Ευθύμιος Λάζος
Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε η ενημέρωση, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 3 Νοεμβρίου 2020, από εκπροσώπους της γαλλικής Safran προς την ΠΑ (Πολεμική Αεροπορία), με αντικείμενο τις κατευθυνόμενες βόμβες HAMMER (Highly Agile Modular Munition Extended Range) ή AASM (Armement Air-Sol Modulaire), οι οποίες είναι συστατικό στοιχείο του οπλοστασίου των Rafale και των Mirage-2000. Οι HAMMER εντάχθηκαν σε υπηρεσία, από τη Γαλλική Πολεμική Αεροπορία και την Αεροπορία Ναυτικού, το 2008 (το όνομα HAMMER τους αποδόθηκε το 2011). Πρόκειται για κατευθυνόμενες βόμβες σπονδυλωτής σχεδίασης, καθώς μπορούν να ενσωματώσουν διαφορετικής ισχύος βόμβες ελεύθερης πτώσης και συστήματα καθοδήγησης, ενώ δεν υπάγονται στους κανονισμούς ITAR (International Traffic in Arms Regulations), δηλαδή η απόκτηση τους δεν χρειάζεται την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η ανάπτυξη των HAMMER ξεκίνησε το 2000 στη βάση των απαιτήσεων της Γαλλίας για ένα κατευθυνόμενο πυρομαχικό προσβολής πολλαπλού ρόλου, κατά στόχων στο έδαφος, αλλά και τη θάλασσα. Η πρώτη έκδοση (με σύστημα καθοδήγησης INS/GPS) εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2008. Ακολούθησε η ένταξη σε υπηρεσία της έκδοσης με σύστημα καθοδήγησης INS/GPS και επιπλέον υπέρυθρο, το 2011, ενώ το 2013 εντάχθηκε σε υπηρεσία η έκδοση με σύστημα καθοδήγησης INS/GPS και επιπλέον λέιζερ. Το 2016 ξεκίνησε η μελέτη του προγράμματος αναβάθμισης μέσης ζωής των HAMMER, ενώ το 2017 το αντικείμενο της μελέτης διευρύνθηκε για να συμπεριλάβει και την ανάπτυξη νέων εκδόσεων. Ως προς το κόστος των HAMMER, στο γαλλικό αμυντικό προϋπολογισμό του έτους 2012 η εγγεγραμμένη δαπάνη, για την προμήθεια 2.348 συλλογών, ήταν της τάξεως των € 592,2 εκατομμυρίων, δηλαδή € 252.000 ανά συλλογή.
Ως προς τα συστήματα καθοδήγησης οι επιλογές είναι τρείς (3): Αδρανειακό σύστημα πλοήγησης (INS : Inertial Navigation System) και σύστημα παγκόσμιου προσδιορισμού θέσης (GPS : Global Positioning System), σύστημα INS/GPS και επικουρικά υπέρυθρο σύστημα καθοδήγησης ή σύστημα INS/GPS και επικουρικά σύστημα καθοδήγησης λέιζερ. Να σημειωθεί ότι οι HAMMER έχουν την ικανότητα κατακόρυφου πλήγματος (Top Attack). Τα διαφορετικά σύστημα καθοδήγησης επιτρέπουν στις HAMMER την εμπλοκή στόχων με διαφορετικά χαρακτηριστικά: Στατικός, κινούμενος με μέγιστη ταχύτητα 120 χιλιόμετρα την ώρα, στόχους εδάφους και θαλάσσης, ελαφρά ή καλά προστατευμένους κ.ά. Ένα πλεονέκτημα των HAMMER είναι το μέγιστο βεληνεκές τους, το οποίο είναι της τάξεως των 15-60 χιλιομέτρων (ανάλογα με το ύψος άφεσης) και η δυνατότητα εμπλοκής στόχων εκτός του οπτικού πεδίου του πιλότου (Off-Boresight και Over-the-Shoulder).
Ένα εξίσου σημαντικό χαρακτηριστικό των HAMMER είναι η ικανότητα εκτόξευσης τους από οποιαδήποτε γωνία προσβολής, δηλαδή η εκτόξευση δεν εξαρτάται από τη θέση του αεροσκάφους (οριζόντια, με κλίση ή κάθετη). Επίσης δεν εξαρτάται από την ταχύτητα ή το υψόμετρο από το οποίο επιχειρεί το αεροσκάφος (το ύψος της άφεσης επηρεάζει το μέγιστο βεληνεκές). Τα χαρακτηριστικά αυτά προσδίδουν στις βόμβες μεγάλη Περιοχή Αποδοχής Εκτόξευσης (LAR : Launch Acceptability Region). Η LAR ορίζεται ως μια περιοχή μέσα στην οποία επικρατούν οι συνθήκες εκείνες όπου ένα πυρομαχικό μπορεί να εκτοξευτεί και να προσεγγίσει-προσβάλει το στόχο επιτυχώς. Οι δύο (2) σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τη LAR είναι οι κινηματικές επιδόσεις του πυρομαχικού και η ικανότητα του ερευνητή. Η περιοχή μέσα στην οποία ένα πυρομαχικό μπορεί να προσεγγίσει-προσβάλει έναν στόχο σε συγκεκριμένη απόσταση ορίζεται ως LAR.
Σ’ όλες τις εκδόσεις τους οι βόμβες ενσωματώνουν προωθητή (Booster) στερεού καυσίμου και τέσσερα (4) πτυσσόμενα πτερύγια, στο ουραίο τμήμα για σταθερότητα και καλύτερο έλεγχο της πτήσης. Οι επιλογές, ως προς τις πολεμικές κεφαλές (βόμβες ελεύθερης πτώσης), είναι μεταξύ της βόμβας Mk.82 των 500 λιβρών (250 κιλά), της Mk.84 των 2.000 λιβρών (1.000 κιλά) και της διατρητικής BLU-109 των 2.000 λιβρών. Υπάρχει και δυνατότητα πολλαπλής εκτόξευσης HAMMER έναντι του ίδιου στόχου (Salvo) με ταυτόχρονη προσέγγιση και προσβολή του στόχου αυτού από πολλαπλές HAMMER (MRSI : Multiple Round Simultaneous Impact). Η ικανότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την προσβολή στόχων μεγάλης ή στρατηγικής σημασίας. Εν κατακλείδι, οι HAMMER είναι πυρομαχικά σχεδιασμένα να καλύπτουν τις ανάγκες σειράς επιχειρήσεων προσβολών και θα αποτελούσαν μια εξαιρετική προσθήκη για τα ελληνικά Rafale.
Για τα μαχητικά αεροσκάφη Rafale, την εξέλιξη και τις δυνατότητες τους, την επιχειρησιακή τους αξία για την άμυνα της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς και για την αξία των βλημάτων αερομαχίας Meteor μπορείτε να διαβάσετε στα παρακάτω άρθρα:
