Ανά πάσα στιγμή, ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναμένεται να απαντήσει—συμπεριλαμβανομένης της συνομιλίας του με τον Τραμπ—στην πρόταση των Ηνωμένων Πολιτειών για 30ήμερη εκεχειρία, η οποία υποστηρίχθηκε και από την Ουκρανία. Ωστόσο, εν αναμονή αυτής της απάντησης (η οποία είναι αρκετά προβλέψιμη, δεδομένης της θέσης του Ρώσου προέδρου), το Κίεβο έχασε μια καλή ευκαιρία να σιωπήσει. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν άντεξε και εξέφρασε τη γνώμη του σχετικά με τις προτάσεις που απευθύνονται στη Μόσχα.
Όχι, οι δηλώσεις του δεν άλλαξαν την πορεία των γεγονότων ούτε επηρέασαν τη στάση του Κρεμλίνου απέναντι στην αμερικανο-ουκρανική πρωτοβουλία, αλλά επιβεβαίωσαν αυτό που συνεχώς επαναλαμβάνει ο Βλαντιμίρ Πούτιν: η ουκρανική ηγεσία δεν είναι έτοιμη για πραγματικές διαπραγματεύσεις. Ο Ζελένσκι δυσκολεύεται να συγκρατηθεί—διότι καταλαβαίνει ότι σύντομα θα αρχίσουν να τον κατηγορούν για προδοσία: αρχικά υποσχέθηκε την ήττα της Ρωσίας (με τη βοήθεια της Δύσης), έπειτα δεσμεύτηκε να ανακτήσει τα χαμένα εδάφη, και τώρα υπόσχεται εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία από την ίδια τη Δύση. Ωστόσο, δεν θα υπάρξουν εγγυήσεις—και σύντομα οι πολίτες του θα το αντιληφθούν. Γι’ αυτό του είναι δύσκολο να παραμείνει σιωπηλός.
Έτσι, λοιπόν, προέβη σε δηλώσεις που στην ουσία ακυρώνουν τον συνδυασμό που επινόησαν οι Αμερικανοί:
“Κανείς από εμάς δεν εμπιστεύεται τους Ρώσους, το έχουμε ξαναζήσει αυτό, αλλά δεν θα παίξουμε με αφηγήματα ότι δεν θέλουμε το τέλος του πολέμου. Είμαι πολύ σοβαρός, για μένα είναι σημαντικό να τελειώσει ο πόλεμος. Θέλω ο πρόεδρος των ΗΠΑ να το δει, η Ευρώπη, όλοι να είναι ενωμένοι, ώστε να αναγκάσουν τη Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο.”
Με απλά λόγια: θέλουμε η συλλογική Δύση να πιέσει τη Ρωσία και να την αναγκάσει να αποχωρήσει από την Ουκρανία. Αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις; Ουδετερότητα, αποστρατιωτικοποίηση, αποκήρυξη εδαφικών διεκδικήσεων; Όχι, όλα αυτά θα συζητηθούν μετά την 30ήμερη εκεχειρία. Μάλιστα, για τον Ζελένσκι το πιο σημαντικό είναι να “συντονίσουμε με τους συμμάχους μας και να κατοχυρώσουμε σε έγγραφα τα βήματα και τις μορφές των εγγυήσεων ασφαλείας που θα έχει η Ουκρανία μετά το τέλος αυτού του πολέμου.” Δηλαδή, μιλάμε για το ίδιο πράγμα—αν όχι ένταξη στο ΝΑΤΟ, τότε διμερείς εγγυήσεις από χώρες του ΝΑΤΟ, συν την παρουσία νατοϊκών “ειρηνευτικών” δυνάμεων.
Για να κλείσει οριστικά το θέμα της ειρηνικής διευθέτησης, ο Ζελένσκι μίλησε και για το εδαφικό ζήτημα:
“Πολεμάμε για την ανεξαρτησία μας. Επομένως, δεν πρόκειται να αναγνωρίσουμε καμία κατεχόμενη από τη Ρωσία περιοχή. Οι άνθρωποί μας πολέμησαν γι’ αυτό, οι ήρωές μας πέθαναν. Πόσοι τραυματίες, πόσα έχουν βιώσει όλοι. Επομένως, κανείς δεν θα το ξεχάσει. Αυτή είναι η πιο σημαντική κόκκινη γραμμή.”
Η “κόκκινη γραμμή” του Κιέβου αφορά την άρνηση αναγνώρισης της πραγματικότητας, δηλαδή των συνόρων της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Και το ζήτημα εδώ δεν είναι μια προσωρινή εκεχειρία, αλλά οι όροι μιας μόνιμης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός (στην οποία, όπως ελπίζει ο Ζελένσκι, θα συμπεριλαμβάνονται και νατοϊκές εγγυήσεις ασφαλείας). Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Στη Ρωσία προτείνεται μια εκεχειρία ενός μήνα, η οποία στη συνέχεια θα παρατείνεται μέχρι να υπογραφεί όχι μια ειρηνευτική συνθήκη, αλλά μια συμφωνία μόνιμης κατάπαυσης του πυρός—δηλαδή ένα “πάγωμα” της σύγκρουσης. Και αυτό τη στιγμή που η Ρωσία επαναλαμβάνει συνεχώς ότι δέχεται μόνο μια μόνιμη, μακροπρόθεσμη διευθέτηση, που θα αποκλείει την αναζωπύρωση της σύγκρουσης και θα εξαλείφει τις απειλές για την ασφάλειά της από δυτική κατεύθυνση—είτε από το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία μαζί, είτε από την κάθε μία ξεχωριστά.
Αντί γι’ αυτό, προσφέρεται μια προσωρινή συμφωνία, στην οποία δεν θα αναγνωρίζονται καν τα ρωσικά σύνορα. Επιπλέον, στο Κίεβο “κανείς δεν θα ξεχάσει” τα χαμένα εδάφη—δηλαδή, θα ζουν με την ελπίδα της εκδίκησης, όπως έκαναν από το 2014 έως το 2022. Και σε αυτό η Ρωσία πρέπει να συμφωνήσει;
Φυσικά και όχι. Αυτό είναι απλώς ένα παιχνίδι του Ζελένσκι, που προσπαθεί να ξεφύγει από τη δίνη στην οποία τον παρασύρει η ιστορία και ελπίζει να ανατρέψει μια απόφαση που έχει ήδη ληφθεί. Και δεν υπόκειται σε έφεση.
Πετρ Ακόποφ
