Αναπληρωτές
Σμίλεψε, δάσκαλε, ψυχές,
όπως σου λέει ο Παλαμάς
κι ας ξέρεις πάντα ότι θα παίρνεις
παράσημο της… ανοιχτής παλάμης.
Γράφει ο Γιάννης Φρύδας
Τον Σεπτέμβριο άλλοι μαζεύουν τα σταφύλια στο αμπέλι τους, άλλοι τα κάστανα στο ζάβατο* και οι αναπληρωτές τα μπογαλάκια τους, ώστε να είναι έτοιμοι για αναχώρηση προς άγνωστη κατεύθυνση. Αναφέρομαι στους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, να το ξεκαθαρίζουμε, μη γίνει κάνα μπέρδεμα με τους αναπληρωτές υπουργούς κι αρχίσετε να λυπάστε λάθος συνανθρώπους.
Όσοι έχετε δει την ταινία «Η Οδύσσεια ενός ξεριζωμένου» θα καταλάβετε καλύτερα και την περιπέτεια ενός ξεσπιτωμένου, όπως είναι ο αναπληρωτής εκπαιδευτικός (ο πανταχού παρών και τα πάντα αναπληρών…). Το δύσκολο είναι να ξαναβρείς τρόπο να κάνεις μια νέα ανάλογη ταινία, παρότι υπάρχουν κάθε χρόνο καμιά πενηνταριά χιλιάδες πρωταγωνιστές και εξασφαλισμένη σταθερή σκηνοθεσία από το Υπουργείο Παιδείας.
Οι εκπαιδευτικοί χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τους μόνιμους και τους αναπληρωτές. Το κοινό τους στοιχείο είναι ότι και οι δυο κατηγορίες είναι απλήρωτοι για το έργο που προσφέρουν (ή κακοπληρωμένοι, για να αποφύγω την υπερβολή της πικρής μου σάτιρας). Χωρίζονται και με άλλους τρόπους (φταίνε κάπου και οι ίδιοι γι’ αυτό), αλλά δεν είναι της παρούσης, που θα ’λεγε κι ένας ρήτωρ, για να αποφύγει τα στριμώγματος σημαντικά…
Γι’ αυτό ο κάθε περί της παιδείας αρμόδιος, όταν αναφέρεται στους εκπαιδευτικούς (είναι δεν είναι ρήτωρ), χρησιμοποιεί σταθερά το ξεστριμώγματος σημαντικό: «Είναι λειτούργημα το έργο τους». Πες το, μεγάλε, να τους ξεριζώσεις (των ξεριζωμένων) τα σπλάχνα! Όμως, δεν τους λες πώς να το λειτουργήσουν το λειτούργημα, με λειτουργιές από τον παπά της ενορίας; Τον μισθό τους τον τρώει το ενοίκιο, οι μετακινήσεις και τα υπόλοιπα έξοδα στον ξένο τόπο.
Ξέχασα και ζητώ ταπεινά συγγνώμη! Θα τους δώσουν, λέει, επιστροφή δυο ενοίκια. Μη χαίρεστε όλοι! Θα πάρουν αυτοί που είναι εκτός Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Λες και όλοι οι Έλληνες κατοικούν στην πρωτεύουσα ή τη συμπρωτεύουσα κι έχουν εκεί σπίτι. Ωστόσο, όλοι να προβληματιστείτε! Στις μεγαλουπόλεις και στα νησιά, για το δυσβάστακτο ενοίκιο των εκπαιδευτικών συμβάλλουν οικονομικά οι γονείς τους. Αυτοί είναι οι χρηματοδότες της παιδείας. Αυτοί που πλήρωσαν τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, τις ξένες γλώσσες των παιδιών τους στο πλαίσιο της «δωρεάν παιδείας».
Οι αναπληρωτές στο σύνολό τους έχουν τέτοια προσόντα και μ’ αυτά ελπίζουν κάθε χρόνο να εργαστούν για λίγους μήνες, ώστε να χτίζουν τον εργασιακό τους βίο. Άλλωστε, είναι και το μόνο πραγματικό κέρδος τους. Α, και το ότι φρεσκάρουν τις ανά την Ελλάδα γεωγραφικές τους γνώσεις…
Άλλος για Χίο τράβηξε κι άλλος για Μυτιλήνη (ή Λέσβο, δεν είμαι και σίγουρος…)
κι άλλος για το δυσπρόσιτο, που μόρια του δίνει…
Έτσι είναι. Όμηροι οι κακόμοιροι εκπαιδευτικοί σε ένα σύστημα που «κατάφερε» να έχει αναπληρωτές στο ένα τρίτο περίπου του εκπαιδευτικού προσωπικού. Φέτος εδώ, του χρόνου αλλού…
Μπαρμπα-Γιάννη, μπαρμπα-Πέτρο, είμαστε αναπληρωτές και φέτο…
Κατά τα άλλα, η αξιολόγηση το μάρανε το Υπουργείο κι ας μην μπορεί ποτέ να βρει
τρόπους να λειτουργήσουν ομαλά τα σχολεία από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Δε λέω ότι δεν υπάρχουν και αντικειμενικές δυσκολίες και έκτακτες ανάγκες, αλλά να τοποθετείς αναπληρωτές σε τρεις φάσεις μέχρι τον Δεκέμβριο, δεν είναι κατανοητό. Βέβαια, έχουμε τις φάσεις. Τελευταία ανακαλύψαμε και τις ενδιάμεσες. Τόσες φάσεις ούτε ο Ολυμπιακός δε βγάζει, που είναι ομαδάρα!… Κάθε υποψήφιος αναπληρωτής περιμένει τη φάση του. Για να περνάει η ώρα, κοιτάζει και του φεγγαριού τις φάσεις.
Κάποια στιγμή, σε κάποια φάση, προσλαμβάνονται κάποιοι αναπληρωτές. Αμέσως αρχίζουν άλλα φαιδρά στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας. Πρώτη μπαίνει στον χορό η γραφειοκρατία. Η γραφειοκρατία, λέγω, την οποία όλοι πολεμούν, αλλά παραμένει ανίκητη. Ο αναπληρωτής πρέπει να συγκεντρώσει καμιά δεκαπενταριά χαρτιά, για να τα καταθέσει κατά την ανάληψη υπηρεσίας του. Τα περισσότερα από αυτά (τίτλοι σπουδών, αποδεικτικά προσόντων, στρατολογικά) υπάρχουν ήδη στον φάκελό του στο ΑΣΕΠ. Γιατί πρέπει να τα ξαναπροσκομίσει; Για να ξοδεύει μελανάκια;
Θα σταθώ σε τρία απ’ αυτά τα δικαιολογητικά και παρακαλώ μη γελάτε!…
Ιατρική βεβαίωση ψυχιάτρου: Ο αναπληρωτής που απολύθηκε τον Ιούνιο, θέλει νέο χαρτί από ψυχίατρο τον Σεπτέμβριο για να μπει σε σχολείο. Ο μόνιμος δε θέλει. Ένας κυνηγός παίρνει βεβαίωση ψυχιάτρου και εξασφαλίζει δεκαετή άδεια κατοχής όπλου. Έχει και όπλο, λέμε… Πώς να μη διατυπώσω μετά κι ένα εύλογο ερώτημα: Ισύ, Κυριάκου, π’ κυβιρνάς τ’ν Ιλλάδα, μας φέρν’ς τέτοιου χαρτί απού ψυχίατρου κάθι χρόνου; Δε γλέπ’ς π’ γυαλίζουν τα μάτια σ’; Ισύ Νίκου, ισύ Αλέξη (ας βάλω και τη Ζωή για καλό και για κακό) κι ισείς οι υπόλοιποι έχιτι ψυχιατρόχαρτου;
Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης: Γιατί κάθε χρόνο το ίδιο χαρτί; Μπορεί πέρυσι να είχε πάει στρατιώτης και φέτος να μην έχει πάει; Μήπως πρέπει να σας προσκομίσει τις αρβύλες του; Δεν ξέρετε πόσο βρομάνε αν ήταν πεζικάριος…
Αναγνώριση συνάφειας μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων: Αυτοί οι τίτλοι ή έχουν συνάφεια με το έργο του εκπαιδευτικού ή δεν έχουν. Δε γίνεται κάθε χρόνο να μπαίνουν σε κρίση. Έχουμε χορτάσει από κρίσεις και διακρίσεις…
Η πολιτεία και οι εκάστοτε κυβερνώντες πρέπει να καταλάβουν ότι η εκπαίδευση δε γίνεται καλύτερη με βαρύγδουπες δηλώσεις, αλλά με επαρκείς πιστώσεις. Η επικοινωνιακή φιέστα κατά τον αγιασμό της νέας σχολικής χρονιάς από κάποιο ανακαινισμένο σχολείο, με το πρόγραμμα Γιαννάκου όπως το λένε, δε γίνεται να καλύψει την πραγματική εικόνα των σχολείων και της εκπαίδευσης. Δε γίνεται την ίδια μέρα να βγαίνουν για δηλώσεις τραπεζίτες, ως χορηγοί αυτού του προγράμματος, για να μας πουν πόσο ευεργέτες είναι… Το γνωρίζουμε και μόνοι μας.
Η πολιτεία πρέπει να σταθεί ουσιαστικά στο πλευρό των εκπαιδευτικών. Ειδικά των αναπληρωτών που μετακινούνται συνέχεια και δεινοπαθούν κυρίως με το πρόβλημα της στέγης. Ας δίνουν στον αναπληρωτή ένα τροχόσπιτο άμα τη αναλήψει των καθηκόντων του ή ας δίνουν παραπάνω μόρια σ’ αυτόν που έχει δικό του τροχόσπιτο.
Άλλωστε, οι έχοντες και κατέχοντες πάντα περνούν καλύτερα τις δυσκολίες ή τις αποφεύγουν.
Η τοπική αυτοδιοίκηση έχει τις δικές της ευθύνες και δεν είναι μικρές. Λίγοι είναι οι δήμοι που προσπαθούν να λύνουν προβλήματα υπαλλήλων, οι οποίοι τοποθετούνται στην περιοχή τους. Τα ίδια ισχύουν και για τις τοπικές κοινωνίες. Παλιότερα στα χωριά οι άνθρωποι είχαν την πρόβλεψη, ώστε να υπάρχει κι ένα δωματιάκι για τον δάσκαλο στο σχολείο ή για τον γιατρό. Κοινωνία που αδιαφορεί για τη στέγη του γιατρού και του δασκάλου, δεν δικαιούται ούτε γιατρό ούτε δάσκαλο.
Ως παλιός δάσκαλος κι εγώ, κλείνω με μια παραίνεση προς κάθε δάσκαλο:
«Υπομονή! Χτίζε, σοφέ, της κοινωνίας το παλάτι!»
Ακόμη κι αυτής της κοινωνίας που σου γύρισε την πλάτη…
*ζάβατο = δάσος καστανιάς
