Υπάρχει ένα σύγγραμα της Ορθόδοξης πίστης, το οποίο γράφτηκε κατά τον 5ο – 6ο αιώνα και θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της Εκκλησιαστικής Γραμματείας.
Αναφερόμαστε στην «Κλίμακα» του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου, ένα από τα έργα που θεωρούνται απαραίτητα ως οδηγός, στην πνευματική ζωή του καθενός Ορθόδοξου Χριστιανού.
Ο Άγιος Ιωάννης συνέγραψε τριάντα λόγους περί αρετής, όπου ο καθένας λόγος περιλαμβάνει και μια αρετή, ξεκινώντας από τις πιο πρακτικές και ανεβαίνοντας σαν σκαλοπάτια, κατέληξε στις θεωρητικά υψηλές.
Στην πνευματική ζωή έχουμε βαθμίδες χαμηλές και υψηλές, καταστάσεις κατώτερες και ανώτερες. Γι’ αυτό και το σύγγραμμα ονομάζεται Κλίμακα των αρετών.
Mια σύντομη περιγραφή περί της Κλίμακος αλλά και τους λόγους που είναι αυτή απαραίτητη και ψυχωφελής, μας δίνει ο θεολόγος κ. Μ.Χούλης:
“Όταν ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης ήταν ηγούμενος στη Μονή του Σινά έλαβε επιστολή από τον Ιωάννη, ηγούμενο του εν Ραϊθώ μοναστηρίου, στην οποία ζητούσε να του αποστείλει πνευματικές συμβουλές και ασκητικές νουθεσίες.
Το σύγγραμμα που ο Σιναΐτης απέστειλε, το καταστάλαγμα της εμπειρίας του, οι «Πνευματικές Πλάκες» όπως ονομάστηκαν, αλλά και το απόσταγμα της Ορθόδοξης ασκητικής διδασκαλίας, ονομάστηκε «Κλίμαξ Θείας Ανόδου» και είναι ο θείος οδοδείκτης των μοναχών, καθώς και της πορείας των χριστιανών προς τον όντως Όντα.
Το βιβλίο περιέχει τριάντα κεφάλαια – “Λόγους”, οι οποίοι κατευθύνουν και περιγράφουν την πορεία από τα ‘κάτω’ προς τα ‘άνω’, από τα ‘χοϊκά’ προς τα επουράνια.
Όλα δε είναι διαβαθμισμένα ως σε σκάλα ανόδου (εξ ου και η ονομασία του βιβλίου ‘Κλίμαξ’), που οδηγεί στην αγιότητα και τη θέωση τους πιστούς.
Η εποχή μας -που χαρακτηρίζεται περίοδος ιδιαίτερης σύγχυσης και διασκορπισμού των ενεργειών του «νου» (της ανώτερης ψυχικής λειτουργίας και σύνδεσης με το Θεό) σε κοσμικές και υλιστικές ενασχολήσεις, που πόρρω απέχουν από την εν Χριστώ αποκαλυμμένη αγιοπνευματική αλήθεια– έχει ανάγκη όσο ποτέ την διδασκαλία του αγίου Ιωάννη του Σιναΐτη, ως οδοδείκτη, για να μας υποδεικνύει ότι ο σκοπός και το νόημα της χριστιανικής ζωής δεν είναι άλλο από την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος από την παρούσα ήδη ζωή, γεγονός που χαρακτηρίζει τη ζωή των αγίων όλων των αιώνων και αντιδιαστέλει την αλήθεια της Εκκλησίας από κάθε ιδεολογία, φιλοσοφία και θρησκεία”.
Το τελευταίο “σκαλοπάτι” της Κλίμακος προς τα άνω, ο τριακοστός λόγος του Αγίου, είναι ο «περί Αγάπης, Ελπίδος και Πίστεως».
Στην δεύτερη παράγραφο αυτού του λόγου, διαβάζουμε:
«Αυτός που θέλει να ομιλή για την αγάπη, είναι σαν να επιχειρή να ομιλή για τον ίδιο τον Θεόν.
Η ανάπτυξις όμως ομιλίας περί Θεού είναι πράγμα επισφαλές και επικίνδυνο σε όσους δεν προσέχουν.
Για την αγάπη γνωρίζουν να ομιλούν οι Άγγελοι, αλλά και αυτοί ανάλογα με τον βαθμό της θείας ελλάμψεώς τους.
Αγάπη είναι ο Θεός, και όποιος προσπαθεί να δώση ορισμό του Θεού ομοιάζει με τυφλό που μετρά στην άβυσσο τους κόκκους της άμμου».
Mια ερμηνεία για το τι εννοεί εδώ ο Άγιος, μας δίνει ο Καθηγητής του Κανονικού Δικαίου και Ποιμαντικής και Πρόεδρος επί 25 έτη της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων, κ. Κωνσταντίνος Μουρατίδης:
«Εάν δηλαδή ο άνθρωπος δεν καταστή ηγιασμένο δοχείο της Χάριτος, δεν μπορεί να γίνη θεολόγος.
Πάσα προσπάθεια του ανθρώπου όπως γίνη μέτοχος της θεολογίας αυτοδυνάμως, έν τη αυταρκεία της εκπεσούσης αυτού φύσεως και των διεσπασμένων και φύσει άλλωστε περιωρισμένων αυτού δυνατοτήτων είναι ανέφικτος…
[Και αντί θεολογίας έχομεν τότε] τον περί Θεού θνητόν ανθρώπινον λόγον, εντός του οποίου κυοφορείται εν πολλοίς το σκάνδαλον μιας αμαρτανούσης θεολογίας, η οποία αντί της ζωής είναι φορεύς του θανάτου».
Πριν όμως φτάσουμε στο τελευταίο “σκαλοπάτι” της Κλίμακος, ο Άγιος μας έχει περάσει και από το 26ο “σκαλοπάτι”, το «Περί διακρίσεως».
Μεταξύ των όσων ψυχωφελέστατων γράφει ο Άγιος στο περί διακρίσεως, μας αποκαλύπτει και μια μεγάλη “παγίδα” των δαιμόνων, στην οποία πρέπει πολύ να προσέξουμε:
«Υπάρχουν μερικοί ακάθαρτοι δαίμονες, που μόλις αρχίσει κάποιος την μελέτη τής Αγίας Γραφής, του αποκαλύπτουν την ερμηνεία της.
Τούτο ιδιαίτερα αγαπούν να το κάνουν σε καρδιές κενοδόξων ανθρώπων και μάλιστα μορφωμένων ανθρώπων με την κατά κόσμον παιδεία.
Και αποσκοπούν να τους ρίξουν σε αιρέσεις και βλάσφημες ιδέες απατώντας τους σιγά-σιγά.
Θα αντιληφθούμε καλώς τη δαιμονική αυτή θεολογία ή καλύτερα βαττολογία (φλυαρία) από την ταραχή και ακατάστατη και άτακτη ευχαρίστηση που δημιουργείται στην ψυχή την ώρα της εξηγήσεως».
(Αγίου Ιωάννου Σιναΐτου, Κλίμαξ, ένθα ανωτέρω, Λόγος ΚΣΤ’, περί διακρίσεως – Β’, σελ. 316). «ΚΛΙΜΑΞ ΘΕΙΑΣ ΑΝΟΔΟΥ».
Aυτά ας τα λάβουμε σοβαρά υπόψιν και ας προσέξουμε, όσοι επικαλούμαστε την αγάπη κατά το δοκούν και όσοι θεωρούμε εαυτούς, ικανούς και αξίους να ερμηνεύουμε από μόνοι μας τις Άγιες Γραφές.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης βοήθεια και φώτιση σε όλους μας.
Ζ.Α
