Κατακλυζόμαστε καθημερινά με πληροφορίες για τα γεγονότα της ιστορίας ή και την σκόνη
της ,τα οποία συμμετείχαν στην διαμόρφωση της βιωμένης στο σήμερα πραγματικότητας.
Άλλες απ΄αυτές είναι συστημικά δηλούμενες ως προφανείς αιτίες των επιγενομένων τους,
άλλες όχι .
Οι πρώτες αναπαύουν την φαινομενοκρατική του νου στάση όταν αυτοθέλητα
τούτος αποθέτει έξω απ’αυτόν το έργο της διαύγασης των φαινομένων.
Με τα
κατεστημένα μέτρα ως ανάλυσης όργανο , ο θριαμβικός αλαλαγμός αποδοχής του θεατή
για το αυτονόητο του προσφερομένου υλικού , ακούγεται ως εξίσου αυτονόητη αντίδραση.
Οι δεύτερες προσβλέπουν στην ουσία, εξιτάρουν τη φαντασία ,φλερτάρουν με τη
συνομωσιολογία, αφήνουν παράθυρο ανοικτό για μια αντικομφορμιστική ματιά που
ρηγματώνει τη συμβατική ανάλυση και αμφισβητεί ευθέως και αδυσώπητα το παγκόσμιο
ιστορικό αφήγημα .Λειτουργούν ως παροράματα στο τέλος ενός βιβλίου που βρίθει
ορισμών, κανόνων κι επιστημοσύνης ,τον ορθό λόγο να υπερακοντίζουν.
«Σε κάθε κόσμο που λειτουργεί με ορισμούς και με κανόνες, αν θέλει κάποιος να
προχωρήσει μ ό ν ο με αυτούς, πάντα κάποιος προορισμός θα μένει απροσπέλαστος. Η
αλήθεια θα παραμένει λειψή» .Τάδε Έφη Κουρτ Γκεντελ ο μαθηματικός δημιουργός του
θεωρήματος της μη πληρότητας το οποίο σε αδρές γραμμές αναφέρει ότι σε κάθε συνεπή
και αποτελεσματικώς παραχθείσα θεωρία που αποδεικνύει συγκεκριμένες αλήθειες,
υπάρχουν δηλώσεις αληθείς μεν, αλλά μη δυνάμενες να αποδειχθούν από τη θεωρία.
Οι συνέπειες μιας τέτοιας τεκμηρίωσης είναι καταλυτικές .Όσα σύμπαντα νόμων και
κανόνων ο ανθρώπινος νους κι αν διεργασθεί ,θα υπάρχουν προτάσεις αναπόδεικτες,
ανέγγιχτες από τον πυρήνα της λογικής δομής εις το επίπεδο της οποίας κείνται .Κι έτσι
αρχίζει ο ατέρμονος κύκλος μιας νέας θεωρίας που θα αποκρυπτογραφήσει δια των
τεχνικών της μέσων τις προηγούμενες αδυναμίες ,αλλ ’ωστόσο θα προσκρούει κι αυτή σε
νέες επεξεργαστικές-δομικές εμπλοκές .Και ο χορός καλά θα κρατεί εις το διηνεκές .
Ο ίδιος ο Γκεντελ πυρπολούμενος από τον πόθο και το πάθος της απόλυτης αληθείας των
αριθμών και αντιλαμβανόμενος τον μονίμως πεπερασμένο ορίζοντα της οιασδήποτε, σε
μορφή τρέχουσα, ανθρώπινης γνώσης έναντι του παραμένοντος ,ως ανεξιχνιάστου και
ανεκδιηγήτου, χώρου , διασκέδαζε διαβάζοντας παραμύθια .Παρακολουθούσε τη Χιονάτη
και άλλες ταινίες του Ντίσνεϋ ,όπως διαφαίνεται από επιστολές προς την μητέρα του. Ήταν
αυτό άραγε καταφυγή του σ’ένα κόσμο που ξεμπέρδευε εύκολα μέσω μιας προβλέψιμης
παραμυθίας; Ήταν εσωτερική ενόρμηση ενός πνεύματος σε εκζήτηση αληθείας ,που
επαναφέρει θαρρείς αταβιστικά στο προσκήνιο μεθόδους αυτοπραγμάτωσης ασύμβατες με
την πολυπλοκότητα του σημερινού άτεγκτου επιστημονικοτεχνικου τοπίου ;
Ένας από τους κορυφαίους φιλοσόφους οι οποίοι προσπάθησαν να καθορίσουν τα όρια
της επιστήμης και τα κριτήρια επιστημονικοτητας ,ο Καρλ Ποπερ ,διετύπωσε το εξής: «όταν
μια θεωρία δεν είναι διαψευσιμη δεν είναι επιστημονική».
Ο ισχυρισμός λόγου χάριν ότι «η ελληνική οικονομία διέρχεται οξύτατη κρίση λόγω της
κερδοσκοπίας των διεθνών funds»,είναι επιστημονικός συλλογισμός και δύναται να
διαψευσθεί εφόσον ένας άλλος ισχυρισμός σαν και τον ακόλουθο τεκμηριωθεί
εναργεστέρα: «η κρίση στην ελληνική οικονομία είναι απότοκη της αδυναμίας του
πολιτικού συστήματος να δημιουργήσει διαχρονικά σαφή παραγωγικό προσανατολισμό
σ’αυτή» .Αν μάλιστα η δηλούμενη αδυναμία αποκτήσει και τον επιθετικό προσδιορισμό
«σκόπιμη» ,εγείρει και σαφώς προσδιορισμένα στοιχεία κολασμού για το υποκείμενο .
Από την άλλη πλευρά μια καταφάσκουσα πρόταση του ύφους : «Η Ελλάδα διέρχεται κρίση,
διότι απεργάζονται δεινά γι ’αυτήν παγκόσμια διευθυντήρια με ασύλληπτη οικονομική
δύναμη και απύθμενο μίσος για τους Έλληνες» ,επειδή δεν δύναται εναπόδεικτα να
διαψευσθεί ,για τούτο και δεν χαρακτηρίζεται ως επιστημονική.
Το περιεχόμενο ωστόσο μιας μη διαψεύσιμης πρότασης δεν σημαίνει κατ ’ανάγκην ότι
είναι ψευδές .Κι αυτό ακριβώς συνιστά το πρόβλημα για εκείνον που αναζητά την αλήθεια .
Αν αλήθεια είναι ,το σύνολο των μη ψευδών καθορισμών ,ποιος ή τι είναι εκείνο το οποίο
θα διαφυλάξει το μέτρο του ψεύδους; Η επιστημονική προσέγγιση ή οι μη διαψεύσιμες
θεωρίες ; Τι τελικά είναι ανυπόστατο από το σύνολο είτε των επιστημονικώς μη
αποδεδειγμένων είτε των αντιεπιστημονικώς ,επαρκώς εντούτοις ,μεμαρτυρημένων ;
Η αδυναμία του ανθρώπου να λογαριαστεί αυθεντικά με τη ζωή του ,είναι ένας
συγκλονισμός ύπαρξης .Κι αυτό είναι το μεγαλείο της διαφοράς του έναντι των υπολοίπων
εμβίων όντων .Η αναμέτρησή του με το άγνωστο ,εξορύσσει νέες πραγματικότητες .Η
αρχική στιγμή κατά την οποία ενεός αντικρίζει το μέγα της ύπαρξης ερωτηματικό,
αναφλέγει την αντίρροπη του φόβου ώση προς τη δημιουργία όχι μόνο επιστήμης και
αιτιοκρατίας ,αλλά ταυτόχρονα τέχνης ,φιλοσοφικής σκέψης και θρησκευτικής πίστης .Οι
πρώτες να διακονούν το νου και οι δεύτερες να γαληνεύουν τη καρδιά και το πνεύμα .Οι
πρώτες τρεπτές ,οι δεύτερες άτρεπτες .Οι μεν ατελείς ,οι δε, οφθαλμοί ορώντες
«δι’εσόπτρου εν αινίγματι» την τελειότητα.
Η πραγμάτωση όλων αυτών προϋποθέτει απέκδυση του τετριμμένου ενδύματος της
δοκησισοφίας .Η επάνοδος του ανθρώπου στην συνειδητοποιημένη εξαγνιστική άγνοια
ενός μικρού παιδιού ,αποκαθάρει από προκαταλήψεις και κοσμοείδωλα .
Ο Πλάτων αποδίδει στους ανθρώπους συγκεκριμένες μορφές άγνοιας τις οποίες και
ονοματίζει: Σοφιστική, είναι η άγνοια εκείνη όταν κάποιος αγνοεί κάτι, αλλά προσπαθεί με
εικασίες, ανεξέταστες δοξασίες και αυθαίρετα συμπεράσματα να καλύψει την άγνοιά του.
Μεγίστη είναι εκείνη η μορφή άγνοιας, όταν κάποιος αγνοεί κάτι, έχει αντίληψη ότι το
αγνοεί, αλλά επιμένει με πάθος στην άποψή του, χωρίς να θέλει να ξεφύγει από αυτήν.
Διπλή είναι η άγνοια όταν κάποιος αγνοεί κάτι ,συγχρόνως όμως δεν έχει αντίληψη ότι το
αγνοεί. Τελευταία μορφή άγνοιας είναι η απλή όταν κάποιος αγνοεί τί είναι ένα πράγμα,
την ίδια στιγμή ωστόσο έχει αντίληψη ότι το αγνοεί .Η τελευταία μορφή είναι η λυτρωτική,
η ελευθερώτρια από τον καταναγκασμό των κατεστημένων αντιλήψεων και
σκεπτομορφών, άγνοια .Είναι η άκρα ταπείνωση του ανθρώπου ,που απολακτίζει τον
διθύραμβο των τυπικών μορφών αμφίδρομης επικοινωνίας του νου με το περιβάλλον και
προπέμπει στο χριστιανικό «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι» ως καινής αυτοσυνειδησίας
πρόταγμα . Είναι η ευλογημένη δεκτικότητα η οποία ανοίγει σιωπηλά και άνευ όρων την
πύλη στην ποιότητα του Σωκρατικού «…ουδέν οίδα».
Ας φανταστούμε ένα βέλος να διασχίζει με ορμή τον αέρα ,ένα για τον καθένα μας ,κι ο
καθένας μας μόνιμος επιβάτης του ,χρονοναύτης ,στρατοκόπος της ζωής .Πριν προλάβει να
δει ,έχει κιόλας τυφλωθεί ,πριν την ανασαιμιά κι η εκπνοή ,πριν το οτιδήποτε προκύψει , το
έτερον να έχει επισυμβεί .Όλα επί ξυρού ακμής .Κι όμως τα χνάρια της πορείας να είναι
ορατά .Να εγκιβωτίζονται στο χρόνο κατά μοναδικό ,τετελεσμένο και μη αποδεχόμενο
ανατροπής χάραγμα .Ο γέγονε γέγονε .Το παρόν ,σαν ένα ασίγαστο τίποτα, συμπλέκεται
τόσο δημιουργικά με την αιωνιότητα .Δεν είναι να χάνουμε στιγμή!
Ο αγκιτάτορας
