Ο διακεκριμένος βιολόγος άγριας ζωής Φόρεστ Γκαλάντε προχώρησε σε μια συγκλονιστική καταγγελία, υποστηρίζοντας ότι το φιλανθρωπικό ίδρυμα Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς κατέστρεψε έναν από τους ζωτικότερους αλιευτικούς πόρους της Αφρικής, προσπαθώντας — υποτίθεται — να σώσει ζωές από την ελονοσία.
Η «βόμβα» Γκαλάντε στο Podcast του Ρόγκαν
Μια πρωτοφανής επίθεση εναντίον της παγκόσμιας φιλανθρωπίας που ασκεί το ίδρυμα Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς εκτόξευσε ο διάσημος βιολόγος Φόρεστ Γκαλάντε, κατά τη διάρκεια της εμφάνισής του στο podcast του Τζο Ρόγκαν. Ο Γκαλάντε, γνωστός για τις έρευνές του σε απειλούμενα είδη, άφησε στην άκρη κάθε διπλωματικό φίλτρο και περιέγραψε ένα πρόγραμμα καταπολέμησης της ελονοσίας που, σύμφωνα με τον ίδιο, εξελίχθηκε σε μια πλήρη οικολογική και ανθρωπιστική τραγωδία.
«Φίλε, θα κάνω έναν τρελό ξέσπασμα εδώ», προειδοποίησε τον Ρόγκαν, αφού είχε αναφερθεί σε όσα συνέβησαν στο Δέλτα Καχόρα Μπάσα, στην κοιλάδα του Ζαμβέζη. Και πράγματι, η αφήγηση που ακολούθησε δεν είχε καμία σχέση με τις συνηθισμένες συζητήσεις για την προστασία του πλανήτη. Είχε στόχο ευθείας στην καρδιά των αποφάσεων που λαμβάνονται από απομακρυσμένους γραφειοκράτες και δισεκατομμυριούχους φιλάνθρωπους.
Ο Μηχανισμός της Καταστροφής
Σύμφωνα με τον Γκαλάντε, η αλυσίδα των γεγονότων ήταν απλή και φρικτά προβλέψιμη. Το Ίδρυμα Γκέιτς, διαπιστώνοντας τα υψηλά ποσοστά θανάτων από ελονοσία στην υποσαχάρια Αφρική, σχεδίασε μια μαζική διανομή εκατομμυρίων κουνουπιέρων. Το σκεπτικό ήταν λογικό: οι ψιλόπλεχτες κουνουπιέρες, με τρύπες τόσο μικρές ώστε να μην περνά ούτε ένα κουνούπι, θα προστάτευαν τους ανθρώπους κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Το πρόβλημα, όμως, ήταν ότι οι παραλήπτες των κουνουπιέρων ζούσαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και έσχατης ανάγκης για τροφή. Δεν είδαν ένα εργαλείο προστασίας από ένα έντομο· είδαν ένα εξαιρετικά αποδοτικό εργαλείο αλιείας.
«Μάντεψε τι έκαναν οι άνθρωποι που πέθαιναν της πείνας με τις κουνουπιέρες τους;» ρώτησε ρητορικά ο Γκαλάντε. «Τις χρησιμοποίησαν για ψάρεμα. Αυτές οι κουνουπιέρες έχουν τρύπες τόσο μικροσκοπικές που πιάνουν αδιακρίτως μικροσκοπικά ψαράκια, πριν καν προλάβουν να αναπαραχθούν.»
Το Δέλτα του Ζαμβέζη: Το Φυτώριο της Ζωής
Το Δέλτα Καχόρα Μπάσα δεν είναι ένα τυχαίο υδάτινο οικοσύστημα. Αποτελεί τη βασική «κούνια» αναπαραγωγής για μια τεράστια γκάμα ειδών ψαριών, που τροφοδοτεί ολόκληρη την κοιλάδα του Ζαμβέζη. Είναι μια περιοχή όπου γεννιούνται, μεγαλώνουν και πολλαπλασιάζονται τα ψάρια που αποτελούν την πρωτεϊνική βάση για εκατομμύρια ανθρώπους. Η εισαγωγή των κουνουπιέρων, που λειτούργησαν σαν δίχτυα τράτας υψηλής τεχνολογίας, επέτρεψε στους ντόπιους να αλιεύσουν άμεσα τεράστιες ποσότητες νεαρών ιχθύων.
«Έτσι, ξαφνικά, χιλιάδες άνθρωποι έχουν στα χέρια τους δίχτυα με τα οποία καθαρίζουν τα μωρά ψάρια από τις περιοχές αναπαραγωγής», εξήγησε ο βιολόγος. «Αυτά τα ψάρια δεν θα μεγαλώσουν ποτέ για να αποτελέσουν ουσιαστικές πηγές πρωτεΐνης. Το αποτέλεσμα; Η πλήρης κατάρρευση του ιχθυοπληθυσμού που έτρεφε εκατομμύρια ανθρώπους.»
Από την Μαλάρια στην Πείνα: Η Αντιστροφή της Φιλανθρωπίας
Ο Γκαλάντε δεν έμεινε στην περιγραφή της οικολογικής ζημιάς. Έθεσε ένα βαθύτερο ζήτημα γύρω από την ίδια την έννοια της φιλανθρωπικής παρέμβασης. «Αυτοί οι άνθρωποι είχαν τον δικό τους τρόπο να αντιμετωπίζουν τα κουνούπια. Κοιμούνται σε καλύβες με καπνό, δίπλα σε φωτιές. Ναι, τελούν πάσχουν από ελονοσία, αλλά είχαν μια ισορροπία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η άγνοια των τοπικών συνθηκών μετέτρεψε την καλοπροαίρετη παρέμβαση σε μια ολέθρια παγίδα. Η διανομή των κουνουπιέρων κατέρρευσε τον αλιευτικό πλούτο, εξαφάνισε την αυτάρκεια και δημιούργησε ένα κύμα διευρυμένης πείνας. «Αυτοί οι υπέροχοι “φιλάνθρωποι” μοίρασαν εκατομμύρια κουνουπιέρες και διέλυσαν ένα ολόκληρο οικοσύστημα. Τώρα έχουμε εκτεταμένη πείνα σε μέρη που προηγουμένως είχαν άφθονους πόρους», τόνισε.
Η Σημερινή Πραγματικότητα και η Συνεχιζόμενη Διανομή
Το πιο σκληρό σημείο της αποκάλυψης είναι ότι, σύμφωνα με τον Γκαλάντε, το φαινόμενο δεν έχει σταματήσει. «Και, παρεμπιπτόντως, ακόμα μοιράζουν κουνουπιέρες», δήλωσε. «Κυριολεκτικά βλέπεις τους ανθρώπους να στήνονται στην ουρά, να παίρνουν μια κουνουπιέρα και να μην την πηγαίνουν ποτέ στο σπίτι τους. Την πηγαίνουν κατευθείαν στο ποτάμι για να πιάσουν ψάρια αυτού του μεγέθους [μικροσκοπικά].»
Η εικόνα χιλιάδων ανθρώπων να αλιεύουν το μέλλον τους, παγιδευμένοι σε έναν κύκλο στον οποίο η άμεση ανάγκη για τροφή υπερισχύει της μακροπρόθεσμης επιβίωσής τους, συνιστά μια βαθιά κατηγορία για τη σύγχρονη, αποσυνδεδεμένη από τις τοπικές κοινωνίες, παγκόσμια διακυβέρνηση. Η υπόθεση του Δέλτα Καχόρα Μπάσα λειτουργεί πλέον ως ένα σκληρό μάθημα γεωπολιτικής και διπλωματίας των πόρων: η τεχνολογική ή οικονομική ισχύς, όταν αγνοεί τον ανθρώπινο παράγοντα και την οικολογική ισορροπία, γίνεται καταστροφικότερη από οποιαδήποτε ασθένεια.
Η κατάρρευση ενός από τα πιο παραγωγικά αλιευτικά πεδία γλυκού νερού του πλανήτη δεν είναι απλώς ένα αφρικανικό πρόβλημα· είναι μια απόδειξη του πως η ιδεολογία της φιλανθρωπίας μπορεί να σκοτώσει περισσότερο από όσους επιχειρεί να σώσει.
