Γεωπολιτικός σεισμός: Ελλάδα, Γαλλία, Ισραήλ, Αίγυπτος και Κύπρος στο υποθετικό μέτωπο απέναντι στην Άγκυρα
Οι άφθονοι υδρογονανθρακικοί πόροι της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσαν να αποτελέσουν την αφορμή για μια νέα ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, δύο χωρών που, παρά τις βαθιές γεωπολιτικές διαφορές τους, παραμένουν σύμμαχοι στο NATO.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, η Αθήνα ενδέχεται να μην αντιμετωπίσει μόνη της την Άγκυρα, αλλά να έχει στο πλευρό της έναν ευρύτερο περιφερειακό συνασπισμό.
Η λεκάνη του Levant, με τα τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων και τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις των περιφερειακών δυνάμεων, έχει μετατραπεί σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτική ζώνη. Ένα σοβαρό στρατιωτικό επεισόδιο, μια σύγκρουση πολεμικών πλοίων ή μια αμφισβητούμενη γεώτρηση θα μπορούσαν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα εξελισσόταν ένας σύγχρονος πόλεμος μεταξύ δύο κρατών-μελών του NATO και ποιος θα μπορούσε να τον σταματήσει.
Το γεγονός ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι μέλη του NATO δεν εμπόδισε τις δύο χώρες να φτάσουν επανειλημμένα στα πρόθυρα πολέμου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις σημαδεύτηκαν από στρατιωτικές κρίσεις, διεκδικήσεις θαλάσσιων ζωνών και την κυπριακή τραγωδία του 1974, όταν οι δύο χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες σε ένα περιβάλλον ακραίας έντασης, σημειώνει το Towar.ru.
Ιστορικό υπόβαθρο
Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο (1974): Τον Ιούλιο του 1974, το πραξικόπημα κατά του Προέδρου Μακαρίου –το οποίο υποστηρίχθηκε από την ελληνική στρατιωτική χούντα με στόχο την ένωση του νησιού με την Ελλάδα– αποτέλεσε την αφορμή για την τουρκική στρατιωτική επέμβαση. Η Άγκυρα εξαπέλυσε την επιχείρηση «Αττίλας», αποβιβάζοντας στρατεύματα στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Οι επιχειρήσεις κατέληξαν στην κατοχή περίπου του 37% της κυπριακής επικράτειας, προκαλώντας μαζικό εκτοπισμό πληθυσμών, εδραιώνοντας τη διαίρεση του νησιού και οδηγώντας παράλληλα στην κατάρρευση της δικτατορίας στην Αθήνα.
Οι κρίσεις του 1987 και του 1996: Τον Μάρτιο του 1987, Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν κοντά σε στρατιωτική αναμέτρηση εξαιτίας των διαφωνιών για την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου, με αφορμή τη δραστηριότητα του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Sismik-1 (ή Hora). Η κρίση αποκλιμακώθηκε διπλωματικά, χωρίς ωστόσο να επιλυθούν οι βασικές διαφορές.
Λίγα χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 1996, η αντιπαράθεση για τις ακατοίκητες βραχονησίδες των Ιμίων έφερε τις δύο χώρες στο χείλος του πολέμου.
Τούρκοι κομάντος αποβιβάστηκαν στη μία βραχονησίδα, ενώ κατά τη διάρκεια της κρίσης συνετρίβη ελληνικό στρατιωτικό ελικόπτερο, με αποτέλεσμα τον θάνατο τριών αξιωματικών.
Η αμερικανική διπλωματία λειτούργησε καταλυτικά για την αποκλιμάκωση, εφαρμόζοντας τη φόρμουλα «No ships, no troops, no flags» με στόχο την αποφυγή αποσταθεροποίησης της νοτιοανατολικής πτέρυγας του NATO.
Το ενεργειακό διακύβευμα και οι περιφερειακοί άξονες συνεργασίας
Στο επίκεντρο του σύγχρονου ανταγωνισμού βρίσκεται ο ενεργειακός πλούτος της περιοχής.
Σύμφωνα με γεωλογικές εκτιμήσεις, η λεκάνη του Λεβάντε διαθέτει τεράστιους πόρους φυσικού αερίου (που προσεγγίζουν τα 3,5 τρισ. κυβικά μέτρα), με βασικά κοιτάσματα όπως τα Zohr, Leviathan και Aphrodite.
Η εμπορική τους αξιοποίηση, ωστόσο, εξαρτάται από κρίσιμες υποδομές, επενδύσεις και γεωπολιτικές συμφωνίες.
Περιφερειακές συμμαχίες και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Η Αθήνα, η Λευκωσία, το Κάιρο και το Τελ Αβίβ, σε στενή συνεργασία και με τη στήριξη της Γαλλίας, έχουν αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μια άτυπη «Μεσογειακή Ασπίδα» (Mediterranean Shield), η οποία όμως δεν αποτελεί θεσμοθετημένη στρατιωτική συμμαχία με κοινή υποχρέωση πολεμικής εμπλοκής.
Από την πλευρά της, η Τουρκία προτάσσει το δόγμα του Mavi Vatan («Γαλάζια Πατρίδα»), αμφισβητώντας τις οριοθετήσεις που βασίζονται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) –την οποία δεν έχει υπογράψει– και διεκδικώντας περιορισμένη επήρεια για τα ελληνικά νησιά, όπως το Καστελόριζο. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 ήρθε να περιπλέξει ακόμη περισσότερο το τοπίο, δημιουργώντας νέες εντάσεις γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και τον σχεδιαζόμενο αγωγό EastMed.
Υποθετικό σενάριο τριήμερης κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο
(Σημείωση: Το ακόλουθο σενάριο δεν αποτελεί πρόβλεψη, αλλά μια προσομοίωση για το πώς μια περιορισμένη ναυτική αντιπαράθεση θα μπορούσε να κλιμακωθεί)
Ημέρα 1: Η σπίθα νότια της Κρήτης και η ναυτική σύγκρουση
Ένα τουρκικό γεωτρύπανο, συνοδευόμενο από πολεμικά πλοία, εισέρχεται σε αμφισβητούμενη περιοχή νότια της Κρήτης. Η Αθήνα αντιδρά αναπτύσσοντας μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού (μεταξύ των οποίων και φρεγάτα FDI Belharra). Κατά τη διάρκεια επικίνδυνων ελιγμών, τουρκικό πολεμικό πλοίο συγκρούεται με ελληνική φρεγάτα, προκαλώντας υλικές ζημιές και ανταλλαγή πυρών. Η Άγκυρα απαντά ενεργοποιώντας μαχητικά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (όπως τα Bayraktar TB3 από το αμφίβιο επιθετικό πλοίο TCG Anadolu), μετατρέποντας τη διπλωματική κρίση σε ανοιχτή σύγκρουση.
Ημέρα 2: Αεροπορικό χάος και εμπλοκή συμμάχων
Το επίκεντρο μεταφέρεται στον εναέριο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Η Γαλλία στέλνει το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle και μαχητικά Rafale M σε ένδειξη στήριξης προς την Ελλάδα, αυξάνοντας όμως τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης. Παράλληλα, το Ισραήλ παρέχει περιορισμένη υποστήριξη μέσω αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης (Eitam), ενώ η Αίγυπτος ασκεί στρατιωτική πίεση στα σύνορα με τη Λιβύη, δημιουργώντας διπλό μέτωπο για την Τουρκία.
Ημέρα 3: Διεθνής πίεση, παρέμβαση των ΗΠΑ και αποκλιμάκωση
Με την παγκόσμια οικονομία και τις ενεργειακές αγορές να κλονίζονται, η Ουάσινγκτον (υπό την πίεση και του παράγοντα των κυρώσεων) μαζί με τη γαλλογερμανική διπλωματική πρωτοβουλία πιέζουν δραστικά για κατάπαυση του πυρός. Το NATO βρίσκεται σε θεσμική κρίση, καθώς οι μηχανισμοί του δεν είναι σχεδιασμένοι για διμερείς πολέμους μεταξύ μελών του. Υπό το βάρος των απωλειών και της διεθνούς πίεσης, Αθήνα και Άγκυρα συμφωνούν σε εκεχειρία, επιστρέφοντας στο προηγούμενο status quo χωρίς να έχουν επιλυθεί τα βαθύτερα αίτια της διαφοράς.
Μια ειρήνη χωρίς λύση
Συμπερασματικά, σύμφωνα με το ρωσικό μέσο Towar.ru, μια ενδεχόμενη στρατιωτική αναμέτρηση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν θα είχε σαφή νικητή, αλλά θα άφηνε πίσω της τεράστιο στρατηγικό, οικονομικό και ανθρώπινο κόστος. Όσο τα θεμελιώδη ζητήματα των θαλάσσιων ζωνών, της υφαλοκρηπίδας και των ενεργειακών κοιτασμάτων παραμένουν ανοιχτά, η Ανατολική Μεσόγειος θα εξακολουθεί να αποτελεί μια εύθραυστη ζώνη υψηλού κινδύνου.
Το κρίσιμο στοίχημα για τη διπλωματία και τη διεθνή κοινότητα παραμένει η αποτροπή της κρίσης, καθώς μια λανθασμένη κίνηση αρκεί για να πυροδοτήσει εξελίξεις που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει.
www.bankingnews.gr
