Γράφει ο Καθηγητής και Ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Π. Αλέξιος (DDDr., Dr.Habil.).
Η Ανατολική Ασία εισέρχεται, απ’ τον Αύγουστο του 2026, σε μια νέα περίοδο αυξημένης γεωστρατηγικής αβεβαιότητας και ασφάλειας. Η αναζωπύρωση της διαμάχης Ρωσίας–Ιαπωνίας για τις Νότιες Κουρίλες, η στενότερη στρατηγική σύγκλιση Μόσχας και Πεκίνου, η ανησυχία του Τόκιο για την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα και η μεταβαλλόμενη αμερικανική πολιτική υπό τον Donald Trump δημιουργούν ένα νέο και ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Το ζήτημα των Κουρίλων νήσων έχει τις ρίζες του στο 1945, στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε τα νησιά. Η Ιαπωνία εξακολουθεί να διεκδικεί τα Iturup, Kunashir, Shikotan και Habomai, τα οποία αποκαλεί «Βόρεια Εδάφη». Η διαφορά αυτή συνέβαλε στο να μην υπογραφεί μέχρι σήμερα η οριστική συνθήκη ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Ιαπωνίας.
Η ένταση αναζωπυρώθηκε στις 13 Αυγούστου 2026, όταν ο πρόεδρος Vladimir Putin επισκέφθηκε το Iturup, στην πρώτη του επίσκεψη σε ένα από τα αμφισβητούμενα νησιά. Το Τόκιο αντέδρασε έντονα, ενώ στις 17 Αυγούστου ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov απέρριψε τις ιαπωνικές αντιδράσεις, υποστηρίζοντας ότι κανείς δεν μπορεί να υποδεικνύει στον Ρώσο πρόεδρο πού θα επισκέπτεται εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι η κινεζική διάσταση του Δράκου. Η στήριξη του Πεκίνου στη μεταπολεμική τάξη και στη ρωσική θέση για τις Κουρίλες προσδίδει στη διαμάχη ευρύτερη γεωστρατηγική σημασία. Ένα ζήτημα που επί δεκαετίες αφορούσε κυρίως τις σχέσεις Μόσχας–Τόκιο εντάσσεται πλέον στο μεγαλύτερο ανταγωνιστικό σύστημα Ρωσίας–Κίνας απέναντι στις αμερικανικές και ιαπωνικές στρατηγικές επιλογές.
Την ίδια στιγμή, η Νότια Κορέα βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Από το 1953, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία αποτελεί βασικό πυλώνα της ασφάλειας της Σεούλ. Στις 17 Αυγούστου 2026, όμως, ο Trump ζήτησε από το Πεντάγωνο να μειώσει σημαντικά τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις ΗΠΑ–Νότιας Κορέας, ενώ οι ασκήσεις Ulchi Freedom Shield άρχισαν την ίδια ημέρα.
Ο Trump επικαλέστηκε το υψηλό οικονομικό κόστος των ασκήσεων και τη διακριτική σχέση του με τον Kim Jong-un. Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει αυτομάτως αμερικανική εγκατάλειψη της μακρινής Ασίας, δημιουργεί όμως ερωτήματα για την αξιοπιστία και τη μορφή της αμερικανικής αποτροπής. Η Σεούλ, επομένως, καλείται να προσαρμοστεί σε μια περισσότερο συναλλακτική και λιγότερο προβλέψιμη αμερικανική στρατηγική.
Εδώ βρίσκεται και το επικίνδυνο στοιχείο της ασφάλειας και βιοασφάλειας. Εάν η Μόσχα και το Πεκίνο εκτιμήσουν ότι η αμερικανική αποτροπή στην Ανατολική Ασία αποδυναμώνεται, ενώ η Βόρεια Κορέα ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, αυξάνεται ο κίνδυνος ενός ανθρώπινου λανθασμένου υπολογισμού. Ένα επεισόδιο γύρω από τις Κουρίλες, την κορεατική χερσόνησο, τη Θάλασσα της Ιαπωνίας ή την ευρύτερη περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τίς συμμαχικές δεσμεύσεις και να μετατρέψει μια τοπική κρίση σε διεθνή γεωπολιτική διάσταση.
Η Ιαπωνία ενδέχεται να επιταχύνει την αμυντική της ενίσχυση, η Νότια Κορέα να επιδιώξει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, ενώ η Κίνα και η Ρωσία θα συνεχίσουν να ενισχύουν τον μεταξύ τους συντονισμό συνεργασίας.
Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι μόνο οι Κουρίλες. Είναι η διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας και βιοασφάλειας της Ανατολικής Ασίας. Και το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι κατ’ ανάγκην η πρόθεση μιας δύναμης να προκαλέσει πόλεμο, αλλά η πιθανότητα για ένα λανθασμένο υπολογισμό, σε ένα περιβάλλον μειωμένης προβλεψιμότητας, να οδηγήσει σε μία παγκόσμια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, με προεκτάσεις και σε Εύξεινο Πόντο, Μεσόγειο και εγγύς Ανατολή.
Academician Professor ALEXIOS P.PANAGOPOULOS (DDDr. Dr.Habil.)
Academician EASA – European Academy of Sciences & Arts (Salzburg – Austria, from 5.6.2024).
Academician MCA – International Slavic Academy oF Sciences, Culture, Education & Arts (Moscow – 7 Slavic Countries, from 26.12.2018).
Academician IEAI – International Ethical Academy of India, from 6/2024.
Professor of Political Sciences & Law, Department
Phd Political Sciences.
Phd Bioethics Biopsychology Medical Anthropology.
Phd Theology Religion.
Diploma Dr. Habilitation of Law.
Post-Doc’s in Law University of Belgrade.
Post-Doc in Theology Religion University of Munchen.
Post-Doc in Bioethics University of Patras.
Degree of Law/Lawyer, Degree of Theology,
Degree of History/Philology, Degree of Music.
Scholar DAAD, ΙΚΥ, etc.
Director EPLO for BiH and MNE.
Author, Poet.
Candidate for Nobel Peace Prize 2025.
Member Ciesart, Camara Internacional de Escritores y Artistas – Spain.
Member World Association of Jurists (WJA), Washington, USA.
Member Club of Rome – SC.
https://orcid.org/0009-0008-9304-4040
https://ftb.academia.edu/AlexiosPanagopoulos/Papers
https://scholar.google.com/scholar?hl=el&as_sdt=0%2C5&q=aleksios+panagopoulos&btnG=
https://www.biblionet.gr/ Παναγόπουλος, Αλέξιος Π.
