Τη δημιουργία κοινού αμυντικού ταμείου ύψους 500 δισ. ευρώ συζητούν οι χώρες της ΕΕ ενόψει της επιστροφής του Donald Trump στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η απειλή του νεοεκλεγέντος Αμερικανού προέδρου να αποσύρει τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που δεν επενδύουν αρκετά στην άμυνα έχει ωθήσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να εξετάσουν πιο ριζικές επιλογές χρηματοδότησης της άμυνάς τους, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού, ο οποίος παραδοσιακά απορρίπτεται από τη Γερμανία, την Ολλανδία και τη Δανία.
Ανώτεροι ευρωπαίοι αξιωματούχοι επικεντρώνονται πλέον στη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού οχήματος για την άμυνα, το οποίο θα εκδίδει ομόλογα υποστηριζόμενα από εθνικές εγγυήσεις των συμμετεχόντων χωρών, και όχι από την ΕΕ ως σύνολο – δηλαδή θα βαραίνουν τους Έλληνες, τους Ιταλούς, τους Ισπανούς κ.ο.κ.
Σε κάθε περίπτωση, το χρηματοδοτικό μοντέλο, το οποίο θα είναι ανοιχτό και σε μη κράτη-μέλη της ΕΕ όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, κερδίζει έδαφος μεταξύ μιας κεντρικής ομάδας κρατών-μελών της ΕΕ, όπως δήλωσαν πέντε άτομα που συμμετέχουν στις συζητήσεις στη Financial Times.
Ενώ ο ακριβής στόχος δανεισμού δεν έχει συμφωνηθεί ακόμα, οι συμμετέχοντες στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν ότι θα πρέπει να είναι πάνω από τα 500 δισ. ευρώ.
Σημειωτέον, το χρέος κεντρικής διοίκησης της Ελλάδος, η μοναδική αποτύπωση της δημοσιονομικής θέσης της χώρας, που δεν εμπίπτει σε δημιουργική λογιστική, ξεπερνά τα 410 δισ. ευρώ και βαίνει διαρκώς αυξανόμενο.
Η Ευρώπη εδώ και καιρό αναζητά τρόπους να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες για να στηρίξει την Ουκρανία και να προετοιμαστεί για την επιστροφή του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ Trump, ο οποίος προειδοποίησε ότι «δεν θα προστατεύσουμε» τους συμμάχους του ΝΑΤΟ «αν δεν πληρώνουν».
Η ΕΕ έχει εξετάσει διάφορους τρόπους χρηματοδότησης επιπλέον έργων, και το διακυβερνητικό ταμείο έχει αναδειχθεί ως η πιο φιλόδοξη επιλογή που εξετάζεται.
Τα σχέδια έχουν τεθεί ενώπιον του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά το Λονδίνο δεν έχει δεσμευτεί ακόμη για οποιαδήποτε συμμετοχή, σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους που συμμετέχουν στις συζητήσεις.
Ένας ανώτερος Βρετανός αξιωματούχος που γνωρίζει την πρωτοβουλία χαιρέτισε τη φιλοδοξία αυτή ως «ενθαρρυντικό» σημάδι αποφασιστικότητας.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) θα κληθεί να παίξει σημαντικό τεχνικό ρόλο, βοηθώντας στη διαχείριση του ειδικού οχήματος (SPV) και στις λειτουργίες του θησαυροφυλακίου.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες προτάσεις για έκδοση «ευρωομολόγων» για την άμυνα -κοινό δανεισμό στον οποίο οι δημοσιονομικά συντηρητικές χώρες της ΕΕ αντιτίθενται- η συμμετοχή στο ταμείο θα είναι προαιρετική και ανοιχτή σε μη κράτη-μέλη της ΕΕ.
Οι περιορισμοί της ΕΕ για τη χρήση κοινών ταμείων για στρατιωτικούς σκοπούς δεν θα ισχύουν, και τα κράτη-μέλη που είναι στρατιωτικά ουδέτερα, όπως η Αυστρία, η Μάλτα, η Ιρλανδία και η Κύπρος, θα μπορούν να αποχωρήσουν χωρίς να θέτουν βέτο στο σχέδιο.
Ο ρόλος του Μητσοτάκη
Σύμφωνα με τους FT, o Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος, σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του, είναι θερμός θιασώτης της έκδοσης ευρωομολόγων για την άμυνα, δήλωσε στoυς FT ότι υπάρχει μια στροφή στη στάση των ηγετών της ΕΕ.
Παρότι οι προτάσεις του αρχικά έτυχαν «χλιαρής αντίδρασης», ο Μητσοτάκης τώρα αισθάνεται «μια ανανεωμένη αίσθηση επείγοντος», δεδομένων των προκλήσεων ασφάλειας στην Ευρώπη και της επιστροφής του Trump στην εξουσία.
«Υπάρχει μια αυξανόμενη συναίνεση ότι πρέπει να δαπανήσουμε περισσότερα για την άμυνα, και ίσως είναι καιρός να δημιουργήσουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό για τη χρηματοδότηση έργων κοινού ενδιαφέροντος» δήλωσε.
«Η Γερμανία και η Γαλλία θα ωφεληθούν προφανώς από τις περισσότερες ευρωπαϊκές δαπάνες για την άμυνα» δήλωσε ο Έλληνας, προσθέτοντας ότι η Ιταλία και η Ισπανία είναι επίσης «μεγάλες δυνάμεις» στον τομέα και θα ωφεληθούν από αυτή την πρωτοβουλία.
Με άλλα λόγια, βασικό επιχείρημα του Μητσοτάκη είναι το εξής: «Έλληνες, χρεωθείτε, αγοράστε όπλα, στοχοποιηθείτε από τη Ρωσία, για να ωφεληθούν οι γερμανικές, γαλλικές, ιταλικές και ισπανικές βιομηχανίες…».
Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών της Πολωνίας, Pavel Karbonik, δήλωσε επίσης ότι «η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή» από το να αυξήσει τις αμυντικές της επενδύσεις.
«Πρέπει να είμαστε σε θέση να αμυνθούμε στην πιο δύσκολη περίπτωση», είπε στη FT.
«Ο Trump πιθανόν να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ΕΕ να κάνει περισσότερα για την Ουκρανία, καθώς και για τη δική της ασφάλεια και άμυνα», δήλωσε ο Mujtaba Rahman της Eurasia Group.
Σύμφωνα με τα νέα σχέδια, η ΕΤΕπ θα βοηθήσει στη διαχείριση των εθνικών εγγυήσεων που στηρίζουν το SPV και θα διαδραματίσει ρόλο στις κεφαλαιαγορές, όπως δήλωσαν οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις.
Σύμφωνα με την τρέχουσα πολιτική δανεισμού της, η ΕΤΕπ απαγορεύεται να χρηματοδοτεί άμεσα επενδύσεις σε όπλα.
Εκπρόσωπος της ΕΤΕπ δήλωσε: «Δεν έχουμε ενημερωθεί για τέτοια σχέδια».
Δεν συμφωνεί το Βερολίνο
Σύμφωνα με τους FT, η Ολλανδία, η Φινλανδία και η Δανία υποστηρίζουν γενικά την ιδέα, όπως δήλωσαν οι άνθρωποι που είναι εξοικειωμένοι με τις συζητήσεις.
Η στάση της Γερμανίας είναι αβέβαιη και θα εξαρτηθεί από τις ομοσπονδιακές εκλογές τον Φεβρουάριο.
«Βρισκόμαστε σε προχωρημένες συζητήσεις» δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις.
«Αλλά εξακολουθεί να μην είναι ξεκάθαρο πώς το βλέπει ακριβώς το Βερολίνο».
Οι συζητήσεις συνεχίζονται σχετικά με το μέγεθος του ταμείου, αλλά ο στόχος είναι να συγκεντρωθούν τουλάχιστον 500 δισ. ευρώ, ποσό που η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, έχει πει στους ηγέτες ότι θα είναι το ελάχιστο που απαιτείται την επόμενη δεκαετία για να καλυφθούν οι ανάγκες ασφάλειας της ηπείρου, όπως δήλωσαν πέντε από τα άτομα.
Τα χρήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για κοινά αμυντικά έργα, όπως κοινές αεροπορικές αμυντικές υποδομές που έχουν προτείνει η Πολωνία και η Ελλάδα και οι οποίες θα κόστιζαν 500 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον Επίτροπο Άμυνας της ΕΕ, Andrius Kubilius.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει ότι η χρηματοδότηση για κοινές αγορές όπλων θα ενθαρρύνει τους αμυντικούς εργολάβους να πραγματοποιήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
Ωστόσο, παραμένει πολλά να λυθούν σχετικά με τον τρόπο χρήσης των χρημάτων. «Δεν είμαστε αντίθετοι στο να παρέχουμε περισσότερα χρήματα για την άμυνα», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος που συμμετέχει στις συζητήσεις.
«[Αλλά] η προτεραιότητα πρέπει να είναι ο ακριβής καθορισμός του τι θα δαπανηθεί».
www.bankingnews.gr
