Τα σμέουρα, γνωστά και ως raspberry ή φραμπουάζ, είναι πολυετείς ανθοφόροι θάμνοι που παράγουν μικροσκοπικά κόκκινα βρώσιμα μούρα. Μπορεί να μην είναι το ίδιο δημοφιλή με τις υπόλοιπες κατηγορίες μούρων. Όμως, τα τελευταία χρόνια η πολύτιμη συμβολή τους στην απώλεια βάρους, έχει εκτόξευση τη δημοτικότητα στα ύψη.
Η ιστορία των σμέουρων στην Ελλάδα, ξεκινά πριν από χιλιάδες χρόνια. Συγκεκριμένα, το 45 μ.Χ, όπου έχουμε την πρώτη αναφορά συγκομιδής σμέουρων από τους Αρχαίους Έλληνες, ενώ η εξημέρωση τους φαίνεται να είχε πραγματοποιηθεί ήδη, από τον 4ο αιώνα. Μπορεί όπως αναφέραμε, η πρώτη καλλιέργεια να έγινε στα ελληνικά εδάφη, ωστόσο, οι Ρωμαίοι ήταν αυτοί που φρόντισαν ώστε η καλλιέργεια του φυτού να φτάσει στα πέρατα του κόσμου.
Έτσι, από το μεσαίωνα μέχρι το 1925 καλλιεργήθηκαν περισσότερες από 400 ποικιλίες σμέουρων, οι οποίες, εξαιτίας της γλυκόξινης γεύσης τους, της πλούσιας θρεπτικής αξίας, και απαράμιλλης ομορφιάς τους, εξακολουθούν να εφαρμόζονται μέχρι και σήμερα για γαστρονομικούς, διακοσμητικούς και φυσικά, για ιατρικούς σκοπούς.
Οφέλη
Η πλούσια σε θρεπτικά συστατικά δομή του, προσφέρει στον οργανισμό ευρύ φάσμα από οφέλη.
Πιο συγκεκριμένα:
Προλαμβάνουν τον καρκίνο: Τα σμέουρα, ως κορυφαία πηγή αντιοξειδωτικών (φλαβονοειδών και ανθοκυανινών) και ελλαγικού οξέος, προστατεύουν τις κυτταρικές μεμβράνες από την επιβλαβή δράση των ελευθέρων ριζών και εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων και των όγκων. Παράλληλα, αποτρέπουν την ανάπτυξη μυκήτα και βακτηρίων στο σώμα, που μπορεί να οδηγήσει σε κολπική μόλυνση και σε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Προάγουν τη συνολική υγεία: Τα σμέουρα, τα βατόμουρα και ορισμένες ποικιλίες σταφυλιών, περιέχουν στη σύνθεση τους ένζυμα που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην υγιή ανάπτυξη και ανανέωση των ιστών. Επιπροσθέτως, η υψηλή περιεκτικότητα τους σε βιταμίνη Β2, βιταμίνη Β3, βιταμίνη C, μαγνήσιο, μαγγάνιο και άλλα πολύτιμα μέταλλα, συμβάλει στη διατήρησης της συνολικής υγείας του οργανισμού.
Ενισχύει το ανοσοποιητικό: Τα υψηλά ποσοστά αντιοξειδωτικών και φυτοθρεπτικών συστατικών που περιέχονται στα σμέουρα, ενισχύουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και προστατεύουν τον οργανισμό από ασθένειες και λοιμώξεις.
Ανακουφίζουν τα συμπτώματα της εμμηνόρροιας: Το ρόφημα από σμέουρα βοηθά στη ρύθμιση των εμμηνορροϊκών κύκλων και στην ανακούφιση των δυσάρεστων συμπτωμάτων. Ταυτόχρονα, βοηθά στην αντιμετώπιση της πρωινής αδιαθεσίας στις εγκύους και συμβάλλει στην αύξηση παραγωγής μητρικού γάλακτος.
Προλαμβάνει τον εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας: Πρόκειται για μια ασθένεια που εμφανίζεται ως συνέπεια της φυσιολογικής γήρανσης και επηρεάζει την όραση του ατόμου. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως, τα καροτενοειδή που υπάρχουν στα σμέουρα μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη συγκεκριμένη πάθηση.
Ενισχύει την προσπάθεια απώλειας βάρους: Τα σμέουρα είναι πλούσια σε μαγγάνιο και φυτικές ίνες. Οι φυτικές ίνες επιβραδύνουν τη διαδικασία της πέψης και αυξάνουν την αίσθηση πληρότητας, ενώ, το μαγγάνιο συμβάλλει στη ενίσχυση του μεταβολισμού και στην καύση λίπους.
Διατροφική αξία
Τα 100gr φρέσκων μούρων περιέχουν:
Ενέργεια: 52 Kcal (2.5%)*
Υδατάνθρακες: 11,94 gr (9%)*
Πρωτεΐνες: 1,20 gr (2%)*
Λιπαρά οξέα: 0,65 gr (3%)*
Φυτικές ίνες: 6,5 g (16%)*
Βιταμίνες
Βιταμίνη Α: 33 IU (1%)*
Βιταμίνη Β2: 0,038 mg (3%)*
Βιταμίνη Β3: 0,598 mg (4%)*
Βιταμίνη Β6: 0,055 mg (4%)*
Βιταμίνη Β9: 21 μg (5%)*
Βιταμίνη C: 26,2 mg (47%)*
Βιταμίνη Ε: 1,42 mg (9%)*
Βιταμίνη Κ: 7.8 μg (6.5%)*
Ηλεκτρολύτες
Νάτριο: 1 mg (0%)*
Κάλιο: 151 mg (3%)*
Μεταλλικά στοιχεία
Ασβέστιο: 25 mg (2,5%)*
Χαλκός: 90 μg (10%)*
Σίδηρο: 0,69 mg (8,5%)*
Μαγνήσιο: 22 mg (5.5%)*
Μαγγάνιο: 0,670 mg (29%)*
Ψευδάργυρος: 0,42 mg (4%)*
Φυτοθρετικά συστατικά
Καροτένιο-β: 12 μg
Καροτένιο-α: 16 μg
Λουτεΐνη-ζεαξανθίνη: 136 μg
Ιδιότητες
Αντιπυρετικές
Στυπτικές
Αντιφλεγμονώδεις
Αντιοξειδωτικές
Τονωτικές
Διουριτικές
Αιμοστατικές
Αντιεμετικές
Αντιγηραντικές
Παραδοσιακές χρήσεις
Ο χυμός, το έγχυμα και το αφέψημα, τόσο του καρπού, όσο και των φύλλων ή ρίζας του φυτού, έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για τα εξής:
Σμέουρα:
Για να μειώσουν την ερυθρότητα της επιδερμίδας.
Για να βοηθήσουν στην εξάλειψη των καρκινικών κυττάρων στο παχύ έντερο και το στομάχι.
Να διατηρήσουν την υγεία του ήπατος και των νεφρών σε βέλτιστα επίπεδα.
Να καταπολεμήσουν την κόπωση.
Για να θεραπεύσουν τις λοιμώξεις.
Να αντιμετωπίσουν της διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος.
Για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Χυμός:
Θεραπεύει τον πυρετό
Ρόφημα:
Καταπολεμά τη διάρροια, τους κολικούς και τα τραύματα.
Για να αντιμετωπίσει την πρωινή αδιαθεσία.
Θεραπεύει τη γρίπη.
Αντιμετωπίζει τους κολικούς του εντέρου στα παιδιά.
Αντιμετωπίζει τη ναυτία και να σταματά τον εμετό.
Διεθκολύνει τη διαδικασία του τοκετού.
Έγχυμα των αποξηραμένων φύλλων:
Για να ανακουφίσουν τους μυϊκούς πόνους και τα συμπτώματα της δυσμηνόρροιας.
Το εκχύλισμα των αποξηραμένων φύλλων και της ρίζας του θάμνου:
Μειώνει τη φλεγμονή στη στοματική κοιλότητα.
Συμβάλλει στη θεραπεία της αμυγδαλίτιδας.
Καθαρίζει τα τραύματα, τα εγκαύματα και τις πληγές.
Πως να καταναλώσετε σμέουρα
Προτού χρησιμοποιήσετε τα σμέουρα, θα πρέπει να τα πλύνετε καλά με κρύο νερό, ώστε να απομακρυνθούν τα υπολείμματα σκόνης ή/και των φυτοφαρμάκων. Στην συνέχεια, απλώστε τα σε ένα πανί ή μια χαρτοπετσέτα, έως ότου στεγνώσουν. Η διαδικασία θα τα επαναφέρει σε θερμοκρασία δωματίου, αυξάνοντας έτσι την γεύση τους. Στο τέλος, βγάλτε το κοτσάνι και τα σμέουρα, είναι έτοιμα για κατανάλωση και χρήση.
Οι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να καταναλώσετε τα φρούτα, τη ρίζα και φύλλα, περιλαμβάνουν:
Ως Φρέσκα
Μαζί με δημητριακά
Σε πίτες και κέικ
Σε χυμούς
Σε φρουτοσαλάτα
Σε γαλακτοκομικά προϊόντα όπως γιαούρτι, παγωτά, milkshake κ.α.
Σε smoothies
Τα σμέουρα χρησιμοποιούνται επίσης ως συστατικό σε καραμέλες, μαρμελάδες και λικέρ. Με τα αποξηραμένα φύλλα μπορείτε να φτιάξετε αφέψημα. Τη ρίζα και τους βλαστούς, μπορείτε να τους μαγειρέψετε όπως τα γογγύλια.
Επιλογή
Τα φρέσκα σμέουρα διατίθενται στην αγορά κατά τους μήνες Ιούνιο και Οκτώβριο. Τους υπόλοιπους μήνες, μπορείτε να επιλέξετε αποξηραμένα ή κατεψυγμένα.
Σε περίπτωση που επιλέξετε φρέσκα σμέουρα, διαλέξτε όσα έχουν λαμπερό, βαθύ κόκκινο χρώμα κ ομοιόμορφη και καθαρή όψη. Όσο πιο κόκκινα είναι τα σμέουρα, τόσο πιο γλυκά είναι.
Δεδομένου ότι, τα σμέουρα αλλοιώνονται γρήγορα και χάνουν τα θρεπτικά συστατικά και τις ιδιότητες τους, καλό είναι να τα προμηθευτείτε, εάν όχι την ίδια μέρα, λίγες μόνο μέρες πριν την χρήση τους.
Αποθήκευση
Τοποθετήστε τα μούρα σε ένα μπολ ή ένα πιάτο και αφαιρέστε τα χαλασμένα, διότι θα χαλάσουν και τα υπόλοιπα. Στη συνέχεια, καλύψτε με πλαστική μεμβράνη και αποθηκεύστε στο ψυγείο.
Τα φρέσκα σμέουρα διατηρούνται στο ψυγείο για μία ή δύο ημέρες. Για τον λόγο αυτό, καταναλώστε τα όσο το δυνατόν νωρίτερα, εναλλακτικά μπορείτε να τα έχετε στην κατάψυξη.
Προφυλάξεις
Μπορεί τα σμέουρα να συμπεριλαμβάνονται στη λίστα με τις «υπερτροφές», ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα σημεία, στα οποία η κατανάλωση τους, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
Αναλυτικότερα:
Τα μαραμένα φύλλα του φυτού, περιέχουν επιβλαβείς κυανούχες ενώσεις (cyanides).
Τα αποξηραμένα φύλλα raspberry, χρησιμοποιούνται μόνο για την παρασκευή τσαγιού, καθώς περιέχουν τοξίνες που ενδέχεται να προκαλέσουν ναυτία.
Δεδομένης της ιδιότητας τους να διεγείρουν τη μήτρα, οι έγκυες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές με την χρήση τόσο των φρούτων, όσο και των αποξηραμένων φύλλων.
Η υπερβολική κατανάλωση των σμέουρων, είναι πιθανό να προκαλέσει διάρροια και αλλεργικές αντιδράσεις.
