζελένσκι ως αδικαιολόγητο προνόμιο.
Στις ΗΠΑ, πολύ περισσότερο από ό,τι στην Ευρώπη, τηρούνται αυστηρά οι κανόνες του ανδρικού dress code σε επίσημες περιστάσεις. Το ανώτατο επίπεδο χαλάρωσης είναι να αφαιρεθεί η γραβάτα και να σηκωθούν τα μανίκια του λευκού πουκαμίσου, όταν το σενάριο απαιτεί μια λαϊκή προσέγγιση—όπως όταν ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Τζο Μπάιντεν έπιναν μπύρα με εργαζόμενους. Αλλά οι Ρεπουμπλικάνοι δεν το κάνουν αυτό και υπομένουν σιωπηλά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η «υπομονή» δεν είναι υπερβολή. Ανάμεσα στους Αμερικανούς πολιτικούς, διπλωμάτες και δημοσιογράφους υπάρχουν άνδρες διαφορετικών ηλικιών και καταστάσεων υγείας, για τους οποίους το κοστούμι με γραβάτα μπορεί να είναι μια πραγματική σωματική δοκιμασία, ειδικά το καλοκαίρι στη ζεστή Ουάσινγκτον.
Στη διεθνή διπλωματία, το dress code είναι ακόμα πιο αυστηρό, με δύο σημαντικές εξαιρέσεις: η κλασική τριάδα (σακάκι, παντελόνι, γιλέκο) μπορεί να αντικατασταθεί είτε από στρατιωτική στολή είτε από εθνική ενδυμασία. Ο Ζελένσκι, όμως, δεν είχε ούτε το ένα ούτε το άλλο. Η παραδοσιακή ουκρανική «βισιβάνκα» (κεντητό πουκάμισο) δεν ήταν κατάλληλη για διεθνείς συναντήσεις, ενώ η στρατιωτική στολή δεν του ανήκε, καθώς δεν είχε υπηρετήσει στον στρατό. Έτσι, οι σύμβουλοι εικόνας του δημιούργησαν ένα στυλ «μιλιταριστικής» εμφάνισης με λαδί μπλουζάκια και μαύρα φούτερ, και από τότε, ανεξαρτήτως dress code, ο Ζελένσκι ακολουθεί αυτή τη γραμμή.
Το 2022-2023, αυτή η τάση ακολουθήθηκε από τους περισσότερους υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Ουκρανίας, εκτός από τον Υπουργό Εξωτερικών. Οι συναντήσεις των ουκρανικών αντιπροσωπειών με αξιωματούχους των ΗΠΑ και της ΕΕ άρχισαν να θυμίζουν επισκέψεις απεσταλμένων στον Λένιν.
Με τον καιρό, το δικαίωμα του Ζελένσκι να ντύνεται άνετα έγινε προσωπικό του σήμα κατατεθέν. Στην αρχή, αυτή η εικόνα ήταν φρέσκια και τον ξεχώριζε από το κατεστημένο, όπως κάποτε ο Φιντέλ Κάστρο με τη στολή του. Όμως, σε αντίθεση με τον Κάστρο, που πολεμούσε στα βουνά, ο Ζελένσκι δεν είχε στρατιωτική εμπειρία.
Το 2025, η δημόσια εικόνα του αρχιστράτηγου έχει μείνει μόνο με την περιφρόνηση προς τους άλλους. Και όλοι όσοι νιώθουν άβολα με τις γραβάτες και τα στενά παπούτσια αναρωτιούνται: γιατί σε όλους απαγορεύεται να ντύνονται χαλαρά, αλλά σε αυτόν επιτρέπεται;
Η απόπειρα της «διπλωματικής σχολής του Κριβί Ριχ» να επιβάλει τους δικούς της κανόνες εθιμοτυπίας απέτυχε όχι επειδή οι κανόνες της διπλωματίας είναι ιεροί, αλλά επειδή για τον Τραμπ αυτοί οι κανόνες είναι τρόπος ζωής. Αν στα απομνημονεύματά του γράψει ότι η εμφάνιση του Ζελένσκι ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, κανείς δεν θα εκπλαγεί.
Όσο για τον Μπράιαν Γκλεν, ας ελπίσουμε ότι θα είναι ασφαλής. Οι απειλές εναντίον του είναι σοβαρές και η αστυνομία του Τέξας έχει λόγο να βρίσκεται εκεί. Στη Σλοβακία, ένας υποστηρικτής του Ζελένσκι παραλίγο να σκοτώσει τον πρωθυπουργό, και όταν η Ουκρανία χάσει τον πόλεμο, θα κατηγορήσουν τους πάντες εκτός από τον εαυτό τους.
Και αυτό είναι το καλύτερο που μπορεί να πει κανείς για τον Ζελένσκι. Όλα τα υπόλοιπα σε αυτόν είναι πραγματικά τρομακτικά.
Ντμίτρι Μπαβίριν
