Μια μερίδα του τουρκικού στρατού πραγματοποίησε μια απόπειρα πραξικοπήματος το 2016 σε μια προσπάθεια να ανατρέψει τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά απέτυχε.
Ο Ερντογάν, ο οποίος μόλις που κατάφερε να ξεφύγει από την σύλληψη, κατηγόρησε τον κληρικό Φετουλάχ Γκιουλέν με έδρα τις ΗΠΑ ότι ήταν ο εγκέφαλος του πραξικοπήματος και καταδίκασε την Ουάσιγκτον για την προστασία που του προσφέρει.
Ο Τούρκος πρόεδρος ενδέχεται να έχει πιέσει για την αγορά των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400 αντί των αμερικανικών πυραύλων Patriot λόγω ανησυχιών ότι η αεροπορία της χώρας μπορεί να αποτελέσει σημαντική απειλή από μόνη της, ανέφερε το Reuters, επικαλούμενο αρκετές ανώνυμες πηγές στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η συμμετοχή μέρους της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας στο αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα του 2016 θα μπορούσε να επηρεάσει την απόφαση του προέδρου.
Ένας αξιωματούχος πρότεινε ότι η Άγκυρα φοβάται ότι τα αμερικανικά αντιαεροπορικά συστήματα ενδέχεται να αποτύχουν να καταρρίψουν μαχητικά του ΝΑΤΟ, όπως το F-16, το οποίο χρησιμοποιεί η Τουρκία, λόγω του συστήματος αποφυγής φίλιων πυρών που έχουν ενσωματωθεί σε αυτά. Από την άλλη, τα ρωσικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας δεν θα έχουν τέτοιο πρόβλημα, ανέφερε άλλος αξιωματούχος, λέγοντας ότι «το σύστημα S-400 σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ».
«Ένας Τούρκος αξιωματούχος δήλωσε ότι η κύρια απειλή για την κυβέρνηση παρέμεινε από την αεροπορία της Τουρκίας, η οποία χρησιμοποιεί αεροπλάνα του ΝΑΤΟ και είχε επιτεθεί σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις και επιχείρησε να δολοφονήσει τον πρόεδρο Ερντογάν κατά την απόπειρα πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016», ανέφερε μία από τις ανώνυμες πηγές στο Reuters.
Ανώνυμοι Τούρκοι αξιωματούχοι, οι οποίοι ερωτήθηκαν από το Reuters με αφορμή την συγκεκριμένη έκθεση, απέρριψαν τις προτάσεις των Αμερικανών αξιωματούχων λέγοντας ότι η χώρα δεν έχει τέτοιες ανησυχίες αλλά ότι ο βασικός λόγος για την επιλογή του S-400 ήταν η απροθυμία της κυβέρνησης του Μπαράκ Ομπάμα να πουλήσει πυραύλους Patriot στην Τουρκία.
«Η Τουρκία δεν ανησυχεί για άλλη απόπειρα πραξικοπήματος και εμπιστεύεται το δικό της στρατό και τους πιλότους», είπε ένας άλλος Τούρκος αξιωματούχος.
Ο ίδιος ο Ερντογάν δικαιολόγησε την επιλογή του υπέρ των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας της Ρωσίας από το γεγονός ότι η Μόσχα είχε κάνει μια καλύτερη προσφορά, η οποία φέρεται να ικανοποίησε την επιθυμία της Άγκυρας για μεταφορά τεχνολογίας για τη διατήρηση του πυραυλικού συστήματος. Ειδικότερα, το S-400 μπορεί να φανεί πιο προσοδοφόρο για την ικανότητά του να καταρρίπτει τόσο εχθρικούς πυραύλους όσο και αεροσκάφη, ενώ τα συστήματα Patriot επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση εισερχόμενων εχθρικών πυραύλων.
Οι πρώτες αποστολές S-400 άρχισαν να φτάνουν στην Τουρκία στην τρίτη επέτειο από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Οι ΗΠΑ πίεσαν σκληρά την Άγκυρα να εγκαταλείψει τη συμφωνία με την Μόσχα, απειλώντας να αναστείλουν τις προμήθειες των αεροσκαφών F-35. Η Ουάσινγκτον ισχυρίζεται ότι τα S-400 αποτελούν απειλή για τα αμερικανικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, καθώς θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τις αδυναμίες του F-35 στη Ρωσία.
Η Τουρκία έχει καταδικάσει την απόφαση των ΗΠΑ να απομακρύνει την Άγκυρα από το πρόγραμμα F-35 επειδή δεν ευθυγραμμίζεται με το «πνεύμα της συμμαχίας» και έχει μηδενικά «νομικά θεμέλια». Η Άγκυρα προειδοποίησε επίσης ότι η κίνηση θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τους στρατηγικούς δεσμούς μεταξύ των δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού πραξικοπήματος στο Τουρκία το 2016, η αεροπορία της χώρας έπαιξε σημαντικό ρόλο, μεταφέροντας τις δυνάμεις των στασιαστών με ελικόπτερα και χρησιμοποιώντας αεροπλάνα για να βομβαρδίσουν το κτήριο του κοινοβουλίου. Ο πρόεδρος Ερντογάν, ο οποίος βρισκόταν σε ένα ξενοδοχείο στη νοτιοδυτική Τουρκία εκείνη την εποχή, μόλις που διέφυγε την αιχμαλωσία και επέστρεψε στην πρωτεύουσα με αεροπλάνο. Πηγές ανέφεραν αργότερα ότι το αεροσκάφος που τον μετέφερε βρισκόταν στο στόχαστρο των F-16 των στασιαστών, τα οποία τελικώς δεν το κατέρριψαν, αφού ο πιλότος του Ερντογάν φέρεται να κατόρθωσε να τους πείσει ότι το αεροσκάφος ήταν μια τακτική επιβατική πτήση από την Turkish Airlines.
Μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος, ο Ερντογάν κατηγόρησε το κληρικό κ. Φετουλάχ Γκιουλέν, ισχυρό κριτή του Τούρκου προέδρου, για την ενορχήστρωση του πραξικοπήματος και επανειλημμένως επέκρινε τις ΗΠΑ επειδή αρνήθηκαν να τον εκδώσουν για να δικαστεί στην Τουρκία. Το τελευταίο ζήτημα έχει προκαλέσει εντάσεις μεταξύ των δύο κρατών τα τελευταία χρόνια.
