Θ. Μαυρομούστακος
Καθηγητής Οργανικής Χημείας ΕΚΠΑ, Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Χημείας ΕΚΠΑ και B.Sc., M.Sc., Ph.D. Θεολογίας ΕΚΠΑ (Διδάκτωρ Θεολογίας).
Ένα θέμα πολυσυζητημένο στις μέρες μας είναι η σχέση, η αλληλοεπικάλυψη και η αλληλοεπεριχώρηση μεταξύ επιστήμης και πίστης. Πόσο αλήθεια σχετίζεται η επιστήμη και η πίστη; Είναι ανεξάρτητες, πορεύονται δηλαδή σε διαφορετικούς δρόμους και εξετάζουν διάφορα αντικείμενα ή πορεύονται μαζί, ή ακόμη αλληλοσυγκρούονται;
Για την απάντηση του ερωτήματος αυτού θα εξετάσουμε επισταμένως τους όρους «πίστη» και «επιστήμη». Η κατανόηση των όρων αυτών θα βοηθήσει αναμφισβήτητα να προσεγγίσουμε την ερώτηση που έχει τεθεί.
Επιστήμη: Η «επιστήμη» είναι η γνώση που αφορά τα υλικά σώματα, την κοινωνική ή ψυχολογική συμπεριφορά των έμβιων όντων η οποία προέρχεται από εμπειρία και πειραματικά αποτελέσματα. Επίσης η επιστήμη μελετά τη γένεση των υλικών σωμάτων και βιολογικών όντων, όπως ακόμη χρησιμοποιεί τη φιλοσοφική σκέψη για να απαντήσει ερωτήματα τα οποία δεν μπορούν να προσεγγισθούν με τη χρήση επιστημονικών οργάνων. Για παράδειγμα οι ερωτήσεις εάν το σύμπαν έχει δημιουργό ή όχι, ή ποιο είναι το νόημα της ζωής μας, απασχολεί τη φιλοσοφική σκέψη.
Συμπερασματικά, η ανθρώπινη ικανότητα να ερευνά και να στοχάζεται γεννά την επιστήμη. Η επιστήμη που δημιουργεί μπορεί να είναι αφαιρετική όπως τα Μαθηματικά όπου μέσω αυτών δομείται νέα γνώση με χρήση προγενέστερων θεωρημάτων ή πορισμάτων, ή να χρειάζεται και να χρησιμοποιεί επιστημονικά όργανα όπως είναι η Φυσική (μελέτη ιδιοτήτων φυσικών σωμάτων και νόμους που τα διέπουν), Χημεία (χημικών ιδιοτήτων και χημική συμπεριφορά τους) και η Βιολογία (βιολογικές ιδιότητες και βιολογκή συμπεριφορά).
Ένας σημαντικός στόχος της έρευνας και γενικά της επιστήμης είναι να βελτιώσει τη ζωή του ανθρώπου. Έτσι, δημιουργεί καινοτομικά τεχνολογικά προϊόντα, νέες φαρμακευτικές ουσίες και νέες κοινωνιοβιολογικές ή ψυχολογικές θεωρήσεις ή παιδαγωγικές προσεγγίσεις. Δημιουργείται η επιστήμη της Ψυχοϊατρικής παρόλο που αποτελεί κατά τη γνώμη μου αδόκιμο όρο, γιατί αυτό που θεραπεύει δεν είναι τη ψυχή αλλά μάλλον βιοχημικές λειτουργίες και αυτές όχι μόνιμα που σχετίζονται με παθολογικές καταστάσεις (π.χ. κατάθλιψη και μανία).
Θεολογία και Πίστη: Η Θεολογία μπορεί να διακριθεί σε δύο τμήματα. Τη Θεολογική Επιστήμη που μέσω αυτής μπορεί να εξετάζονται χειρόγραφα που αφορούν θεολογικά κείμενα, αρχαιολογικά ευρήματα, που να αποκαλύπτουν Βιβλικά γεγονότα κλπ. Ένα τμήμα όμως της Θεολογίας καλύπτει το δεύτερο όρο που θα εξετάσουμε, την «πίστη». Αυτή δεν μπορεί να ερευνηθεί με εργαλεία. Είναι έμφυτη στον άνθρωπο και βασίζεται στην αποδοχή των «αποκαλυπτικών αληθειών», των ιερών συγγραμμάτων. Η πίστη διαπραγματεύεται τα ίδια ερωτήματα που απασχολούν τη Φιλοσοφία. Η πίστη η οποία απαρτίζει την Ορθόδοξη Θεολογία είναι όμως και το τονίζω αυτό ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ. Αντίθετα, η Φιλοσοφική θεωρία μεταβάλλεται με το χρόνο. Γι’αυτό για την ίδια ερώτηση οι απαντήσεις ποικίλουν ανά τους αιώνες και από λαό σε λαό. Μη με ερωτήσετε γιατί τότε ακόμη και στην χριστιανική πίστη υπάρχουν τόσα δόγματα και αιρέσεις. Η απάντηση είναι απλή. Ο άνθρωπος είναι ελεύθερο ον. Συλλογάται ελεύθερα και μπορεί ακόμη και τα ίδια ιερατικά κείμενα που προσδιορίζουν την αποκαλυπτική αλήθεια να τα ερμηνεύσει διαφορετικά. Επομένως δεν πρέπει να μας ξενίζει η ποικιλία της πίστης ακόμη και στην ίδια θρησκεία. Αυτό όμως που είναι σημαντικό να κατανοηθεί είναι ότι, ούτε ο Ρωμαιοκαθολικός, ούτε ο Προτεστάντης, ούτε ο Ορθόδοξος Χριστιανός θεωρούν το Χριστό ως Άνθρωπο ή μόνο Θεό. Είναι Θεάνθρωπος και για τα τρία Χριστιανικά δόγματα. Αυτό συμβαίνει γιατί τα κείμενα της Βίβλου δεν μπορούν να ερμηνευθούν διαφορετικά και αναγκαστικά υπάρχει ταυτότητα απόψεων όπως θα επεξηγήσουμε παρακάτω.
Καθορίσαμε με συντομία το πλαίσιο που καθορίζει τις Εφαρμοσμένες ή Πρακτικές Επιστήμες, αυτές δηλαδή που χρησιμοποιούν επιστημονικά όργανα και τις Θεωρητικές, αυτές δηλαδή που χρησιμοποιούν τη νόηση. Επίσης επεξηγήσαμε τα ερωτήματα που ερευνά η πίστη (π.χ. ύπαρξη δημιουργού, το νόημα της ζωής και του θανάτου) και ότι οι απαντήσεις που δίνουν βασίζονται στα αποκαλυπτικά ιερά κείμενα.
Γιατί μπερδεύεται η πίστη με την επιστήμη; Από την παραπάνω ανάλυση προκύπτει ότι αυτά δε σχετίζονται. Έχουν διαφορετικά αντικείμενα αν εξαιρέσουμε τη Φιλοσοφία. Πως λοιπόν μπερδεύονται; Γιατί η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία έπρεπε να καταδικάσει το Γαλιλαίο; Γιατί την ενδιέφερε ο Γαλιλαίος; Γιατί και σήμερα γίνεται τόση συζήτηση για τη θεωρία του Big Bag και την εξέλιξη των ειδών του Δαρβίνου;
Η απάντηση είναι απλή. Τα ιερά κείμενα αναφέρουν γεγονότα τα οποία δίνουν λαβή στους πιστούς να επέμβουν στα επιστημονικά δρώμενα. Ο άνθρωπος δυστυχώς αρέσκεται να βρίσκει αφορμές για να μαλώνει και να έρχεται σε ρίξη. Δεν μπορεί η γη να κινείται γύρω από τον ήλιο. Σύμφωνα με τη Γένεση, στη γη δημιουργήθηκε ο άνθρωπος και αυτή θα πρέπει να παίζει το κεντρικό ρόλο. Κάθε αντίθετη άποψη είναι αιρετική. Δε μπορεί εξελικτικά να είμαστε γεννήματα μίας πύρινης σφαίρας που εκράγηκε και δημιούργησε τον πρόγονο μας πίθηκο! Μη γένοιτο, να είμαστε απόγονοι των πιθήκων! Κι’εφόσον τα επιστημονικά δεδομένα έχουν ακόμη καινά προς την τελική απόδειξη, οι πιστοί θέλουν να αμφισβητήσουν τα μέχρι τώρα επιστημονικά αποτελέσματα και τα δρώμενα γύρω από αυτά. Κι’αρχίζουν οι διαμάχες οι οποίες οδηγούν στην αλληλεξόντωση των διαφωνούμενων πλευρών.
Ας δεχτούμε ότι η Θεωρία του Big Bag είναι αληθινή και η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου είναι επίσης ορθή. Ότι το σύμπαν γεννήθηκε από έκρηξη που έγινε πριν από 10 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου πριν και ότι αυτή η έκρηξη εξελικτικά οδήγησε στη δημιουργία των πλανητικών συστημάτων και των βιολογικών ειδών (100000 χρόνια πριν). Αυτά τα είδη μέσω της φυσικής επιλογής οδήγησαν σους προγόνους μας (μη τρομάξετε) τους πίθηκους. Πιστεύουμε δηλαδή ότι όποια κενά σημεία υπάρχουν ακόμη θα επιλυθούν κάποτε από την επιστημονική έρευνα. ΘΕΩΡΕΙΣΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΜΕΝΑ. Δεν υπάρχει όμως λόγος να μας τρομάζουν αυτά όπως θα κατανοήσετε στη συνέχεια της ομιλίας. Αυτή η αποδοχή μας δε θα λιγοστεύσει ούτε θα αυξήσει την πίστη μας. Ούτε και θα σας εμποδίσει στη θέωσή σας που για τους Ορθόδοξους πιστούς αποτελεί το σκοπό της ύπαρξης μας.
Βίβλος επιστημονική αλήθεια και αλληγορία: Πριν μιλήσω για την Ορθόδοξη Πίστη μας όπου θα αποδείξω ότι δε βασίζεται σ’ αυτές τις επιστημονικές λεπτομέρειες και επομένως αυτά δεν έπρεπε να είναι πεδία τριβής θα ήθελα να κάνω μερικές επισημάνσεις όσο αφορά τα Βιβλικά εδάφια.
(α) Η Αγία Γραφή δεν είναι επιστημονικό κείμενο. Η θεοπνευστία της δε βασίζεται στα απόλυτα ορθά επιστημονικά δεδομένα. Γράφηκαν σε μία συγκεκριμένη εποχή και μιλούν γι’αυτή την εποχή. Επομένως σε μεταγενέστερες εποχές τα επιστημονικά δεδομένα μπορεί να μεταβληθούν. Δε σημαίνει ότι αυτά που γράφει δεν είναι ορθά στο θεολογικό της περιεχόμενο. Δίνω ένα παράδειγμα από τον Εκκλησιαστή. Γράφεται στο εδάφιο 11:5 ότι καθώς δε γνωρίζουμε τον τρόπο που πνέει ο άνεμος ή μορφώνονται το οστά του εμβρύου στη κοιλιά της έγκυου γυναίκας δε γνωρίζουμε τα έργα του Θεού. Είναι σαφές ότι η επιστήμη μας δίνει σήμερα δυνατότητες να γνωρίζουμε και τα δύο. Ποτέ όμως δε θα μας δώσει δυνατότητες να γνωρίσουμε τα έργα του Θεού. Η Θεολογική αλήθεια της πρότασης αυτής είναι ορθή. Επίσης και η πρόταση αυτή ως πρόταση για την εποχή είναι ορθή. Γιατί λοιπόν να αναλωνόμαστε στο επιστημονικό περιεχόμενο των προτάσεων; Η Βίβλος ομιλεί στην εποχή που γράφεται. Δίνει παραδείγματα που μπορούν να γίνουν αντιληπτά από τους ανθρώπους της εποχής που γράφεται. Εάν οι ρήσεις όσο αφορά το επιστημονικό περιεχόμενο δεν ισχύουν με τα σημερινά δεδομένα δε ζημιώνεται το θεολογικό της περιεχόμενο ούτε βλάπτεται η θεοπνευστία της.
(β) Πολλές φορές στη Βίβλο ο «θεός» παρουσιάζεται ανθρωπομορφικά (γίνεται χρήση των λέξεων μετανόησε, η κραταιά του χειρ κλπ). Αυτό γίνεται καθαρά για λόγους αντίληψης από τον άνθρωπο. Αλλοιώς πως θα κατανοηθεί ότι αποφάσισε να μην καταστρέψει για παράδειγμα τη Νινευή όπως σκόπευε αρχικά; Ορισμένα εδάφια μπορεί να τα δει κάποιος από αυτή τη σκοπιά, ότι δηλαδή είναι συμβολικά (αλληγορικά) τα οποία θέλουν απλά να μεταφέρουν ένα μήνυμα. Ο Θεός στα δύο κείμενα της Γένεσης αποτελεί το δημιουργό του Κόσμου. Εάν ο κόσμος έγινε μέσω του Big Bag ή όχι δεν ενδιαφέρει τον πιστό. Σημασία έχει ότι ο κόσμος είναι κτιστός και δημιουργήθηκε ex nihilo, εκ του μηδενός. Σ’ αυτό η επιστήμη δεν επεμβαίνει και ούτε μπορεί να έχει λόγο. Για το Χριστιανό ότι γεννάται από το Θεό είναι ιερό και ευλογημένο. Γιατί η πρωταρχική μάζα ή ο απόγονος μας πίθηκος δεν έχουν ευλογία από το Θεό; Ποιος είναι ο λόγος να επεμβαίνουμε στα πορίσματα της επιστήμης;
Χαρακτηριστικά της Ορθόδοξης πίστης: Ας δούμε συνοπτικά την Ορθόδοξη Πίστη μας όπως προκύπτουν από τα ιερά κείμενα.
(α) Ο Θεός δημιουργός της Κτίσεως που είναι ακατάληπτος ως προς την ουσία και Άκτιστος εδημιούργησε ένα Κόσμο Κτιστό με κορωνίδα της δημιουργίας τον άνθρωπο. Ο Θεός αυτός είναι τριαδικός. Συνίσταται από τρεις υποστάσεις και μία ουσία που ενεργούν «εν αγάπη και ομονοία». Έτσι αρχίζει η Θεία Οικονομία, η είσοδος του Θεού στην ανθρώπινη ιστορία.
(β) Το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας ο Χριστός, μετά την πτώση του ανθρώπου κατέβηκε στη γη, ενανθρωπίσθηκε στην παρθένο μήτρα της Θεοτόκου για να ανελκύσει τον άνθρωπο προς τον ουρανό. Σταυρώθηκε και αναστήθηκε νικώντας τη φθορά. Το δεύτερο πρόσωπο λοιπόν ο Χριστός είναι Θεάνθρωπος. Αγίασε την ανθρώπινη μας φύση και της έδωσε δυνατότητα θέωσης επισκέπτοντας τον Άδη μετά το βραχύ του ύπνο. Η Βασιλεία του Θεού άνοιξε και οι πιστοί μέσω των μυστηρίων και ιδιαίτερα της Θ. Ευχαριστίας βιώνουν παροντικά το μελλοντικό γεγονός της αιώνιας βασιλείας όπου το δίκαιο θα διαφεντεύσει και το κακό θα εκμηδενισθεί μέσω του Σώματος του Χριστού της Εκκλησίας. Ο Χριστός παρέδωσε τη σκυτάλη στο Άγιο Πνεύμα όπου οδηγεί και φωτίζει τα βήματα της Εκκλησίας. Αλλά και ο ίδιος προσφέρει, είναι προσφερόμενος και προσδεχόμενος στην Θ. Ευχαριστία κατά τη Θεία Λειτουργία. Ποτέ δεν εγκατέλειψε το πλήρωμά του.
(γ) Οι πιστοί με την Ανάσταση του Χριστού μπορούν να αναστήσουν τις καρδιές τους και μέσω της Εκκλησίας να οδηγηθούν προς τη θέωσή και να Αναστηθούν τα σώματα τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Το τέλος της Θείας Οικονομίας τοποθετείται στα έσχατα της Ιστορίας, όταν θα έλθει ο Χριστός στον κόσμο κατά την ένδοξη Δευτέρα Παρουσία τoυ για να εγκαταστήσει την αιώνια Βασιλεία του και να αγκαλιάσει όσους ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή του.
(δ) Ο Χριστιανός αγωνίζεται να μιμηθεί το Χριστό με δύο τρόπους. Ασκητικά, μιμούμενος δηλαδή τη ζωή του, εφαρμόζοντας τις αγαπητικές εντολές και λειτουργικά συμμετέχοντας στη Θεία Λειτουργία και κοινωνόντας το σώμα και το αίμα του. Πράξη και αγώνας, οσιότητα και μέθεξη είναι τα δύο συστατικά που καθορίζουν τη ζωή του Χριστιανού. Δε φτάνει για το Χριστιανό ο ηθικός νόμος που μπορεί να έχουν οι πιστοί άλλων θρησκειών. Χρειάζεται να ενώνεται με το Χριστό, να ζει την Ανάμνησή του. Επίσης δε φτάνει να ζει μόνο την Ανάμνησή του. Πρέπει να αγωνίζεται και να δείχνει το δρόμο με τις άγιες πράξεις. Κάθε στιγμή της ζωής του να είναι μίμηση της ζωής του Χριστού. Να νοιώθει όπως τον Απόστολο Παύλο που στην επιστολή του προς Γαλάτας (2,20) αναφέρει ότι «δε ζω πια εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός».
Η Πίστη αυτή δεν μπορεί σαφώς να μελετηθεί από την Επιστήμη. Η Ιστορία διδάσκει ότι ο Χριστός είναι πραγματικό, ιστορικό δηλαδή πρόσωπο. Εφόσον η ύπαρξη του δεν μπορεί να αγνοηθεί, η επιστήμη δεν μπορεί να επέμβει και να αποτιμήσει τη φύση του. Κακολογίες και ανοησίες ακούονται άπειρες. Ο Χριστός δεν είναι Θεός λένε, όπως επιστημονικά κατανοείται από τη Βίβλο. Ο Χριστός είναι προφήτης όπως επιστημονικά κατανοείται από τη Βίβλο. Ο Χριστός ήταν ένας ηθικός άνθρωπος όπως επιστημονικά κατανοείται από τη Βίβλο κλπ. Εάν κάποιος δεχτεί τα γραφόμενα της Βίβλου είναι απλούστατο ότι ο Χριστός ήταν θεάνθρωπος. Εάν δεν αποδέχεται ότι η θεία φύση μπορεί να περιβληθεί την ανθρώπινη τότε ο Χριστός ΗΤΑΝ ΤΡΕΛΛΟΣ αφού ο ίδιος ισχυρίσθηκε ότι ήταν Θεός. Τα πολλά λόγια περιττεύουν. Για τους Χριστιανούς ο Χριστός είναι Θεάνθρωπος και για τους μη πιστούς θα έπρεπε να είναι ένας τρελλός. Ο Ιωάννης δεν αφίνει περιθώρεια στην αρχή του Ευαγγελίου του (1,1) «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν κοντά στο Θεό και ήταν Θεός ο Λόγος». Αλλά και η μαρτυρία του Απόστολου Θωμά για το Χριστό αποκλείουν κάθε άλλη σκέψη όσο αφορά τη θεανθρώπινη του φύση. Δεν μπορεί η επιστήμη να αποβάλλει επιλεκτικά εδάφια για να αποδείξει αυτό που οι επιστήμονες a priori έχουν θεωρήσει ως ορθό.
Συμπληρωματικότητα πίστης και επιστήμης: Είναι λοιπόν η επιστήμη και η πίστη ανεξάρτητες. Πιστεύω όχι. Δική μου γνώμη είναι ότι αυτές είναι συμπληρωματικές. Ο άνθρωπος χρειάζεται και τα δύο. Πιστεύω ότι η Φιλοσοφική Επιστήμη δεν του είναι αρκετή. Η προσπάθεια κατανόησης του κόσμου και της θέσης του μέσα σ’ αυτόν δεν θα επιλυθεί ποτέ, όπως προκύπτει από τις συνεχείς βελτιώσεις και αναθεωρήσεις των προσπαθειών αυτών ανά τους αιώνας. Γι’αυτό ο Σωκράτης έλεγε ότι η ανθρώπινη σοφία είναι μηδαμινή μπροστά στη Θεία.
Η κατάλληλη ανάπτυξη και καλλιέργεια της λογικής σε συνδιασμό με την πείρα μεταβάλλεται χρονικά και έτσι στα ίδια ερωτήματα όπως ήδη αναφέραμε δίνει διαφορετικές απαντήσεις. Η πίστη όμως όπως είπαμε είναι αποκαλυπτική και παρέχει σταθερά ερείσματα. Μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο σε ανώτατα πνευματικά μονοπάτια και να τον οδηγήσει στην αγκαλιά του Θεού. Από αρχαιοτάτων χρόνων ο άνθρωπος αναζητά το Θεό. Βρίσκεται μέσα στην καρδιά του και δεν ξέρει πότε θα αναδυθεί. Δίνει ευκαιρίες στον άνθρωπο και είναι στο χέρι του να τις αδράξει.
Θα σας αναφέρω μία προσωπική μου εμπειρία. Φοιτήτρια άπιστη έγραφε εξετάσεις σε αμφιθέατρο. Τελείωσαν όλοι και έμεινε μόνη. Έτυχε να ζητηθεί το αμφιθέατρο και την έφερα στο γραφείο να συνεχίσει. Κατάλαβα τότε ότι βρισκόταν σε μία ένταση και δυσκολευόταν να γράψει. Είδε την εικόνα του Αγίου Μένιγνου, προστάτη των Χημικών που είχα στο γραφείο και μου εξομολογήθηκε ότι δεν πιστεύει και παρόλο που τόσα χρόνια προσπαθεί να περάσει το μάθημα της Οργανικής Χημείας, δε ζήτησε βοήθεια από κανένα Καθηγητή. Της είπα ότι η πίστη και η απιστία είναι για μένα εξίσου ευλογημένα αφού ο Θεός μας έπλασε ελεύθερους. Ο Θεός θα δώσει για όσους έχουν καλή διάθεση να βρουν το δρόμο τους της είπα. Βλέποντας την έντασή της άρχισα να την ερωτώ προφορικά. Οι απαντήσεις της ήταν άριστες. Τότε κατάλαβα ότι η αδυναμία της να γράψει οφειλόταν στο μακροχρόνιο άγχος της. Της είπα να πάει στο καλό και ότι πέρασε το μάθημα. Μόλις βγήκε έξω χτυπά την πόρτα του γραφείου. Μπαίνει μέσα και ανοίγει την τσάντα της για να μου δείξει την εικόνα της Παναγίας. Προφανώς παρά την απιστία της, είχε κρυμμένη την ελπίδα για βοήθεια από τη Παναγία!
Γενικά συμπεράσματα:Ας συνοψίσουμε και ανακεφαλαιώσουμε τα συμπεράσματα μας:
1.Η επιστήμη προχωρεί και πρέπει να προχωρεί προς τη γνώση. Θα πρέπει ο ανθρώπινος πόνος για παράδειγμα να απαλύνεται και η ζωή να οδεύει «προς το βέλτιον». Αλλά οι επιστήμονες που την υπηρετούν πρέπει να κατανοήσουν τα όρια της. Δεν μπορεί η Επιστήμη να μας πει πότε και πως δημιουργήθηκε η πρώτη σφαίρα της ζωής γιατί δεν έχει μέσα να το επιτύχει αυτό. Η επιστήμη δε θα μπορέσει ποτέ να μας πληροφορήσει γιατί καν υπήρξε η πρωταρχική αρχή της ζωής. Η υλιστική θεώρηση της ζωής απλά παραγνωρίζει τα δεδομένα της Επιστήμης και εθελοτυφλεί για τις δυνατότητες αυτής.
2.Η αθεϊστική άποψη κι’ αυτή αποτελεί μία πίστη που δε βασίζεται σε ιερά κείμενα. Βασίζεται στην αφροσύνη του ανθρώπου και την εγωϊστική του διάθεση. Ο Θεός δεν εξερευνάται και κανένας δε μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη του. Μόνο με το ένστικτο μπορεί να το υποστηρίξει κάποιος αυτό. Πως δικαιολογείται όμως ανά μέσω των αιώνων ο άνθρωπος να ψάχνει το Θεό;
3.Η άλλη άποψη είναι η αγνωστικιστική. Δε ξέρω γιατί είμαι στη γη και δεν με ενδιαφέρει να το ψάξω. Ζω τη ζωή μου όπως νομίζω, ανεβαίνω στο τραίνο και πορεύομαι κατά πως μου επιτάσσει ο ηθικός μου νόμος μέχρι να σταματήσω. Μου είναι αδιάφορο πότε το τραίνο θα σταματήσει και αν μετά το ταξίδι αυτό με βρει κάποιο άλλο ταξίδι. Ο άνθρωπος αυτός είναι συμπαθής και εκφράζει κάτι που είναι συμβατό με την επιστήμη και τον εαυτό του. Παρόλα αυτά πιστεύω ότι μία τέτοια στάση δεν είναι συνεπής με την ανθρώπινη ύπαρξη. Όλες οι πατροπαράδοτες πίστεις εφαρμόζουν ένα δωροδοσμένο ηθικό νόμο από το Θεό. Αυτός ο ηθικός νόμος αναμφισβήτητα προάγει τον άνθρωπο. Μη φέρετε το επιχείρημα ότι στο όνομα της Θρησκείας έγιναν σταυροφορίες, κάηκαν ζωντανοί άνθρωποι. Σαφέστατα αυτοί που τα διέπραξαν δεν κατανόησαν το βάθος των Ιερών Κειμένων. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι στο όνομα της πίστης γίνονται και μεγάλα έργα. Οι άνθρωποι συνηθίζουμε να θυμόμαστε τους βομβιστές, αλλά ξεχνάμε τους ταπεινούς και άγιους που δίνουν τη ζωή τους, θυσιάζονται για το συνάνθρωπό τους. Ξεχνάνε ότι ο Χριστός είπε:Αγαπάτε αλλήλους και τους εχθρούς υμών. Ξεχνάνε ότι ο Αγ. Ισαάκ ο Σύρος όπως και τόσοι άλλοι Άγιοι σέβονταν τη φύση και υπηρετούσαν το συνάνθρωπο. Ούτε ένα φυλλαράκι από το δέντρο δεν έκοβαν άσκοπα για να μη διαταραχθεί η ισορροπία της φύσης. Τώρα η ανθοφορία της υπερκατανάλωσης και του κέρδους οδηγημένα από την τεχνολογική πρόοδο, προϊόντα άλογης επιστήμης, οδηγούν τη φύση σε οικολογική καταστροφή. Είχαν λοιπόν στόχο οι Άγιοι μας. Βίωναν τον ηθικό κώδικα που δόθηκε από το Θεό. Ποιον ηθικό κώδικα άραγε να έχει ο αγνωστικιστής; Πως το βιώνει και πως μας πείθει για την αγιότητά του;
4.Είναι σαφές ότι οι πιστοί άνθρωποι ανεξάρτητα από ποιο δόγμα πρεσβεύουν μπορεί να είναι κάλλιστα και λαμπροί επιστήμονες. Αναφέρω το σύγχρονο Collins ό οποίος με την επιστημονική του ομάδα ανακάλυψε το ανθρώπινο γονιδίωμα που όπως είπε με αυτό αρχίσαμε να κατανοούμε τη γλώσσα του Θεού. Στο περιώνυμο βιβλίο του “Η γλώσσα του Θεού» όπου πιστεύω ότι αποτελεί αξιολογότατο βιβλίο προς ανάγνωση από κάθε επιστήμονα και μη, ομολογεί ότι η επιστήμη και η πίστη όταν συμπλεχθούν μπορεί να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Η ορθή πίστη βοηθά γιατί ανάγει τον άνθρωπο στη σφαίρα της αγάπης και της αληλεγγύης. Το βοηθά να λύνει τα προβλήματά του σεβόμενος τον άνθρωπο και τα πιστεύω του. Αναφέρω ένα παράδειγμα. Ο άνθρωπος δυστυχώς μοιάζει με τους Ιουδαίους που θέλουν να λιθοβολούν κάθε πόρνη μέχρι θανάτου. Οι φανατικοί πιστοί λιθοβολούν και θέλουν να εξαλείψουν τη θεωρία του Δαρβίνου περί εξέλιξης των ειδών και δημιούργησαν μία στάση που καλείται δημιουργισμός και η οποία είναι ανώφελη. Από την άλλη πλευρά ο επιστημονισμός δημιουργεί τον υλισμό και τον προσωρινό εξωβελισμό του Θεού και πολεμά ανελέητα την πίστη. Κι’ εγώ από εμπειρία θα σας πως ότι Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΟΝΗ ΔΕΝ ΜΕ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΠΙΣΤΗ ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΚΟΛΟΒΗ. ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΟΝ ΘΕΟ ΟΤΑΝ ΚΑΤΑΝΟΟΥΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΟΡΘΕΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο άνθρωπος δε ζει μόνο για τον άρτο, με την έρευνα και τον κόπο δηλαδή. Ζει και για να αναζητά την αγκάλη του Θεού, να οσιώνεται. Η πίστις όπως την εκφράζει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή (11.1) είναι δώρο γιατί είναι «ελπιζομένων πεποίθηση, βεβαίωση πραγμάτων μη βλεπομένων».
Θα τελειώσω με μία φράση του Μεγάλου Βασιλείου (ΒΕΠΕΣ 52, 231-232). «Το να μην ακούει κάποιος τα θεολογικά λόγια ως πάρεργο (δευτερεύον έργο), αλλά να δοκιμάζει να εξιχνιάσει το νόημα που κρύβεται σε κάθε μία λέξη και σε κάθε συλλαβή, δεν είναι γνώρισμα αυτών που είναι αργοί στην ευσέβεια, αλλά όσων γνωρίζουν το σκοπό της κλήσεως μας, ότι δηλαδή πρόκειται να ομοιωθούμε με το Θεό όσο είναι δυνατό στη φύση του ανθρώπου. Η ομοίωση βέβαια δεν επιτυγχάνεται χωρίς γνώση, και η γνώση αποκτάται με τη διδασκαλία.
