Τρεις μεγάλες δυνάμεις – η Αμερική, η Κίνα και η Ρωσία – φαίνεται να πλήττονται από μια βαθιά αίσθηση ιστορικής αμνησίας.
Για ιστορική αμνησία που μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια ανάφλεξη επικρίνει τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου ο καθηγητής στο Yale School of Management, Stephen Roach.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει, «Πάρα πολλοί παρατηρητές έχουν ξεχάσει ένα από τα βασικά θέματα που προσέφερε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Ο Μεγάλος Πόλεμος πυροδοτήθηκε από τη δολοφονία του Αυστριακού Αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου τον Ιούνιο του 1914, η οποία συνέβη στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης.
Αυτή η αλληλεπίδραση μεταξύ της κλιμάκωσης της σύγκρουσης και μιας πολιτικής σπίθας έχει ιδιαίτερη απήχηση σήμερα.
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να μαίνεται και μια ψυχροπολεμική νοοτροπία να κυριεύει τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε τους ιστορικούς παραλληλισμούς.
Ο κόσμος σιγοβράζει από συγκρούσεις και δυσαρέσκεια.
Το μόνο που λείπει είναι ένα συμβάν, το οποίο θα αποτελέσει θρυαλλίδα εξελίξεων.
Και πράγματι, λέει ο Steven Roach, υπάρχουν πολλές πιθανότητες αυτό το συμβάν να υπάρξει.
Η Ταϊβάν συγκεντρώνει τις πιο πολλές πιθανότητες να μετατραπεί σε ένα θέατρο ακραίων πολεμικών συγκρούσεων.
Ακόμα κι αν δεν αποδέχεστε την άποψη των ΗΠΑ ότι ο Πρόεδρος Xi Jinping έχει συνειδητά συντομεύσει το χρονοδιάγραμμα για την επανένωση, οι πρόσφατες ενέργειες της κυβέρνησης των ΗΠΑ είναι σίγουρος δρόμος για… κλιμάκωση.
Η πρώην πρόεδρος της Βουλής Nancy Pelosi ταξίδεψε στην Ταϊπέι τον περασμένο Αύγουστο και ο διάδοχός της, Kevin McCarthy, φαίνεται ότι σκοπεύει να κάνει το ίδιο.
Η νεοσυσταθείσα Επιτροπή Επίλεκτης Βουλής για την Κίνα φαίνεται πιθανό να στείλει τη δική της αποστολή σύντομα, ειδικά μετά την απροειδοποίητη πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου της, Mike Gallagher.
Εν τω μεταξύ, μια μόλις επίσκεψη στην Ταϊπέι από έναν ανώτερο αξιωματούχο του Πενταγώνου, στον απόηχο της ψήφισης του Δεκέμβρη του νόμου για την ενίσχυση της Ταϊβάν με 10 δισεκ. δολ., δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ στη Ταϊβάν.
Παρότι οι ΗΠΑ είναι αντιμέτωπες με την αρχή One China που κατοχυρώθηκε στο Ανακοινωθέν της Σαγκάης του 1972, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την υποστήριξη των ΗΠΑ για τη διατήρηση του ανεξάρτητου καθεστώτος της Ταϊβάν.
Αυτή είναι μια κόκκινη γραμμή για την Κίνα – και ένα γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης για όλους τους άλλους.
Μεγάλη ανησυχία εμπνέει, επίσης, η Ουκρανία.
Έπειτα από ένα χρόνο φρικτών και αδιανόητων συγκρούσεων, υπάρχει μια νέα και δυσοίωνη ανατροπή στην ανοιξιάτικη επίθεση που προετοιμάζει ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin.
Κλιμάκωση
Οι ΗΠΑ προειδοποιούν για κλιμάκωση της κινεζικής υποστήριξης προς τη Ρωσία με την παροχή θανατηφόρων όπλων (όπλα, πυρομαχικά ή δυνατότητες εφοδιασμού υλικοτεχνικής υποστήριξης όπλων).
Η αόριστη απειλή της κυβέρνησης Biden για συνέπειες στην Κίνα εάν προσφέρει θανατηφόρα βοήθεια στη Ρωσία θυμίζει παρόμοιες προειδοποιήσεις που προηγήθηκαν των άνευ προηγουμένου κυρώσεων χωρίς προηγούμενο στη Ρωσία.
Στα μάτια των πολιτικών των ΗΠΑ, η Κίνα είναι ένοχη λόγω συσχέτισης και θα αναγκαστεί να πληρώσει ένα υψηλό τίμημα.
Ακριβώς όπως η Ταϊβάν είναι η κόκκινη γραμμή της Κίνας, η Ουάσιγκτον πιστεύει ότι το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για την κινεζική στρατιωτική υποστήριξη στη Ρωσία.
Υπάρχουν πολλές άλλες πιθανές εστίες ανάφλεξης, κυρίως από τις συνεχιζόμενες εντάσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας.
Η πρόσφατη επέκταση της πρόσβασης των ΗΠΑ στις στρατιωτικές βάσεις των Φιλιππίνων που βρίσκονται στο μέσον της διαδρομής μεταξύ των στρατιωτικοποιημένων νησιών της Ταϊβάν και της Κίνας στο Scarborough Shoal και στο Αρχιπέλαγος Spratly (Nansha) είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Καθώς οι ΗΠΑ πλέον στα διεθνή ύδατα της Θάλασσας της Νότιας Κίνας περνώντας μέσα από αυτήν πλοία του πολεμικού ναυτικού, δύσκολα μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ατυχήματος ή ακούσιας σύγκρουσης.
Μια παρ’ ολίγον αστοχία στο πλαίσιο μιας αναγνωριστικής πτήσης των ΗΠΑ και ενός κινεζικού πολεμικού αεροσκάφους στα τέλη Δεκεμβρίου είναι ενδεικτική των κινδύνων, οι οποίοι είναι ακόμη πιο σοβαροί, δεδομένης της κατάρρευσης των στρατιωτικών επικοινωνιών μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων – εμφανής κατά τη διάρκεια του μεγάλου φιάσκου με το αερόστατο νωρίτερα αυτό το μήνα.
Πολιτικό κάλυμμα
Κάτω από το πολιτικό κάλυμμα αυτού που θεωρούν μάχη μεταξύ απολυταρχίας και δημοκρατίας, οι ΗΠΑ ήταν ξεκάθαρα ο επιτιθέμενος που ανέβασε τον καύσωνα στην Ταϊβάν τους τελευταίους έξι μήνες.
Ομοίως, το περιστατικό με το κινεζικό αερόστατο έφερε την απειλή του ψυχρού πολέμου πολύ πιο κοντά στο κοινό των ΗΠΑ.
Και οι ανώτεροι διπλωμάτες και από τις δύο πλευρές – ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Antony Blinken και ο Κινέζος ομόλογός του, Wang Yi – έχουν αναλάβει το ρόλο των κλασικών ψυχροπολεμιστών.
Η πολεμική ρητορική τους στην πρόσφατη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου αντικατοπτρίζει εκείνη της πρώτης τους συνάντησης στο Άνκορατζ πριν από σχεδόν δύο χρόνια.
Για να αποφευχθεί ένας παγκόσμιος πόλεμος, όπως γίνεται αντιληπτός, πρέπει να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος μιας μεγάλης σύγκρουσης.
Σε τελική ανάλυση, στον σημερινό παγκοσμιοποιημένο, διασυνδεδεμένο κόσμο διακυβεύονται πάρα πολλά.
Αυτό το επιχείρημα είναι οδυνηρά γνωστό.
Είναι το ίδιο που έγινε στις αρχές του εικοστού αιώνα, όταν το πρώτο κύμα παγκοσμιοποίησης βρισκόταν στο αποκορύφωμά του.
Η ιστορική σύγκριση με το 2023 πρέπει να επικαιροποιηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τη στρατηγική σύγκρουσης την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Αποφασιστική καμπή στον Ψυχρό Πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση ήταν το 1972, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Richard Nixon πήγε στην Κίνα και τελικά συνασπίστηκε με τον Mao Che Tung για την εκτέλεση μιας επιτυχημένης στρατηγικής τριγωνισμού κατά της ΕΣΣΔ.
Σήμερα, οι ΗΠΑ βρίσκονται στο τέλος ενός νέου τριγωνισμού, με την Κίνα να έχει συνασπιστεί με τη Ρωσία σε μια σχέση «χωρίς όρια» που έχει ως στόχο τη ηγεμονική δύναμη των ΗΠΑ.
Αυτή η κομβική αλλαγή φέρνει τα μαθήματα του 1914 ξανά στην επικαιρότητα.
Κάθε πλευρά νομίζει ότι έχει… δίκιο.
Για τις ΗΠΑ, το αερόστατο της Κίνας ήταν απειλή για την εθνική τους κυριαρχία.
Για την Κίνα, η υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ταϊβάν συνιστά παρόμοια απειλή.
Κάθε εστία έντασης πυροδοτεί ένα διαδοχικό ρεύμα αντιποίνων χωρίς αναγνώριση παράπλευρων επιπτώσεων για μια βαθιά συγκρουσιακή σχέση.
Τρεις μεγάλες δυνάμεις – η Αμερική, η Κίνα και η Ρωσία – φαίνεται να πλήττονται από μια βαθιά αίσθηση ιστορικής αμνησίας.
Συλλογικά υπνοβατούν σε ένα μονοπάτι κλιμάκωσης της σύγκρουσης, μεταφέροντας καύσιμο πολλών οκτανίων που θα μπορούσε να αναφλεγεί πολύ εύκολα.
Όπως το 1914».
www.bankingnews.gr
