Παρακολουθώντας κανείς τις διάφορες απόψεις που δημοσιεύονται στον ηλεκτρονικό Τύπο για διάφορα οπλικά συστήματα, δεν μπορεί να αγνοήσει μια προσπάθεια σύγκρισης που γίνεται μεταξύ των Πυρηνοκίνητων Υποβρυχίων (πολλοί μπερδεύονται στην κατηγορία αυτή των υποβρυχίων γιατί η κίνηση τους στηρίζεται σε πυρηνικό αντιδραστήρα άρα «πυρηνοκίνητα», αλλά και επειδή φέρουν πυρηνικά όπλα, άρα «πυρηνικά») και των AIP (Air Independent Propulsion) ή Υποβρυχίων Αναερόβιας Πρόωσης.
Του Γιώργου Ανγνωστόπουλου
Η προσπάθεια σύγκρισης τεχνικών και οικονομικών χαρακτηριστικών είναι θεμιτή, η προσπάθεια όμως σύγκρισης επιχειρησιακών δυνατοτήτων που κάποιοι επιχειρούν είναι παντελώς άστοχη. Τα μεν πυρηνικά/πυρηνοκίνητα υποβρύχια έχουν σαν αποστολή να επιφέρουν πυρηνικό πλήγμα στον αντίπαλο, τα δε AIP υποβρύχια να καταστρέψουν ναυτικές μονάδες ή να επιβάλλουν θαλάσσια απαγόρευση στον αντίπαλο.
Ας δούμε λοιπόν γιατί ορισμένοι παρασύρονται σε τέτοιου είδους συγκρίσεις, ανάμεσα σε οπλικά συστήματα που σχεδιάστηκαν για τελείως διαφορετικές αποστολές.
Πριν από την εμφάνιση των πυρηνικών υποβρυχίων, τα συμβατικά υποβρύχια ανά τον κόσμο είχαν παρόμοια χαρακτηριστικά. Τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια ανέτρεψαν το κύριο χαρακτηριστικό των συμβατικών υποβρυχίων, που ήταν η αδυναμία τους να μείνουν επί μακρόν εν καταδύσει.
Ο λόγος ήταν, ότι για τη μεν πρόωσή τους τα συμβατικά υποβρύχια χρησιμοποιούσαν στην επιφάνεια έναν κινητήρα ντίζελ, για τη δε πρόωση σε κατάδυση χρησιμοποιούσαν έναν ηλεκτροκινητήρα με μπαταρίες. Αυτό επέφερε πολλούς περιορισμούς κίνησης στα συμβατικά υποβρύχια και ως προς τον χρόνο κατάδυσης, αλλά και ως προς την απόσταση που μπορούσε να διασχίσει εν καταδύσει.
Τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια έχοντας ως προωστήριο σύστημα έναν πυρηνικό αντιδραστήρα, εξάλειψαν αυτόν τον περιορισμό και ο μόνος περιορισμός στην κίνησή τους, είτε στην επιφάνεια είτε σε κατάδυση, ήταν το απόθεμα τροφίμων και νερού για το πλήρωμα.
Όταν αναπτύχθηκε το σύστημα AIP το οποίο επιτρέπει σε ένα συμβατικού τύπου υποβρύχιο να χρησιμοποιεί τον πετρελαιοκινητήρα του ως γεννήτρια για να φορτώνει τις μπαταρίες του εν καταδύσει, χωρίς να χρειάζεται ατμοσφαιρικός αέρας, αυτόματα λύθηκε ο μεγαλύτερος περιορισμός που είχαν τα συμβατικά υποβρύχια, δηλαδή να φτάνουν σε χρόνο κατάδυσης αντί τις δύο το πολύ μέρες, συγκρίσιμο χρόνο κατάδυσης με αυτόν ενός πυρηνοκίνητου υποβρυχίου, που είναι οι 30 ημέρες.
Τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια είναι πολύ μεγαλύτερα από τα συμβατικά ώστε μπορούν να φέρουν σημαντικό αριθμό διηπειρωτικών πυραύλων με πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές που είναι και ο κύριος οπλισμός τους. Αυτό κάνει ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο να κοστίζει περίπου τέσσερις φορές περισσότερο από ένα AIP υποβρύχιο, δηλαδή 450-500 εκ. δολάρια ένα AIP, με περίπου 2 δις δολάρια ένα πυρηνοκίνητο.
Αυτές οι τιμές αφορούν το αρχικό κόστος απόκτησης, διότι το μεν AIP έχει κύκλο ζωής τα δεκατέσσερα χρόνια, το δε πυρηνοκίνητο τον διπλάσιο (δηλαδή τα 30 χρόνια) κατά τη διάρκεια της οποίας θα χρειαστεί φορτωθεί 2 φορές με νέο πυρηνικό καύσιμο, ανά δεκαετία, κάτι που κοστίζει περίπου 200 εκ. δολάρια, συν ένα ετήσιο κόστος χρήσης περίπου 21 εκ. δολάρια και έναν εκσυγχρονισμό συστημάτων στα δεκαπέντε χρόνια που θα κοστίσει άλλα 850 εκ. δολάρια.
Το συνολικό κόστος ζωής ενός AIP υποβρυχίου δεν θα ξεπεράσει το 1 δις δολάρια (το εκτιμώμενο κόστος για ένα AIP είναι συνήθως τα 850 εκ. δολάρια) ενώ το πυρηνοκίνητο θα φτάσει τα 5 δις δολάρια. Άρα κόστος απόκτησης και χρήσης είναι μη συγκρίσιμο μεταξύ των δύο υποβρυχίων.
Η μέγιστη ταχύτητα πλεύσης σε κατάδυση είναι περίπου 35 κόμβοι και περί τους 25 κόμβους η μέση ταχύτητα πλεύσης για το πυρηνοκίνητο, όταν στο AIP είναι 24 κόμβοι η ανωτάτη ταχύτητα και 15 κόμβοι η μέση ταχύτητα πλεύσης.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και στο μέγιστο βάθος που αυτά τα υποβρύχια μπορούν να καταδυθούν.Ασφαλές βάθος θεωρούνται τα 300 μέτρα και για τα δύο, αλλά σε ακραίες καταστάσεις το AIP μπορεί να φθάσει τα 350 μέτρα όταν το πυρηνοκίνητο μπορεί να φθάσει τα 450 ή και 500 μέτρα.
Άρα πέραν του συγκρίσιμου χρόνου σε κατάδυση και σε ανάγκη τροφοδοσίας που έχουν οι δύο τύποι υποβρυχίων, κατά τα άλλα διαφέρουν σημαντικά ή και ριζικά. Όταν λοιπόν αποκαλούμε τα υποβρύχια AIP ως «πυρηνικά/πυρηνοκίνητα υποβρύχια “τσέπης”» να έχουμε συναίσθηση ότι πρόκειται περί απλουστευτικού ευφημισμού.
