Του ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ
Η «άκρως ενοχλητική» συμπεριφορά, όπως την χαρακτηρίζουν, που εξελίσσεται σε έντονα αντισυμμαχική, του προέδρου της Τουρκίας, Ταγιπ Ερντογάν, η οποία έχει εξοργίσει τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αναβάθμισε ακόμα περισσότερο την επίσκεψη του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στο Λευκό Οίκο, αν και οι δύο πλευρές ορθά δεν συνδέουν τα δύο γεγονότα μεταξύ τους, από τη στιγμή που αυτή η αμερικανική κυβέρνηση αποσύνδεσε τις σχέσεις της με την Αθήνα από αυτές με την Άγκυρα.
Πηγές και από τις δύο πλευρές κατέστησαν σαφές ότι οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, και της Ελλάδας εισέρχονται σε μία νέα φάση, την οποία θα καθορίζει η στρατηγική συνεργασία σε ζητήματα που ενδιαφέρουν την Ουάσιγκτον και την Αθήνα, και έχουν σχέση με ζητήματα αμυντικής συνεργασίας, οικονομίας και ενέργειας σε συνδυασμό και με τις «τριγωνικές» συμφωνίες της χώρας μας με την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο.
Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν αυτές τις συνεργασίες, και θα ήθελαν να δουν μία τετραμερή συνάντηση με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Ισραήλ και της Ελλάδας.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός θα συναντήσει τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ την Τρίτη το μεσημέρι και την επομένη θα έχει διευρυμένες συνομιλίες με τον αντιπρόεδρο Μάικ Πενς, που θα καλύψουν περισσότερο τα θέματα αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής. «Με τον πρόεδρο των ΗΠΑ η συζήτηση δεν θα εισέλθει σε βάθος, αν και ο κ. Τραμπ προτίθεται να ακούσει με προσοχή τις ελληνικές θέσεις σε όλα τα ζητήματα. Οι όποιες συμφωνίες θα συζητηθούν με τον αντιπρόεδρο Πενς», δήλωσε διπλωματική πηγή στο Πρώτο Θέμα.
Τα θέματα της ατζέντας περιγράφονται ως εξής:
Αμυντικά και ασφάλειας. Ενέργειας και οικονομικά.
Επειδή η αμερικανική πλευρά είδε από νωρίς τον κίνδυνο «σουδανοποίησης» της επίσκεψης του πρωθυπουργού, τονίζεται σε όλους τους τόνους ότι για τις Ην. Πολιτείες το θέμα της Σούδας, που χαρακτηρίζεται ως μία από τις πιο σημαντικές βάσεις στον κόσμο, είναι σοβαρό αλλά δεν θα είναι το κυρίαρχο θέμα αυτής της συνάντησης, ούτε είναι ένα ζήτημα που θα καθορίσει την έκβαση των συνομιλιών στο Οβάλ Όφις.
Για το λόγο αυτό κατέβηκαν οι τόνοι εντελώς και συμφωνήθηκε ότι θα συζητηθεί μεν το θέμα, αλλά θα αφεθεί σε διαπραγματευτικές ομάδες, που θα αναλάβουν την επίλυσή του. Η αμερικανική πλευρά έχει αποφασίσει να αναβαθμίσει τη βάση της Κρήτης ώστε να είναι η πλέον άψογη επιχειρησιακά στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αλλά για να συμβεί αυτό πρέπει να συμφωνήσει και η ελληνική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΠΘ, υπάρχουν διαφωνίες μέσα στην ελληνική κυβέρνηση για το τι συμφέρει στην Ελλάδα στρατηγικά και οικονομικά. Η πηγή μας είπε ότι ο κ. Τσίπρας θα μπορούσε να δεχθεί συμβόλαιο πενταετούς διάρκειας, αλλά την τελευταία στιγμή η αμερικανική πλευρά ζήτησε συμφωνία δέκα ετών, που ενώ στο ελληνικό Πεντάγωνο «ακούστηκε θετική πρόταση», στο υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασαν. Η πληροφορία για δεκαετή συμφωνία δεν επιβεβαιώνεται από τους Αμερικανούς.
Οι τελευταίοι δεν θεωρούν ότι με τα σημερινά δεδομένα η Σούδα θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη βάση στο Ινσιρλίκ, παρά το γεγονός ότι παίζουν δύο διαφορετικούς ρόλους. Όμως, στην περίπτωση που ολοκληρωθεί η κατάρρευση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, μια από τις βασικές επιλογές τους είναι η βάση στην Κρήτη, η οποία -με βελτιώσεις και αναβάθμιση- θα μπορούσε να περιορίσει τις συνέπειες από την τυχόν αμερικανική αποχώρηση από την Τουρκία.
Από την πλευρά των Ην. Πολιτειών τονίστηκε χαρακτηριστικά ότι η ήδη ισχυρή αμυντική συνεργασία των δύο χωρών μπορεί και να ενισχυθεί και να επεκταθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, χωρίς αυτό να προϋποθέτει απαραιτήτως επέκταση της ετήσιας συμφωνίας σε μια νέα πενταετούς ή δεκαετούς διάρκειας. Όμως, είναι φανερό ότι η ετήσια συμφωνία τους δένει τα χέρια για να την καταστήσουν ακόμα πιο σημαντική, κάτι που -όπως σημειώνουν- θα άνοιγε περισσότερο τη βεντάλια των στρατηγικών, αμυντικών και οικονομικών συμφερόντων.
Οι Αμερικανοί τονίζουν σε όλους τους τόνους «την εξαίρετη συνεργασία με την Ελλάδα στη βάση της Σούδας, η οποία -όπως λένε- ενισχύει τη συμμαχία με τη χώρα μας και τους βοηθά στην πραγματοποίηση στρατιωτικών επιχειρήσεων με στόχο τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».
Πάντως, είναι ένα θέμα που δεν θα αφεθεί να επισκιάσει την πρωθυπουργική επίσκεψη, η οποία από μόνη της είναι εξαιρετικά σημαντικό γεγονός. Όπως δήλωσε η πηγή, η αμερικανική πλευρά είναι προετοιμασμένη να συζητήσει με σοβαρότητα όποιο θέμα έχει θέσει στην ατζέντα η ελληνική πλευρά. Οι Αμερικανοί, τονίζεται, βλέπουν την Ελλάδα ως μία σταθερή, και χωρίς προβλήματα ασφαλείας, χώρα, η οποία συνεργάζεται απόλυτα και σε όλα τα επίπεδα με την Αμερική. Όπως τονίστηκε στο ΠΘ η Ουάσιγκτον δεν ανησύχησε καμία στιγμή μετά την επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2015, καθώς γρήγορα άνοιξαν δίαυλοι επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με πληροφορίες μας, όταν εξελέγη ο πρόεδρος Τραμπ, ακούστηκαν κουβέντες από Ελληνοαμερικανούς συνεργάτες του του τύπου «η κυβέρνηση της Ελλάδας είναι αριστερή», αλλά γρήγορα εξαφανίστηκαν όταν τα πρώτα «τεστ» αποδείχθηκαν θετικά. Στην Ουάσιγκτον σημειώνουν με νόημα ότι δεν υπήρξε ούτε μία περίπτωση που να χρειάστηκε πίεση για να γίνουν τα αυτονόητα, αλλά κυρίως τα μη αυτονόητα. Τονίζουν επίσης ότι η σημερινή κυβέρνηση βοήθησε σημαντικά στη μείωση του αντιαμερικανισμού, σε σημείο που έχει παραμείνει «μόνο στη φιλοσοφία των ακραίων».
Σύμφωνα με πληροφορίες, στην ομιλία του στον «Κήπο των Ρόδων», ο πρόεδρος Τραμπ θα παρουσιαστεί πολύ υποστηρικτικός στις προσπάθειες της Ελλάδας να εξέλθει της οικονομικής κρίσης.
Αναμένεται να τονίσει ότι η χώρα μας αποτελεί πυλώνα σταθερότητας σε μία ταραγμένη περιοχή της Ευρώπης. Από κοινού, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ, αναμένεται να υπογραμμίσει ο Πλανητάρχης, προωθούν την ελευθερία και την ασφάλεια στη Βαλκανική, στην ανατολική Μεσόγειο και στην ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, η φράση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον Τζέφρι Πάιατ, για την Ελλάδα και τη συνεργασία της με την Αμερική, αποτελεί τη θέση της νέας κυβέρνησης. Τόνισε και θα το επαναλάβει ο κ. Τράμπ, ότι:
«Το ενδιαφέρον και η στήριξή μας στην προοπτική πλήρους εξόδου της Ελλάδας από την οικονομική κρίση των τελευταίων οκτώ ετών βασίζονται στην πεποίθησή μας για τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζει η Ελλάδα ως πυλώνας περιφερειακής σταθερότητας. Όσο ισχυρότερη είναι η Ελλάδα, τόσο ασφαλέστερη θα είναι η ευρύτερη περιοχή».
Τα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία, οι προκλήσεις στο Αιγαίο και την Κύπρο, και άλλα θέματα εθνικού ενδιαφέροντος θα συζητηθούν επίσης με τον κ. Τραμπ και τον αντιπρόεδρο Πενς. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά βετεράνος διπλωμάτης, οι Αμερικανοί βρίσκονται σε στάδιο «έντονου θυμού» εναντίον της Τουρκίας και στη φάση στην οποία έχει οδηγηθεί η κατάσταση, αντιδρούν αρνητικά σε «συμβουλές» ή παραινέσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσουν την επιθετικότητα και προκλητικότητα του Ερντογάν.
Η αμερικανική πλευρά δεν κρύβει ότι εάν προχωρήσει η αγοραπωλησία των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Τουρκία, οι ΗΠΑ θα επιβάλουν κυρώσεις στην Άγκυρα και θα τηρηθούν κατά γράμμα οι αμερικανικοί νόμοι. «Δεν θα ήταν σοφό», είπε ο βετεράνος διπλωμάτης, «για τον πρωθυπουργό της Ελλάδας να υποστηρίξει δημόσια την Τουρκία στο πλαίσιο της στάσης του «πολιτικά ορθού», διότι ουδείς γνωρίζει πως θα αντιδράσει ο κ. Τράμπ».
Ο τελευταίος, ενώ δημόσια λέει ότι είναι φίλος με τον κ. Ερντογάν, έδωσε την εντολή στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να ακυρωθούν οι θεωρήσεις σε Τούρκους πολίτες και επίσης να απαιτήσει άμεση απελευθέρωση των Αμερικανών υπηκόων από τις τουρκικές φυλακές. «Πρόκειται για μία κατάσταση που δείχνει να μην έχει επιστροφή», είπε ο βετεράνος διπλωμάτης, αλλά προειδοποίησε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας είναι γνωστός για την άτακτη υποχώρηση που επιλέγει, όταν κοντέψει το «σημείο μηδέν», κάνοντας αναφορά στην αλλαγή στάσης του έναντι της Ρωσίας μετά τη πτώση του ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους..
ΣΚΙΤΣΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΓΚΟΥΜΑ
