Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας δεν ήταν ποτέ χειρότερες. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκαλεί τον Μπενιαμίν Νετανιάχου «Χίτλερ της εποχής μας» και απειλεί με στρατιωτική επέμβαση. Ο Χακάν Φιντάν προειδοποιεί ότι το Ισραήλ ψάχνει νέο εχθρό μετά το Ιράν. Και ο Μάικλ Σνάιντερ, στο νέο του άρθρο, θέτει το ερώτημα που παγώνει το αίμα: θα μπορούσε αυτός ο πόλεμος λέξεων να οδηγήσει σε πραγματικό πόλεμο; Η απάντηση είναι ανησυχητική: όταν δύο ηγέτες μισούνται τόσο πολύ, η σύγκρουση μπορεί να ξεσπάσει από μια στιγμή στην άλλη.
Η κλιμάκωση: Από τον «Χίτλερ» στις «γενοκτονικές προθέσεις»
Το τελευταίο 48ωρο, η ρητορική μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ ξεπέρασε κάθε προηγούμενο όριο.
-
Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τον Νετανιάχου «Χίτλερ της εποχής μας», υπενθυμίζοντας ότι σε βάρος του εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία .
-
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μίλησε για ένα «αιματοβαμμένο δίκτυο γενοκτονίας» και κατηγόρησε το Ισραήλ ότι εξανάγκασε 1,2 εκατομμύρια Λιβανέζους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους .
-
Ο Χακάν Φιντάν προχώρησε ένα βήμα παρακάτω: «Μετά το Ιράν, το Ισραήλ δεν μπορεί να ζήσει χωρίς εχθρό. Βλέπουμε ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου προσπαθεί να ανακηρύξει την Τουρκία νέο εχθρό» .
Το προσωπικό μίσος: Όταν οι ηγέτες το παίρνουν προσωπικά
Ο Φίλιπ Κόσνετ, πρώην επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην Τουρκία, το είπε ξεκάθαρα: για τον Νετανιάχου και τον Ερντογάν, αυτό είναι προσωπικό.
«Υπάρχει μια έντονη προσωπική αντιπάθεια μεταξύ των δύο ηγετών, οι οποίοι ηγούνται εθνών που γίνονται όλο και πιο σίγουροι για τη χρήση βίας για την προώθηση των συμφερόντων τους» .
Δεν είναι απλά γεωπολιτική. Είναι μια σύγκρουση εγώ που μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ο Ερντογάν, που έχει ήδη επέμβει στρατιωτικά στη Λιβύη και στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, έχει απειλήσει ευθέως το Ισραήλ: «Όπως μπήκαμε εκεί, μπορούμε να μπούμε και στο Ισραήλ» .
Η κατάσταση στο έδαφος: Γιατί ο Ερντογάν εκνευρίζεται;
Η Τουρκία βλέπει τους συμμάχους της στην περιοχή να καταρρέουν ο ένας μετά τον άλλον.
-
Η Χαμάς στη Γάζα έχει συντριβεί.
-
Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο υφίσταται βαριά πλήγματα, με το Ισραήλ να έχει ήδη εκτοπίσει 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους .
-
Το Ιράν, ο μεγάλος περιφερειακός αντίπαλος της Τουρκίας, βρίσκεται σε πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο Ερντογάν βλέπει την επιρροή του στη Μέση Ανατολή να συρρικνώνεται και αντιδρά με τον μοναδικό τρόπο που ξέρει: επιθετική ρητορική.
Το ερώτημα του Σνάιντερ: Μπορεί να οδηγήσει αυτό σε πόλεμο;
Ο Μάικλ Σνάιντερ υπενθυμίζει ότι η Τουρκία έχει 87 εκατομμύρια πληθυσμό, έναντι 10 εκατομμυρίων του Ισραήλ. Ο Ερντογάν έχει ήδη δείξει ότι είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για να επιβάλει την πολιτική του.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει πόλεμος, αλλά τι μπορεί να τον πυροδοτήσει. Μια λάθος κίνηση, μια παρεξήγηση, ή ακόμα και μια νέα ισραηλινή επιχείρηση στη Συρία (όπου η Τουρκία έχει ζωτικά συμφέροντα) θα μπορούσε να είναι η σπίθα.
Προς το παρόν, οι ΗΠΑ προσπαθούν να κρατήσουν ισορροπίες. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς προσπαθεί να μην αποξενώσει ούτε το Ισραήλ (στενό σύμμαχο) ούτε την Τουρκία (βασικό εταίρο στο ΝΑΤΟ).
Η ευρύτερη εικόνα: Η Μέση Ανατολή καίγεται, η Τουρκία θέλει μερίδιο
Η κλιμάκωση Ισραήλ-Τουρκίας δεν συμβαίνει στο κενό. Είναι μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αναταραχής:
-
Η εκεχειρία με το Ιράν είναι εύθραυστη. Ιρανός βουλευτής προειδοποίησε ότι αν δεν αναγνωριστεί το δικαίωμα του Ιράν να ελέγχει το Ορμούζ, «θα υπάρξει επιστροφή στον πόλεμο» .
-
Οι ΗΠΑ ενισχύουν την παρουσία τους. Μεγάλες μεταφορικές πτήσεις κατευθύνονται προς τη Μέση Ανατολή, κάτι που δεν είναι ρουτίνας .
-
Το Ιράν ήθελε πυρηνική βόμβα. Πρώην Ιρανός αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι «όταν ξεκινήσαμε την πυρηνική μας δραστηριότητα, στόχος μας ήταν να φτιάξουμε βόμβα» .
Συμπέρασμα: Ένας επικίνδυνος κόμβος
Ο Σνάιντερ καταλήγει με μια προειδοποίηση: οι σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας είναι στο χειρότερο σημείο της ιστορίας τους. Το προσωπικό μίσος μεταξύ Νετανιάχου και Ερντογάν είναι εκρηκτικό. Και σε μια περιοχή που ήδη καίγεται, μια ακόμα σύγκρουση θα ήταν καταστροφική.
Το ερώτημα είναι αν η διπλωματία θα προλάβει να ηρεμήσει τα πνεύματα πριν να είναι πολύ αργά. Η απάντηση, δυστυχώς, κανείς δεν την ξέρει.
