Νέα προειδοποίηση για ένα ενδεχόμενο κραχ αντίστοιχο με εκείνο του 1929 απευθύνει ο Robert Kiyosaki, την ώρα που οι αμερικανικές αγορές συνεχίζουν να κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Ο γνωστός συγγραφέας του «Rich Dad Poor Dad» επιμένει ότι η αμερικανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επικίνδυνη συσσώρευση ανισορροπιών και προειδοποιεί ότι η λεγόμενη «φούσκα των πάντων» θα μπορούσε να σκάσει, προκαλώντας ισχυρούς κραδασμούς στις αγορές.
Στο στόχαστρό του βρίσκονται ιδιαίτερα οι Αμερικανοί που έχουν το μεγαλύτερο μέρος των συνταξιοδοτικών τους αποταμιεύσεων σε μετοχές μέσω 401(k) και IRA. Ο Kiyosaki επαναφέρει μάλιστα το σενάριο μιας νέας Μεγάλης Ύφεσης, επικαλούμενος το τεράστιο αμερικανικό χρέος, ενώ υποστηρίζει ότι οι επενδυτές θα πρέπει να αναζητήσουν προστασία σε χρυσό, ασήμι, Bitcoin και άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Η προειδοποίησή του αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της ιστορικής αναφοράς που χρησιμοποιεί: το κραχ του 1929 δεν περιορίστηκε σε μια απότομη πτώση των μετοχών, αλλά εξελίχθηκε σε μία από τις βαθύτερες οικονομικές καταστροφές του 20ού αιώνα. Το ερώτημα σήμερα είναι αν οι συνθήκες που βλέπει ο Kiyosaki μπορούν πράγματι να οδηγήσουν σε ένα αντίστοιχης κλίμακας σοκ ή αν πρόκειται για μία ακόμη από τις ιδιαίτερα απαισιόδοξες προβλέψεις του.
Η «φούσκα των πάντων»
Παρότι η αγορά έχει σημειώσει σημαντική άνοδο από τότε, ο Kiyosaki έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο αυτή την άποψη. Σε ανάρτησή του στο X τον Μάρτιο του 2026, προειδοποίησε ότι η «φούσκα των πάντων» θα μπορούσε να σκάσει και προέτρεψε τους επενδυτές να κατέχουν χρυσό, ασήμι, Bitcoin και Ethereum ως προστασία απέναντι σε μια πιθανή πτώση της αγοράς.
Η σύγκριση που κάνει ο Kiyosaki είναι ιδιαίτερα δραματική.
Από τη «Μαύρη Δευτέρα» της 28ης Οκτωβρίου 1929 έως τα μέσα Νοεμβρίου εκείνης της χρονιάς, ο Dow Jones έχασε σχεδόν το μισό της αξίας του και η πτώση δεν σταμάτησε εκεί. Μέχρι το καλοκαίρι του 1932, είχε καταγράψει απώλειες 89% από το υψηλότερο επίπεδό του.
Ακόμη και ένα κλάσμα μιας τέτοιας κατάρρευσης σήμερα θα ήταν καταστροφικό, ιδιαίτερα δεδομένου του πόσο άμεσα συνδέονται τα 401(k) και IRA με το χρηματιστήριο. Κατά τη διάρκεια του sell-off του 2022, το CBS News ανέφερε ότι οι συμμετέχοντες σε προγράμματα 401(k) και IRA υπέστησαν εκτιμώμενες απώλειες περίπου 3 τρισ. δολαρίων.
Ο Kiyosaki αναφέρθηκε επίσης σε μια έξοδο από τα παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία, υποστηρίζοντας: «ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ότι οι επενδυτικοί θρύλοι Warren Buffett και Jim Rogers έχουν πουλήσει το μεγαλύτερο μέρος ή και το σύνολο των μετοχών και των ομολόγων τους;».
Παρότι η Berkshire Hathaway του Buffett είναι καθαρός πωλητής μετοχών για 14 συνεχόμενα τρίμηνα και διέθετε 373 δισ. δολάρια σε μετρητά, ισοδύναμα μετρητών και αμερικανικά κρατικά έντοκα γραμμάτια στο τέλος Μαρτίου 2026, ο Kiyosaki δεν παρέθεσε πηγή για τον ισχυρισμό ότι ο Buffett έχει ξεφορτωθεί το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεών του.
Η τελευταία έκθεση της Berkshire εξακολουθεί να δείχνει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε μετοχικούς τίτλους, γεγονός που υπογραμμίζει ότι ο Buffett παραμένει σημαντικά εκτεθειμένος στις αγορές, παρά τη μείωση ορισμένων θέσεών του.
Ο Rogers, από την άλλη πλευρά, έχει δηλώσει δημόσια: «Πούλησα όλες τις αμερικανικές μετοχές μου» και έχει προειδοποιήσει ότι η οικονομία των ΗΠΑ, η οποία στηρίζεται στο χρέος, κατευθύνεται προς σοβαρά προβλήματα. Ο Kiyosaki συμμερίζεται αυτή την ανησυχία, γράφοντας: «Το χρέος της Αμερικής είναι εκτός ελέγχου. Η Αμερική είναι το μεγαλύτερο χρεωμένο έθνος στην ιστορία του κόσμου. Μπορείς να τυπώνεις χρήμα για να πληρώνεις τους λογαριασμούς σου… μόνο για κάποιο χρονικό διάστημα».
Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, το εθνικό χρέος των ΗΠΑ ανέρχεται πλέον σε περίπου 39,6 τρισ. δολάρια, αυξημένο κατά περισσότερα από 2 τρισ. δολάρια από τότε που ο Kiyosaki εξέδωσε για πρώτη φορά τη συγκεκριμένη προειδοποίηση.
Με δεδομένη αυτή τη δυσοίωνη προοπτική, ο Kiyosaki συνεχίζει να επιμένει στις εναλλακτικές που προτιμά έναντι των παραδοσιακών περιουσιακών στοιχείων. «Παραμένω με τον χρυσό, το ασήμι και το Bitcoin», είχε γράψει στο X τον Ιούλιο του 2025.
Πολύτιμα μέταλλα
Η θετική στάση του Kiyosaki απέναντι στον χρυσό και το ασήμι δεν είναι κάτι καινούργιο. Εδώ και δεκαετίες υποστηρίζει την επένδυση στα πολύτιμα μέταλλα.
Τον Οκτώβριο του 2023 είχε προβλέψει στο X: «Ο χρυσός σύντομα θα ξεπεράσει τα 2.100 δολάρια και στη συνέχεια θα απογειωθεί. Θα εύχεσαι να είχες αγοράσει χρυσό κάτω από τα 2.000 δολάρια. Επόμενος σταθμός, χρυσός στα 3.700 δολάρια».
Οι τιμές αυξήθηκαν σημαντικά το 2024 και συνέχισαν να ανεβαίνουν το 2025, ξεπερνώντας πρόσφατα τα 3.700 δολάρια ανά ουγγιά.
Ο χρυσός έχει έκτοτε ξεπεράσει κατά πολύ τον συγκεκριμένο στόχο.
Αφού ξεκίνησε το 2024 περίπου στα 2.000 δολάρια ανά ουγγιά, ο χρυσός ξεπέρασε τα 3.000 δολάρια το 2025 και συνέχισε να καταγράφει νέα υψηλά το 2026. Το ράλι τροφοδοτήθηκε από την ισχυρή επενδυτική ζήτηση, συμπεριλαμβανομένου του ενδιαφέροντος για τον χρυσό ως αντιστάθμισμα απέναντι στην οικονομική αβεβαιότητα, τις γεωπολιτικές εντάσεις και τη μεταβλητότητα των αγορών.
Ο χρυσός θεωρείται εδώ και χρόνια επένδυση-καταφύγιο. Δεν συνδέεται άμεσα με κάποια συγκεκριμένη χώρα, νόμισμα ή οικονομία. Δεν μπορεί να δημιουργηθεί από το πουθενά όπως το νόμισμα fiat και οι επενδυτές τείνουν να στρέφονται σε αυτό σε περιόδους οικονομικής αναταραχής ή γεωπολιτικής αβεβαιότητας, αυξάνοντας έτσι την αξία του.
Bitcoin
Ο Kiyosaki έχει δηλώσει ότι «παραμένει» στο Bitcoin, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη δεδομένης της ιδιαίτερα θετικής άποψής του για τα κρυπτονομίσματα.
Ο Kiyosaki είχε χαρακτηρίσει κάποτε το Bitcoin «χρήμα του λαού» και είχε προβλέψει ότι «το Bitcoin θα πάει από τα 500.000 δολάρια στο 1 εκατ. δολάρια».
Το Bitcoin έχει επίσης κινηθεί σημαντικά από τότε που έκανε αυτές τις δηλώσεις.
Το κρυπτονόμισμα ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 100.000 δολάρια στα τέλη του 2024 και παρέμεινε αρκετά πάνω από τα προηγούμενα υψηλά του κύκλου, αν και εξακολουθεί να αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευμετάβλητο περιουσιακό στοιχείο, ικανό να καταγράφει απότομες διακυμάνσεις.
Δεν είναι ο μόνος που έχει αυτή την άποψη.
Ο συνιδρυτής του Twitter, Jack Dorsey, δήλωσε τον Μάιο του 2024 ότι το Bitcoin θα μπορούσε να φτάσει «τουλάχιστον» το 1 εκατ. δολάρια έως το 2030 και ενδεχομένως ακόμη υψηλότερα.
Ακίνητα – Η επαναφορά της πρότασης
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Kiyosaki προειδοποιεί για ένα σενάριο τύπου 1929. Τον Μάιο, μετά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης των ΗΠΑ από τη Moody’s Ratings, προειδοποίησε για μια κατάρρευση αντίστοιχη με εκείνη της Μεγάλης Ύφεσης και ανέδειξε τη δύναμη ενός συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου που μπορεί να παράγει εισόδημα.
«Πάντα συνιστούσα στους ανθρώπους να γίνονται επιχειρηματίες, τουλάχιστον μέσω μιας παράλληλης δραστηριότητας, ώστε να μην εξαρτώνται από την ασφάλεια μιας θέσης εργασίας. Στη συνέχεια, να επενδύουν σε ακίνητα που παράγουν εισόδημα, τα οποία σε μια κρίση παρέχουν σταθερές ταμειακές ροές», έγραψε στο X τον Μάιο του 2025.
Τα ακίνητα αποτελούν εδώ και χρόνια δημοφιλή επιλογή για επενδυτές που αναζητούν εισόδημα. Ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές μπορεί να παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις λόγω ειδήσεων και οικονομικών εξελίξεων, ποιοτικά ακίνητα συχνά συνεχίζουν να αποφέρουν σχετικά σταθερό εισόδημα από ενοίκια.
Μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως ισχυρό αντιστάθμισμα απέναντι στον πληθωρισμό. Όταν αυξάνεται ο πληθωρισμός, οι αξίες των ακινήτων συχνά αυξάνονται επίσης, αντανακλώντας το υψηλότερο κόστος υλικών, εργασίας και γης. Παράλληλα, τα ενοίκια τείνουν να αυξάνονται, παρέχοντας στους ιδιοκτήτες μια ροή εσόδων που προσαρμόζεται στον πληθωρισμό.
Ίσως γι’ αυτό ο Kiyosaki είχε αποκαλύψει κάποτε ότι διαθέτει 15.000 σπίτια, αποκλειστικά για επενδυτικούς σκοπούς.
www.bankingnews.gr
