Κόμματα-μπαταχτσήδες δεν μπορούν να κυβερνούν μια χώρα
Πάνω από 1,15 δισ. ευρώ τα τραπεζικά δάνεια Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ – Η οικονομική ασυδοσία ως υπόδειγμα εξουσίας
Υπάρχουν αριθμοί που δεν περιγράφουν απλώς μια οικονομική κατάσταση. Αποκαλύπτουν ένα ολόκληρο σύστημα εξουσίας.
Στις 31 Δεκεμβρίου 2025 τα τραπεζικά δάνεια της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ ανέρχονταν συνολικά σε 1.152.753.278,20 ευρώ. Η Νέα Δημοκρατία όφειλε στις τράπεζες 592.950.327,28 ευρώ και το ΠΑΣΟΚ 559.802.950,92 ευρώ. Μέσα σε έναν μόλις χρόνο, το άθροισμα των τραπεζικών τους υποχρεώσεων αυξήθηκε κατά περισσότερα από 122 εκατομμύρια ευρώ. Δεν μειώθηκε. Δεν σταθεροποιήθηκε. Εκτοξεύθηκε.
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια παλιά εκκρεμότητα που βαίνει προς εξόφληση. Πρόκειται για ένα χρέος που αναπαράγεται, διογκώνεται και, με βάση τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα των οφειλετών, εμφανίζεται πρακτικά ανεξόφλητο.
Και οι οφειλέτες δεν είναι δύο ιδιωτικές επιχειρήσεις. Είναι τα δύο κόμματα που κυβέρνησαν τη χώρα επί δεκαετίες, διαμόρφωσαν το τραπεζικό και νομοθετικό σύστημα και εξακολουθούν να διεκδικούν το δικαίωμα να διδάσκουν στους πολίτες «δημοσιονομική υπευθυνότητα».
Ποιος εξαρτάται από ποιον;
Το πρώτο ζήτημα είναι βαθιά δημοκρατικό.
Μπορεί ένα κόμμα εξουσίας, και μάλιστα το κυβερνών κόμμα, να οφείλει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στις τράπεζες και συγχρόνως να ισχυρίζεται ότι αποφασίζει ανεξάρτητα για την εποπτεία, τη φορολογία, την ανακεφαλαιοποίηση και τη νομοθετική προστασία του τραπεζικού συστήματος;
Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο όταν αποκαλύπτεται μια άμεση συναλλαγή. Υπονομεύεται και όταν δημιουργείται μια τόσο ισχυρή σχέση οικονομικής εξάρτησης, ώστε η πολιτική αυτονομία του οφειλέτη να καθίσταται αντικειμενικά αμφίβολη.
Πώς μπορεί ο πολίτης να είναι βέβαιος ότι ένα κόμμα που χρωστά σε μια τράπεζα εξακόσια εκατομμύρια ευρώ θα νομοθετήσει ελεύθερα απέναντί της; Ποιος ελέγχει ποιον; Το κόμμα την τράπεζα ή η τράπεζα το κόμμα;
Ακόμη και αν δεν αποδεικνύεται συγκεκριμένο αντάλλαγμα, η ίδια η σχέση είναι θεσμικά νοσηρή. Τα κόμματα οφείλουν να είναι οικονομικά αυτοτελή, ώστε να παραμένουν πολιτικά ελεύθερα. Διαφορετικά, η λαϊκή κυριαρχία κινδυνεύει να μετατραπεί σε τραπεζική επικυριαρχία.
Για τα κόμματα «ρύθμιση», για τον πολίτη πλειστηριασμός
Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη όταν συγκρίνουμε τη μεταχείριση των κομματικών οφειλετών με εκείνη των απλών πολιτών.
Για τον οικογενειάρχη που έχασε μέρος του εισοδήματός του, για τον άνεργο, τον μικροεπαγγελματία ή τον συνταξιούχο που αδυνατεί να πληρώσει μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, το σύστημα δεν επιδεικνύει αντίστοιχη μακροθυμία. Το δάνειό του μεταβιβάζεται μαζί με χιλιάδες άλλα σε funds, συχνά σε ένα μικρό κλάσμα της ονομαστικής του αξίας. Στη συνέχεια, εταιρείες διαχείρισης απαιτούν πολλαπλάσια ποσά, δεσμεύουν λογαριασμούς και επισπεύδουν πλειστηριασμούς ακόμη και πρώτης κατοικίας.
Το πολιτικό σύστημα που διαμόρφωσαν και υπηρέτησαν η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ επέτρεψε τη δημιουργία αυτής της βιομηχανίας αναγκαστικών εκτελέσεων, διατήρησε την απουσία ουσιαστικής γενικής προστασίας της πρώτης κατοικίας και εξόπλισε τους servicers με εκτεταμένες εξουσίες.
Ο πολίτης βλέπει το δάνειό του να πωλείται σε εξευτελιστική τιμή, χωρίς να του παρέχεται ουσιαστικά η δυνατότητα να το εξαγοράσει με ανάλογους όρους. Τα κόμματα, αντιθέτως, βλέπουν ένα χρέος άνω του ενός δισεκατομμυρίου να αυξάνεται επί χρόνια χωρίς να εμφανίζεται απέναντί τους η ίδια καταδιωκτική μηχανή.
Για τον πολίτη υπάρχει ο ηλεκτρονικός πλειστηριασμός. Για τα κόμματα υπάρχει η πολιτική ανοχή.
Για τον μικροοφειλέτη υπάρχει η κατάσχεση λογαριασμού. Για τα κόμματα υπάρχει η αέναη «ρύθμιση».
Αυτό δεν είναι ισονομία. Είναι ταξική και πολιτική μεροληψία.
Το «ρυθμισμένο και ενήμερο» παραμύθι
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Ανδρουλάκης επαναλαμβάνουν ότι τα δάνεια των κομμάτων τους είναι «ρυθμισμένα» και ότι οι ρυθμίσεις «εξυπηρετούνται».
Αλλά οι λέξεις κρίνονται από τους ισολογισμούς.
Όταν το τραπεζικό χρέος δεν μειώνεται αλλά αυξάνεται κατά δεκάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο, τι ακριβώς σημαίνει «εξυπηρετείται»; Όταν οι καταβολές δεν επαρκούν ούτε για να ανακόψουν τη διόγκωση των τόκων, πώς μπορεί να παρουσιάζεται στον λαό η εικόνα ενός δήθεν συνεπούς οφειλέτη;
Μπορεί τυπικά να καταβάλλονται κάποιες συμφωνημένες δόσεις. Αυτό όμως δεν αναιρεί την οικονομική ουσία: το κεφάλαιο δεν απομειώνεται και το συνολικό χρέος καλπάζει. Μια ρύθμιση χωρίς ρεαλιστική προοπτική εξόφλησης δεν αποτελεί αποπληρωμή. Αποτελεί μηχανισμό χρονικής μετάθεσης και συγκάλυψης του προβλήματος.
Αν ένας πολίτης δήλωνε «συνεπής», ενώ το χρέος του αυξανόταν κάθε χρόνο κατά 12% ή 13%, οι ίδιες τράπεζες θα τον χαρακτήριζαν μη βιώσιμο. Όταν όμως πρόκειται για τα δύο ιστορικά κόμματα εξουσίας, η ίδια πραγματικότητα βαφτίζεται «ενήμερη ρύθμιση».
Δεν είναι απλώς δημιουργική λογιστική. Είναι πολιτική εξαπάτηση.
Το πονηρό ακαταδίωκτο
Η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο προκλητική αν θυμηθούμε την πορεία των ποινικών ερευνών για τα κομματικά δάνεια.
Το 2019 είχαν ασκηθεί διώξεις για κακουργηματική απιστία σε βάρος δεκάδων τραπεζικών στελεχών και για ηθική αυτουργία σε βάρος κομματικών υπευθύνων. Οι δανειοδοτήσεις είχαν πραγματοποιηθεί με εξασφάλιση μελλοντικές κρατικές επιχορηγήσεις, των οποίων όμως η πραγματική απόδοση εξαρτιόταν από τα εκλογικά ποσοστά των κομμάτων. Είχε μάλιστα κριθεί εισαγγελικά ότι αυτή η εξασφάλιση δεν ήταν επαρκής. Η σχετική υπόθεση των κομματικών δανείων αφορούσε δανειοδοτήσεις της περιόδου 2005–2011.
Ακολούθησε το 2019 η αλλαγή του Ποινικού Κώδικα, με την οποία η δίωξη για απιστία σε βάρος τραπεζικού ιδρύματος κατέστη δυνατή μόνο κατ’ έγκληση της ίδιας της τράπεζας. Δηλαδή, για να ερευνηθεί η ζημία της τράπεζας, έπρεπε να υποβάλει έγκληση η διοίκησή της εναντίον των στελεχών της.
Το αποτέλεσμα ήταν προβλέψιμο.
Το 2024 επανήλθε μεν, τυπικά, η αυτεπάγγελτη δίωξη, αλλά για αναδιαρθρώσεις ή διαγραφές δανείων τέθηκαν ειδικές προϋποθέσεις και απαιτείται έκθεση επιθεωρητών της Τράπεζας της Ελλάδος ήδη από την προκαταρκτική εξέταση. Το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να παρέχει ιδιαίτερη προστασία σε κρίσιμες τραπεζικές αποφάσεις.
Έτσι, η αδράνεια απέναντι σε ένα κομματικό χρέος που σήμερα ξεπερνά το 1,15 δισ. ευρώ δεν προκαλεί την ποινική και θεσμική κινητοποίηση που θα ανέμενε κανείς. Το «ακαταδίωκτο» αποδεικνύεται τελικά πολύ πιο πονηρό από όσο παρουσιάστηκε: δεν προστατεύει απλώς τραπεζικά στελέχη από αβάσιμες διώξεις· μπορεί να λειτουργήσει και ως ασπίδα για την πολυετή ανοχή απέναντι σε τεράστια, διαρκώς διογκούμενα πολιτικά χρέη.
Δανείζονται γνωρίζοντας ότι δεν θα πληρώσουν
Υπάρχει, όμως, και κάτι βαθύτερο από τη νομική ή οικονομική πλευρά: το ζήτημα του πολιτικού ήθους.
Ένα κόμμα που ξοδεύει συστηματικά περισσότερα από όσα εισπράττει, που σωρεύει χρέη χωρίς ρεαλιστική δυνατότητα εξόφλησης και που συνεχίζει να λειτουργεί σαν να μην συμβαίνει τίποτε, διδάσκει στην κοινωνία την κουλτούρα του μπαταχτσή.
Και δεν μιλάμε για κόμματα που στερούνται πόρων. Μόνο για το 2026 η κρατική χρηματοδότηση ανέρχεται σε 14,8 εκατομμύρια ευρώ για τη Νέα Δημοκρατία και σχεδόν 5 εκατομμύρια ευρώ για το ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ. Συνολικά, τα κόμματα θα λάβουν πάνω από 40 εκατομμύρια ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό. Τα επίσημα ποσά της χρηματοδότησης του 2026 είναι υπεραρκετά για μια σοβαρή, λιτή και δημοκρατική πολιτική λειτουργία.
Γιατί, λοιπόν, χρειάστηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια δανεικών;
Πού δαπανήθηκαν;
Ποιοι προμηθευτές, ποιοι επικοινωνιολόγοι, ποια μέσα ενημέρωσης, ποιες διαφημιστικές εταιρείες και ποιοι κομματικοί μηχανισμοί πληρώθηκαν από αυτά;
Σε ποιες τσέπες κατέληξε το χρήμα, το οποίο σήμερα εμφανίζεται ως ανεξόφλητο τραπεζικό χρέος;
Ο λαός δικαιούται πλήρη, αναλυτική και ονομαστική απάντηση. Όχι μόνο γενικούς ισολογισμούς με συγκεντρωτικούς κωδικούς, αλλά πραγματικό δημόσιο έλεγχο της διαδρομής κάθε ευρώ.
Πρώτα να λογοδοτήσουν, μετά να ζητήσουν ψήφο
Ένα κόμμα που δεν μπορεί να διαχειριστεί τα δικά του οικονομικά δεν δικαιούται να εμφανίζεται ως εγγυητής της οικονομίας μιας ολόκληρης χώρας.
Ένα κόμμα που εξαρτάται από τις τράπεζες δεν μπορεί να πείσει ότι τις ελέγχει ανεξάρτητα.
Ένα κόμμα που απολαμβάνει πολυετή ανοχή δεν μπορεί να απαιτεί από τον πολίτη να παραδώσει το σπίτι του για μια ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Και ένα κόμμα που ονομάζει «εξυπηρετούμενο» ένα χρέος το οποίο αυξάνεται ασταμάτητα δεν μπορεί να αξιώνει την εμπιστοσύνη του λαού.
Το ζήτημα των δανείων Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα δημοκρατίας, ισονομίας, διαπλοκής και πολιτικής ηθικής.
Πάνω απ’ όλα, είναι το σύμβολο μιας εξουσίας που νομοθετεί αυστηρότητα για τους πολλούς και εξαιρέσεις για τον εαυτό της.
Δεν μπορείς να κυβερνάς μια χώρα ζητώντας από τον λαό συνέπεια, θυσίες και λιτότητα, όταν ο δικός σου κομματικός μηχανισμός λειτουργεί επί δεκαετίες με δανεικά που γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να εξοφλήσει.
Αυτό δεν λέγεται απλώς οικονομική αποτυχία.
Λέγεται βαθιά πολιτική ανηθικότητα.
