Η Σύνοδος Κορυφής Απέτυχε να Φέρει Συμφωνία – Οι Τέσσερις Μεγαλύτερες Οικονομίες Οδεύουν προς Εκλογές και η Ευρώπη Βρίσκεται Αντιμέτωπη με το Φάσμα της Παράλυσης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό που το Politico χαρακτηρίζει «την τέλεια πολιτική καταιγίδα». Η σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της Ένωσης, ύψους περίπου 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, την ώρα που οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία – οδεύουν προς εκλογές ή πολιτική αναταραχή .
Το Αδιέξοδο του Προϋπολογισμού: «Σας Βάζει σε Ζουρλομανδύα»
Η κεντρική μάχη αφορά το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) 2028-2034. Η Επιτροπή πρότεινε αρχικά περίπου 2 τρισεκατομμύρια ευρώ, αλλά η ιρλανδική προεδρία παρουσίασε συμβιβαστική πρόταση με περικοπές ύψους 141 δισεκατομμυρίων ευρώ . Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε ότι το σχέδιο αυτό «μας βάζει σε ζουρλομανδύα», καθώς θα προκαλούσε περικοπή της δημοσιονομικής ευελιξίας κατά το ήμισυ .
Οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές είναι γνωστές:
-
Οι «Φειδωλοί» (Frugals): Με επικεφαλής τη Γερμανία, μαζί με Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία, ζητούν δραστικές περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων, υποστηρίζοντας ότι η επιβάρυνση των καθαρών συνεισφερόντων είναι υπερβολική .
-
Οι «Φίλοι της Συνοχής»: 17 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, μάχονται να προστατεύσουν τις αγροτικές επιδοτήσεις και τα κονδύλια περιφερειακής ανάπτυξης .
Η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ήταν κατηγορηματική: «Δεν θα υπογράψουμε μια συμφωνία που δεν είναι επωφελής για εμάς μόνο και μόνο για να τηρήσουμε μια προθεσμία. Θα υπογράψουμε μόνο όταν είναι σωστό για την Ιταλία» .
Το Χρονοδιάγραμμα Καταρρέει: Εκλογές και Πολιτική Αδυναμία
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, πίεζε για συμφωνία έως το τέλος του 2026, πριν οι εκλογές του 2027 σε Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία περιπλέξουν τις διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, οι εθνικές κυβερνήσεις αποδυνάμωσαν τη δέσμευση για προθεσμία έως το τέλος του έτους, αφαιρώντας τη σχετική αναφορά από τα συμπεράσματα της συνόδου .
Η πολιτική αδυναμία των δύο ισχυρότερων ηγετών είναι εμφανής:
-
Εμανουέλ Μακρόν (Γαλλία): Οδεύει προς το τέλος της θητείας του και δεν έχει πολιτικό περιθώριο για παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον του από τη Μαρίν Λεπέν ή τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου 2027 .
-
Φρίντριχ Μερτς (Γερμανία): Αντιμετωπίζει δημοτικότητα 13% και συνεχείς εκλογικές ήττες από την AfD. Οποιαδήποτε παραχώρηση θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως «αποστολή χρημάτων στις Βρυξέλλες» .
Η Μαρίν Λεπέν δήλωσε ότι η επίσπευση της συμφωνίας πριν από τις γαλλικές εκλογές θα ήταν «δημοκρατικό σκάνδαλο» .
Το Τρίτο Μέτωπο: Η Ουκρανία και οι Ανάγκες Χρηματοδότησης
Παράλληλα με τον προϋπολογισμό, η ΕΕ καλείται να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι δήλωσε στη σύνοδο ότι ο πόλεμος θα κοστίσει στην Ουκρανία 155 δισεκατομμύρια ευρώ το 2027 και ζήτησε επιπλέον 70 δισεκατομμύρια ευρώ σε βοήθεια . Η ΕΕ έχει ήδη συμφωνήσει σε δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2027, αλλά οι ανάγκες παραμένουν υπό αξιολόγηση .
Ένα ακόμη ζήτημα που ανέδειξε την ευρωπαϊκή εξάρτηση: οι πρόσφατοι περιορισμοί στην αμερικανική υπηρεσία δορυφορικών επικοινωνιών Starshield διέκοψαν ουκρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, παραδέχτηκε: «Το Starlink είναι πραγματικά απαραίτητο για την Ουκρανία, και δυστυχώς βραχυπρόθεσμα η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή την ικανότητα» .
Το Ενεργειακό Κόστος και οι Διαδηλώσεις
Η ενεργειακή κρίση προσθέτει ακόμη ένα βάρος. Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πρόσθεσε 106 δισεκατομμύρια ευρώ στο κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ . Ιταλία, Ελλάδα και οι τέσσερις χώρες του Βίσεγκραντ πίεσαν για αναβολή του ETS2 (δεύτερο σύστημα εμπορίας εκπομπών) έως το 2030, αλλά οι σκανδιναβικές χώρες αντιστάθηκαν .
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βιώνει μαζικές διαδηλώσεις κατά του κόστους ζωής. Στη Γαλλία, περίπου 550.000 άνθρωποι διαδήλωσαν, με 2.397 συλλήψεις και 997 τραυματίες αστυνομικούς . Διαδηλώσεις σημειώθηκαν επίσης σε Ιταλία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Ισπανία, Γερμανία και Ελλάδα .
Ο Ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, προειδοποίησε ότι το Κοινοβούλιο «δεν θα είναι ποτέ απλό όργανο επικύρωσης». Το Κοινοβούλιο απαιτεί νέους ίδιους πόρους (φόρους σε ψηφιακές υπηρεσίες, κρυπτονομίσματα, online τυχερά παιχνίδια) για να ελαφρύνει την πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς . Η Μέτσολα τόνισε ότι η επίτευξη πλειοψηφίας 361 ψήφων στο Κοινοβούλιο «δεν είναι εύκολη» .
Το Μέλλον: Νοέμβριος ή Παράταση;
Ο Κόστα θα παρουσιάσει νέα πρόταση πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής στις 26 Νοεμβρίου . Σύμφωνα με πληροφορίες, η νέα πρόταση θα διατηρεί χαμηλές εθνικές συνεισφορές, θα εισάγει νέους πανευρωπαϊκούς φόρους και θα εξασφαλίζει μεγαλύτερη ευελιξία . Αν δεν υπάρξει συμφωνία τον Δεκέμβριο, ο Κόστα προειδοποίησε ότι οι εκλογές μπορεί να ωθήσουν τη συμφωνία στον Μάιο ή ακόμη και τον Οκτώβριο του 2027 .
