Η συμφωνία δεν έχει κλείσει. Παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις Ντόναλντ Τραμπ για ολοκλήρωση της συμφωνίας με το Ιράν «σε μία με δύο ημέρες», Ιρανός αξιωματούχος που γνωρίζει τις διαπραγματεύσεις έσπευσε να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Μιλώντας στο Reuters, επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν ακόμη «σημαντικές διαφορές» μεταξύ των δύο πλευρών και ότι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ «εξαρτάται από το αν οι ΗΠΑ θα τηρήσουν τους όρους της κατάπαυσης του πυρός». Η αισιοδοξία της Ουάσιγκτον συγκρούεται με την επιφυλακτικότητα της Τεχεράνης – και το ρολόι για την εκπνοή της εκεχειρίας συνεχίζει να μετρά αντίστροφα.
Η δήλωση-«παγωνιά»: «Σημαντικές διαφορές» παραμένουν
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Reuters, Ιρανός αξιωματούχος (που δεν κατονομάζεται) ήταν κατηγορηματικός:
«Υπάρχουν ακόμη σημαντικές διαφορές μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, οι οποίες απαιτούν σοβαρές διαπραγματεύσεις» .
Η δήλωση αυτή έρχεται σε άμεση αντίθεση με την εικόνα που προσπάθησε να προβάλει ο Λευκός Οίκος, ότι η συμφωνία είναι προ των πυλών. Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι το κλειδί για την αποκλιμάκωση βρίσκεται στα χέρια της Ουάσιγκτον:
«Το να παραμείνουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ εξαρτάται από το αν οι ΗΠΑ θα τηρήσουν τους όρους της κατάπαυσης του πυρός» .
Με άλλα λόγια, το Ιράν ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να κάνει πίσω στον έλεγχο των Στενών, αν δεν δει απτές αποδείξεις ότι η Αμερική σέβεται τη συμφωνία.
Τα σημεία τριβής: Πυρηνικά, κυρώσεις, και το Ορμούζ
Τα «σημαντικά σημεία» που χωρίζουν τις δύο πλευρές είναι γνωστά και επίμονα:
-
Το πυρηνικό πρόγραμμα: Η Τεχεράνη ζητά αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου. Η Ουάσιγκτον ζητά πλήρη αποπυρηνικοποίηση και παράδοση του υλικού.
-
Οι κυρώσεις: Το Ιράν ζητά την πλήρη άρση όλων των κυρώσεων. Ο Τραμπ έχει μιλήσει μόνο για αποδέσμευση 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα κεφάλαια .
-
Το Στενό του Ορμούζ: Το Ιράν θεωρεί ότι έχει το δικαίωμα να ελέγχει τη διέλευση. Οι ΗΠΑ απαιτούν ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς όρους.
Οι διαφορές αυτές δεν είναι μικρές. Είναι θεμελιώδεις. Και όπως δήλωσε η ιρανική πηγή, δεν γεφυρώνονται με δημόσιες υποσχέσεις, αλλά με «σοβαρές διαπραγματεύσεις».
Η αντίφαση Τραμπ: «Σχεδόν συμφωνία» vs «Αν όχι, πόλεμος»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια σειρά δηλώσεων τις τελευταίες ώρες, έχει στείλει αντιφατικά μηνύματα:
-
Αισιοδοξία: «Περιμένω συμφωνία σε μία με δύο ημέρες. Οι Ιρανοί έχουν συμφωνήσει σχεδόν σε όλα» .
-
Απειλή: «Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι μάχες θα συνεχιστούν. Δεν θέλουμε πόλεμο, αλλά αν χρειαστεί, είμαστε έτοιμοι» .
Η ιρανική αντίδραση δείχνει ότι η αισιοδοξία Τραμπ μάλλον δεν συμμερίζεται στην Τεχεράνη. Οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένοι να υπογράψουν μια συμφωνία που δεν καλύπτει τις βασικές τους απαιτήσεις, απλά και μόνο για να αρέσει στον Αμερικανό πρόεδρο.
Η εκεχειρία εκπνέει – Ο χρόνος τελειώνει
Η κατάπαυση του πυρός των 15 ημερών, που συμφωνήθηκε στις 8 Απριλίου, τελειώνει στις 22 Απριλίου . Οι μέρες που απομένουν είναι ελάχιστες. Η κρίση δεν είναι αν θα υπάρξει συμφωνία – αλλά αν θα υπάρξει πριν λήξει η εκεχειρία.
Ο Ιρανός αξιωματούχος ήταν σαφής: η τύχη των Στενών (και κατ’ επέκταση, η τύχη του πολέμου) εξαρτάται από την αμερικανική στάση. Αν οι ΗΠΑ τηρήσουν τους όρους, το Ορμούζ μπορεί να ανοίξει. Αν όχι, θα παραμείνει κλειστό – ή χειρότερα, θα γίνει πεδίο μάχης.
Συμπέρασμα: Η συμφωνία δεν έχει κλείσει – Η κόντρα συνεχίζεται
Η δήλωση του Ιρανού αξιωματούχου στο Reuters είναι μια υπενθύμιση ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί. Η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υπογράψει μια συμφωνία που δεν εξασφαλίζει τα συμφέροντά της, απλά και μόνο για να ικανοποιήσει την ανυπομονησία του Τραμπ.
Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες. Το ερώτημα παραμένει: μπορούν τα «σημαντικά κενά» να γεφυρωθούν εγκαίρως, ή η εκεχειρία θα εκπνεύσει και η περιοχή θα βυθιστεί ξανά στη βία;
