του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D, medlabnews.gr
Περισσότεροι από 100.000 άνδρες στο δυτικό κόσμο και άγνωστος αριθμός στον υπόλοιπο πεθαίνουν κάθε χρόνο από καρκίνο του προστάτη. Στην Ελλάδα ο καρκίνος του προστάτη προκαλεί τον θάνατο σε 1200 άτομα το χρόνο, ενώ τα άτομα που επιβιώνουν με αυτή τη διάγνωση μπορεί να είναι ακόμα και δεκαπλάσια.
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, στις 15 Σεπτεμβρίου, έχει σαν στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού για μια νόσο που αφορά εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο επηρεάζοντας την ποιότητα της καθημερινότητάς τους και θέτοντας σε κίνδυνο, μερικές φορές, ακόμα και τη ζωή τους.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος σε άνδρες μέσης και μεγάλης ηλικίας στις περισσότερες ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, είναι ο δεύτερος σε συχνότητα (μετά τον καρκίνο του πνεύμονα) ως αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Έχει υπολογιστεί ότι από τον γενικό πληθυσμό των ανδρών σε αυτές τις χώρες, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό (περίπου 8%) θα αναπτύξουν στην διάρκεια της ζωής τους κλινικά σημαντικό καρκίνο του προστάτη, δηλαδή όγκο στον προστάτη τους που θα χρειαστεί αντιμετώπιση και παρακολούθηση. Ένα ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό (σχεδόν το 30% !) εκτιμάται ότι κατά την διάρκεια της ζωής τους θα εμφανίσουν καρκίνο του προστάτη, είτε κλινικά σημαντικό είτε μικροσκοπικό. Φτάνοντας πια στην ηλικία των 80 ετών, ένας άνδρας έχει περίπου 80% πιθανότητες να έχει καρκίνο του προστάτη, ακόμα και αν δεν το γνωρίζει.
Έγκαιρη διάγνωση του Καρκίνου του Προστάτη.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι μια νόσος σοβαρή αλλά όχι πάντοτε θανατηφόρος. Έχει αργή εξέλιξη και όσο πρωιμότερη είναι η διάγνωσή τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες ριζικής θεραπείας.
Ο καρκίνος του προστάτη δεν έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά συμπτώματα, μια και η συχνοουρία, δυσουρία και η νυκτουρία που μπορεί να προκαλέσει είναι συμπτώματα και άλλων ουρολογικών παθήσεων. Η έγκαιρη διάγνωση επιτυγχάνεται με τη μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) παράλληλα με δακτυλική εξέταση. Ο συνδυασμός αυτών των δύο εξετάσεων αρκεί για την κλινική διάγνωση, η οποία πρέπει να επιβεβαιώνεται με βιοψία του προστάτη.
Οι περισσότεροι προστατικοί καρκίνοι αναπτύσσονται πολύ αργά. Νεκροτομικές μελέτες δείχνουν ότι πολλοί ασθενείς τρίτης ηλικίας που πέθαναν από άλλα αίτια είχαν και καρκίνο του προστάτη που δεν είχε γίνει αντιληπτός ούτε από τους ίδιους ούτε από τους θεράποντες ιατρούς. Υπάρχουν όμως και καρκίνοι του προστάτη που αναπτύσσονται και δίνουν μεταστάσεις ενδοπροστατικά, αιματογενώς και λεμφογενώς. Ενδοπροστατικά ο καρκίνος αναπτύσσεται κατά συνέχεια ιστού, από τον ένα λοβό στον άλλο, μπορεί να διηθήσει την προστατική κάψα και να προσβάλλει τους παρακείμενους ιστούς. Η συνηθέστερη αιματογενής διασπορά είναι τα οστά (λεκάνη, σπονδυλική στήλη, πλευρές, κρανίο). Λεμφογενώς η νόσος μεθίσταται στους πυελικούς λεμφαδένες.
Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται με ανεξέλεγκτο τρόπο και μερικές φορές να απλωθούν έξω από τον προστάτη σε κοντινές ή μακρινές περιοχές του σώματος.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι γενικά νόσος αργής ανάπτυξης και η πλειοψηφία των ανδρών με καρκίνο χαμηλού βαθμού επιζούν για πολλά χρόνια χωρίς συμπτώματα και χωρίς να εξαπλώνεται και να γίνεται απειλητικός για τη ζωή. Ωστόσο, ο καρκίνος υψηλού βαθμού εξαπλώνεται γρήγορα και μπορεί να είναι θανατηφόρος. Κατάλληλη διαχείριση αποτελεί το κλειδί.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Στα πρώτα στάδια, μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα.
Στα μεταγενέστερα στάδια, μερικά συμπτώματα του καρκίνου του προστάτη μπορεί να περιλαμβάνουν:
• Αίσθηση συχνής ή ξαφνικής ανάγκης για ούρηση
• Δυσκολία για ούρηση (για παράδειγμα, πρόβλημα έναρξης ή ανικανότητα για ούρηση όταν υπάρχει αίσθηση για ούρηση, ή κακή ροή ούρων)
• Δυσφορία κατά την ούρηση
• πόνος ή τσούξιμο κατά τη διάρκεια της ούρησης
• ατελής κένωση της κύστης
• στυτική δυσλειτουργία
• Εμφάνιση αίματος στα ούρα ή το σπέρμα
• Πόνος στο κάτω μέρος της πλάτης, τους μηρούς ή τους γοφούς.
• απώλεια όρεξης και βάρους
• επίμονος πόνος στα οστά.
Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να μην σημαίνουν ότι έχετε καρκίνο του προστάτη, αλλά αν έχετε κάποια από αυτά, πηγαίνετε να δείτε το γιατρό σας.
Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;
Παράγοντες που είναι πιο στενά συνδεδεμένοι με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη:
• Ηλικία: Ο καρκίνος του προστάτη είναι ασθένεια που εξαρτάται από την ηλικία, πράγμα που σημαίνει ότι η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνει με την πάροδο της ηλικίας. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του προστάτη στην ηλικία των 75 είναι 1 στα 7 άτομα. Στην ηλικία των 85, αυτό αυξάνεται σε 1 στα 5.
• Οικογενειακό ιστορικό: Αν έχετε ένα συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο του προστάτη, έχετε περισσότερες πιθανότητες να το πάθετε από άνδρες που δεν έχουν τέτοιο ιστορικό. Ο κίνδυνος αυξάνεται και πάλι εάν περισσότεροι από ένας συγγενής έχουν καρκίνο του προστάτη. Ο κίνδυνος είναι επίσης υψηλότερος για άνδρες των οποίων οι άρρενες συγγενείς διαγνώστηκαν σε νεαρή ηλικία.
Άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου προστάτη;
• Γενετική: Τα γονίδια βρίσκονται σε κάθε κύτταρο του σώματος. Ελέγχουν τον τρόπο που αναπτύσσονται και συμπεριφέρονται τα κύτταρα του σώματος. Κάθε άτομο έχει μια σειρά από πολλές χιλιάδες γονίδια που κληρονόμησε από τους δύο γονείς. Αλλαγές στα γονίδια μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο να περάσει καρκίνος του προστάτη από το γονέα στο παιδί. Αν και ο καρκίνος του προστάτη δεν είναι κληρονομικός, μπορεί κάποιος να κληρονομήσει τα γονίδια που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο.
• Διατροφή: Υπάρχουν κάποια στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση πολλών επεξεργασμένων κρεάτων ή τρόφιμων που είναι πλούσια σε λίπος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.
• Τρόπος ζωής: Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου προστάτη. Για παράδειγμα, η Ασία έχει το χαμηλότερο ποσοστό καρκίνου προστάτη, αλλά όταν ένας άνθρωπος από μια ασιατική χώρα μεταναστεύει σε μια δυτική χώρα, ο κίνδυνος του για εμφάνιση καρκίνου προστάτη αυξάνεται. Αυτό υποδηλώνει ότι οι εξωτερικοί παράγοντες, όπως το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής, μπορεί να αλλάξουν σε ένα άνδρα το επίπεδο κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του προστάτη.
