Παναγόπουλος Αλέξιος: ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Ανοικτή Θεσμική Τοποθέτηση και Προβληματισμός για τους Έλληνες Εθελοντές στη Σερβία (1991–2000).

Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Αλέξιος (DDDr., Dr.Habil.).

Προς:

Το Πατριαρχείο Σερβίας

Την Πρεσβεία της Δημοκρατίας της Σερβίας στην Αθήνα.

Την Πρεσβεία της Σερβικής Δημοκρατίας (Republika Srpska) στην Αθήνα.

Κάθε αρμόδιο θεσμικό, συλλογικό, εκκλησιαστικό και πολιτειακό φορέα Ελλάδος και Σερβίας.

Θέμα: Ανοικτή οφειλόμενη τοποθέτηση για τους Έλληνες εθελοντές στη Σερβία και στη Σερβική Δημοκρατία κατά τον καιρό του πολέμου 1991-2000.

Αξιότιμοι,

Οι Έλληνες εθελοντές εμφανίστηκαν μέσα από την ελληνορθόδοξη κοινωνία με βαθύ αίσθημα προσφοράς, αλληλεγγύης και συμπαράστασης σε έναν παραδοσιακά φίλο λαό, τον σερβικό.

Η δημόσια πολιτική και κυβερνητική θέση της Ελλάδος κράτησε στάση σχεδόν ουδέτερη. Γιατί τότε, επί πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, είχε χαραχθεί αυτή η δημόσια πολιτική ως χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Εδώ εμφανίστηκαν οι γενναίοι Έλληνες εθελοντές, που ξεπέρασαν αυτά τα κρατικά όρια, τα οποία κρατούν δέσμιους τους λαούς για να τους οδηγούν εκεί που θέλουν.

Το 1999, ο Μαρίνος Ριτσούδης, μαζί με το πλήρωμά του, αποφάσισε να μην οδηγήσει το αντιτορπιλικό «Θεμιστοκλής» κατά της Σερβίας, και τον απέβαλαν από το στράτευμα με 2 έτη και 6 μήνες φυλακή. Και πολύ καλά έκανε που τον τίμησε το Πατριαρχείο Σερβίας στο Βελιγράδι, και ήμουν και ο ίδιος παρών στην εκδήλωση αυτή.

Όμως, διατυπώνεται ένα μεγάλο παράπονο για το μεγάλο κενό των εθελοντών εκείνων Ελλήνων που ήταν αρκετοί, που θυσιάστηκαν και έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο εκείνο ή εκοιμήθη σαν ειρηνικά, υπερασπιζόμενοι Σέρβους της Σερβίας και της Σερβικής Δημοκρατίας.

Αυτό το ιστορικό μνημείο μένει στην αφάνεια, πέρα, από τα δημόσια πλακάτ σε δρόμους και συνοικίες και τις βραβεύσεις εκ του Πατριαρχείου Σερβίας και άλλων κυβερνητικών οργανισμών.

Επιπλέον, οι εθελοντές που επέζησαν από την προσφορά και βοήθεια που παρείχαν όλο αυτό το διάστημα —και μιλώ για το 1991–2000—, όπως στην Πάτρα, μαζί και ο γράφων αυτά εδώ, καθώς και άλλοι, μαζί με τον μακαριστό πατέρα Ερμόλαο Μάσσαρα, ιδρύσαμε σύλλογο για να βοηθήσουμε τον δυστυχισμένο σερβικό λαό, τον οποίο οι μεγάλοι της γης θέλησαν τόσο άδικα να εξουθενώσουν και να θανατώσουν.

Φιλοξενήσαμε για σειρά ετών παιδιά δίχως γονείς εκ του πολέμου, καθώς και κάθε άτομο και πρόσωπο που ζητούσε βοήθεια ή καταφυγή στον σύλλογο Αγίας Σοφίας και Αγίου Σάββα Πατρών.

Όλοι μας ήμασταν εθελοντές και, επιπλέον, βάζαμε χρήματα εξ ιδίων, ανάλογα με τη δυνατότητα του καθενός μας.
Για όλους αυτούς τους γνωστούς και αγνώστους άπειρους εθελοντές, που τώρα κάποιοι είναι μακαριστοί ή εν ζωή, δεν υπήρξε μια συλλογική πρωτοβουλία ώστε να μείνουν στη μνήμη των λαών και των νέων γενεών.

Ο ίδιος που γράφω αυτά, λόγω της γνώσης της σερβικής, είχα αναλάβει ένα μεγάλο κομμάτι επικοινωνίας τόσο από Ελλάδα προς Σερβία, όσο και από Σερβία προς Ελλάδα, ζώντας από το 1986 στην πόλη μαρτυρίου του Ρήγα Φεραίου, για μεγάλα χρονικά διαστήματα έως και σήμερα, ως πατέρας αλλά και ως σέρβος γαμπρός — δίχως ποτέ από τους εθελοντές να ζητήσουμε κάποια τιμητική διάκριση ή βράβευση.

Με τον μακαριστό Πατριάρχη Σερβίας κ. Παύλο είχα άριστη επικοινωνία και θυμούμαι επιθυμούσε να συνομιλούμε στα ελληνικά. Με πρόλογό του, κυκλοφόρησε στην Αθήνα από τις εκδόσεις Νεκτάριος Παναγόπουλος το 1997 η ζωή και το έργο του μάρτυρα Επισκόπου Μπανιαλούκα, Πλάτωνα.

Πέρα από τις ανθρωπιστικές κινητοποιήσεις, που ήταν ένα πράγμα ασύλληπτο —να φορτώνουμε φορτηγά με τρόφιμα κάθε μέρα για τη Σερβία— αυτό δεν έχει ξαναγίνει, ούτε θεωρώ ότι θα ξαναγίνει. Παρά τα προβλήματα των νατοϊκών οργάνων και των Ηνωμένων Εθνών, καταφέρναμε να περνούν, λόγω του εμπάργκο, από την Ελλάδα στη Σερβία.

Ζήσαμε στιγμές απίστευτες και αφάνταστες για τη νέα γενιά. Εμείς που ζούσαμε μεγάλα διαστήματα στη Σερβία, δοκιμάσαμε και την κατοχική μπομπότα, όπως κι εγώ στο σπίτι όπου διέμενα στους σέρβους κουμπάρους μου και του βαπτιστικού μου, σήμερα ιατρού, Βλαντιμίρ.

Λίγο πριν την κοίμησή του, ο Πατριάρχης Ειρηναίος, περί το 2020, με ρώτησε για την ελληνική κατάσταση, λόγω των επαχθών μνημονίων και της δυστυχίας που είχαν επιβάλει τόσο αντισυνταγματικά, ως εξουθενωτικά επιβληθεί στον ελληνικό λαό με τα δυσμενή μέτρα εναντίον του.

Για να επανέλθω στο θέμα μας, θεωρώ ότι αυτό το κενό οφείλει να καλυφθεί —στο να υπάρξει ένα μνημείο για τους πεσόντες Έλληνες εθελοντές και για τους σήμερα μακαριστούς—, καθώς και τη διοργάνωση κάποιας ημερίδας προς τιμήν τους, που θα είναι ζήτημα τιμής και χρέους και των δύο μερών, Ελλήνων και Σέρβων.

Μάλιστα, λόγω της γλώσσας και του εθελοντισμού μου στον σύλλογο ελληνοσερβικής φιλίας, είχα βοηθήσει στην αδελφοποίηση του Δήμου Πατρέων, επί δημαρχίας Ανδρέα Κραβολα, με δήμους στη Σερβία και στη Σερβική Δημοκρατία — κάτι που θέλουν αρκετοί και στις δύο πλευρές για να ανανεωθεί, τουλάχιστον σε επίπεδο πολιτισμού και αδελφικότητας, και αυτό επιβάλλεται.

Εδώ θα αναφέρω ότι από την Πάτρα ήταν η μακαριστή κυρία Χαρά, που εργαζόταν στην ελληνική πρεσβεία του Βελιγραδίου, και σύζυγός της ήταν ο καθηγητής της Δογματικής Θεολογίας Στοϊαν Γκοσεβιτς. Προς έκπληξή μου, όταν ήμουν στη Νομική στη Θεσσαλονίκη, η μακαριστή καθηγήτρια διοικητικού δικαίου κα Θεοχαροπούλου μου είχε πει ότι η κυρία Χαρά ήταν θεία της από την Πάτρα και πάντα να μεταφέρω χαιρετισμούς. Μικρός ο κόσμος.

Αυτό το κενό των γνωστών και αγνώστων εθελοντών —εν ζωή ή μακαριστών— οι νεότεροι άνθρωποι, η νέα γενιά, οφείλει να το γνωρίζει και να θυμάται ότι και ο Μίκης Θεοδωράκης, με πλήθος κόσμου και καλλιτεχνών, σε συναυλία το 1999 στο Σύνταγμα, μίλησε για νέα βαρβαρότητα, παγετώνα κρατών και ανθρώπων που θεωρούνται ευγενείς και πολιτισμένοι.

Στο δια ταύτα, καλείται το Πατριαρχείο Σερβίας, μαζί με τις πρεσβείες της Σερβίας και της Σερβικής Δημοκρατίας στην Αθήνα, να διοργανώσουν αντίστοιχες ετήσιες εκδηλώσεις ιεράς μνήμης ζώντων και κεκοιμημένων.
Η ιστορική μνήμη καλεί σε γενναιότητα, ασφάλεια, πατριωτισμό, αφύπνιση και ευθύνη τους δύο γειτονικούς και ομόδοξους λαούς. Καταθέτω τον προβληματισμό προκειμένου να αναθερμάνουν οι πνευματικοί δεσμοί των δύο λαών που το διεθνές προσκήνιο της νέας ταξης τους θέλει απόμακρους και ανήμπορους.

Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade, in Theology Religion University of Munchen, in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology, Degree of History/Philology, Degree of Music. Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH, MNE. Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://www.huffingtonpost.gr/signature/dr-alexios-panagopoulos/
https://www.pemptousia.gr/author/alexios-panagopoulos-academician-prof-dddr-pdoc-dr-habil-alexios-panagopoulos/
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.