Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Η ανακοίνωση Τύπου του ελληνικού ΥΠΕΘΑ ενημέρωνε περί της αφίξεως στις 20 Μαΐου τουρκικής αντιπροσωπείας για συζητήσεις “με σκοπό τη διερεύνηση δραστηριοτήτων ενεργειών στο πλαίσιο υλοποίησης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης“.
Ανάλογη ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Αμύνης ανέφερε: “Η Τεχνική συνάντηση μεταξύ αντιπροσωπειών Τουρκικού και Ελληνικού Υπουργείων Εθνικής Αμύνης, προς ενίσχυση της συνεργασίας ειδικώς στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και του Κώδικα Συμπεριφοράς (Code of Conduct) στο Αιγαίο Πέλαγος, θα λάβει χώρα στην Αθήνα μεταξύ 20-25 Μαΐου 2019“.
Η διαφορά στις δύο ανακοινώσεις, προκάλεσε εντύπωση, δεδομένου ότι θέση της Ελλάδος αποτελεί η απόρριψη κάθε συζητήσεως για “Κώδικα Συμπεριφοράς”, όπως τον εννοεί η Τουρκία, όταν το πρότεινε το 2008. Θέση της Αθήνας είναι ότι οι όποιες προτάσεις επί ενός Κώδικα Συμπεριφοράς από την Τουρκία, ευνοούν την συνέχιση της αεροπορικής παραβατικής συμπεριφοράς της στο FIR Αθηνών με κάποιους περιορισμούς ενώ η Ελλάδα θα υιοθετήσει πιο “ήπια” αντίδραση από τα μαχητικά της αεροσκάφη, δηλαδή επί της ουσίας θα αυτοπεριορίσει την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων ανεχόμενη μειωμένη παραβατικότητα…
Τι συζητήθηκε τελικά στην Αθήνα;
Όπως δήλωσε και προσφάτως ο ΥΕΘΑ Ευάγγελος Αποστολάκης στο πλαίσιο του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου, το ΥΠΕΘΑ υλοποιεί δραστηριότητες οι οποίες βασίζονται στα συμφωνηθέντα ΜΟΕ που αφορούν συγκεκριμένες δράσεις υλοποιήσεως των προβλεπομένων στο MοU ή Μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ (Αθήνα, 27 Μαΐου 1988) καθώς και στις Οδηγίες για την Πρόληψη Απρόβλεπτων Γεγονότων και Επεισοδίων στον Ανοιχτό Θαλάσσιο και Διεθνή Εναέριο Χώρο (Κωνσταντινούπολη 8 Σεπτεμβρίου 1988).
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ, στην συνάντηση στην Αθήνα οι δύο αντιπροσωπείες ασχολήθηκαν με 14 συγκεκριμένα θέματα συζητήσεως. Εξ αυτών, τα 12 θεωρούνται “ανώδυνα”, όπως επί παραδείγματι η συμμετοχή αθλητικών στρατιωτικών ομάδων σε αγώνες για το “ευ αγωνίζεσθαι” κ.λπ.
Δύο ήταν τα πιο “σημαντικά” θέματα.
Το πρώτο, αφορούσε την διευθέτηση μεθοριακών επεισοδίων, κατά βάση στην χερσαία περιοχή του Έβρου. Το ζήτημα ενδιαφέρει εντονότερα την ελληνική πλευρά μετά την πικρή εμπειρία της συλλήψεως δύο Ελλήνων στρατιωτικών στις 1 Μαρτίου 2018, οι οποίοι κρατήθηκαν φυλακισμένοι στην Αδριανούπολη μέχρι τα μέσα Αυγούστου. Επρόκειτο για περιστατικό το οποίο υπό κανονικές συνθήκες διευθετείται εντός συντόμου χρονικού διαστήματος μεταξύ των τοπικών διοικητών των δύο πλευρών, η κατάσταση όμως “ξέφυγε” λόγω αλλαγής του συστήματος φυλάξεως των συνόρων από την τουρκική Χωροφυλακή μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος το 2016 στην Τουρκία. Η μεταβολή της ευθύνης που είχε ως συνέπεια την αλλαγή των εφαρμοζόμενων διαδικασιών από τουρκικής πλευράς, δεν είχε καταστεί αντιληπτή από το ΓΕΣ. Το θέμα λοιπόν τέθηκε στην τουρκική πλευρά κι αναμένεται να διευθετηθεί.
Το δεύτερο σημαντικό ζήτημα που συζητήθηκε, αφορούσε τον προσδιορισμό μιας αμοιβαίως αποδεκτής διαδικασίας για την αποφυγή επεισοδίων στις περιπτώσεις προσεγγίσεως μεταξύ πολεμικών αεροσκαφών και πλοίων των δύο πλευρών. Εκ πρώτης, το ζήτημα δείχνει να εμπίπτει στον “Κώδικα Συμπεριφοράς” που αναζητεί κι επιδιώκει να επιβάλει η Τουρκία. Κάποιος καχύποπτος θα μπορούσε να προσθέσει ότι η δημοσιοποίηση στις 19 Μαΐου από το πρακτορείο Anadolu του βίντεο που έδειχνε το ΤΠΚ ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΔΗΣ (Ρ69) να περνά σε απόσταση αναπνοής από την πλώρη της τουρκικής κορβέτας BURGAZADA (F513), δεν ήταν παρά μια στοχευμένη κίνηση προπαγάνδας που απέβλεπε στην δημιουργία “κλίματος” για τον “Κώδικα Συμπεριφοράς”, εν όψει των επικειμένων διμερών συζητήσεων για τα ΜΟΕ.
Στο σημείο αυτό πρέπει να πούμε ότι όπως ανέφερε και η τουρκική ανακοίνωση, οι συζητήσεις έχουν καθαρά “Τεχνικό” χαρακτήρα και όχι πολιτικό, συνεπώς οι όποιες προτάσεις υποβληθούν, δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι γίνονται και αποδεκτές σε κυβερνητικό επίπεδο. Με απλά λόγια, οι στρατιωτικοί μπορούν να ανταλλάσσουν ιδέες, χωρίς όμως οι δύο κυβερνήσεις να έχουν αλλάξει την πολιτική τους. Το ζήτημα είναι πάντως ότι εν προκειμένω, όταν συζητείται η αποφυγή επεισοδίων, το κύριο που προτάσσεται είναι η τήρηση των κανόνων ασφαλείας της ναυσιπλοΐας σε αέρα και θάλασσα από τους ιπταμένους και τους κυβερνήτες των πλοίων. Δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι συζητούνται “πολιτικής φύσεως” προτάσεις για πρωτοβουλίες σε επίπεδο ηγεσίας, όπως επί παραδείγματι ο απευθείας δίαυλος επικοινωνίας σε επίπεδο ΑΤΑ για ενημέρωση ημερησίων προγραμμάτων πτήσεων ή διευθετήσεις βασισμένες σε εξωφρενικές παραδοχές -κι ως εκ τούτου αυτομάτως απορριπτέες- που προτείνει η Τουρκία.
Όπως προελέχθη, ούτως ή άλλως από το 1988 οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει σε “Οδηγίες για την Πρόληψη Απρόβλεπτων Γεγονότων και Επεισοδίων στον Ανοιχτό Θαλάσσιο και Διεθνή Εναέριο Χώρο”. Δηλαδή οδηγίες οι οποίες δεν αφορούν περιστατικά εντός του Εθνικού Εναερίου Χώρου (ΕΕΧ) και των Εθνικών Χωρικών Υδάτων (ΕΧΥ). Συνεπώς, το αναμενόμενο είναι ότι στις όποιες συζητήσεις έγιναν στην τελευταία συνάντηση, οι Έλληνες αξιωματικοί απέρριψαν κάθε συζήτηση για περιορισμό των ενεργειών – αντιδράσεων από τους ιπταμένους και τους κυβερνήτες των πλοίων, όταν υπάρχει παραβίαση του ΕΕΧ και των ΕΧΥ. Λογικώς, αυτή ήταν η οδηγία της πολιτικής ηγεσίας.
