Η κυβέρνηση καταθέτει τροπολογία με την οποία ο επιχειρησιακός συντονισμός της αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο περνά στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Μετά από πέντε μήνες εξάπλωσης της νόσου και μαζικών θανατώσεων ζώων, το επιχειρησιακό τιμόνι αφαιρείται ουσιαστικά από τις πολιτικές κτηνιατρικές υπηρεσίες και ανατίθεται σε αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων κάνει λόγο για επικίνδυνη εκτροπή και επιβολή στρατιωτικού νόμου στην κτηνοτροφία. Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής νόσος των δίχηλων ζώων. Προσβάλλει κυρίως βοοειδή, πρόβατα, αίγες και χοίρους, προκαλεί σοβαρές οικονομικές απώλειες και αντιμετωπίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση με αυστηρά πρωτόκολλα περιορισμού, ιχνηλάτησης και, όταν κριθεί απαραίτητο, θανάτωσης. Στη Λέσβο η επιζωοτία εξελίσσεται εδώ και περίπου πέντε μήνες. Χιλιάδες ζώα έχουν ήδη θανατωθεί, ενώ τοπικές πηγές κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες ζώα που οδηγήθηκαν στη θανάτωση χωρίς να έχουν νοσήσει. Η οικονομία του νησιού στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κτηνοτροφία και η κατάσταση έχει φέρει σε απόγνωση τους παραγωγούς.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου αποφάσισε πρόσφατα να παγώσει την εφαρμογή των αποφάσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για συστηματικές θανατώσεις. Κτηνίατροι και υπάλληλοι που υπάγονται διοικητικά στην Περιφέρεια αποσύρθηκαν από τους ελέγχους. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αντέδρασε υπενθυμίζοντας ότι τα μέτρα προβλέπονται από την ελληνική και την ενωσιακή νομοθεσία και προειδοποιώντας για πιθανές κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μέσα σε αυτό το κλίμα κατατέθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 τροπολογία σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Η ρύθμιση προβλέπει ότι στις Περιφερειακές Ενότητες όπου εφαρμόζονται τα έκτακτα μέτρα το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων δημόσιων υπηρεσιών και φορέων, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης. Σε κάθε πληττόμενη περιοχή ορίζεται αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων ως επικεφαλής επιχειρησιακός συντονιστής, με απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας μετά από εισήγηση του αρχηγού ΓΕΕΘΑ. Ο αξιωματικός αυτός θα διευθύνει τις επιχειρήσεις και θα δίνει εντολές για μετακινήσεις ζώων, σφαγίων και ζωικών υποπροϊόντων, για θανατώσεις, υγειονομική ταφή και καύση, για απολυμάνσεις, σημεία ελέγχου και καθορισμό ζωνών προστασίας και επιτήρησης.
Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες των Περιφερειών, οι εποπτευόμενοι φορείς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι λιμενικές και τελωνειακές αρχές υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τις οδηγίες του. Η μη συμμόρφωση θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα για το οποίο δεν μπορεί να επιβληθεί ποινή κατώτερη του προστίμου.Παράλληλα προβλέπεται πρόσβαση του Υπουργείου Άμυνας σε μητρώα και βάσεις δεδομένων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και της Περιφέρειας αποκλειστικά για την αντιμετώπιση της νόσου και μόνο για όσο διαρκεί το ειδικό καθεστώς. Το Υπουργείο Άμυνας μπορεί να κινητοποιεί προσωπικό και μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων. Προβλέπεται επίσης έκτακτη επιχορήγηση 3 εκατομμυρίων ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου από το αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού, με την προϋπόθεση ότι οι κατηγορίες δαπανών και τα ανώτατα ποσά θα εγκρίνονται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Τα χρήματα δεν αποτελούν άμεση αποζημίωση προς τους κτηνοτρόφους.
Το ειδικό καθεστώς λήγει τρεις μήνες μετά το τελευταίο εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα, με ανώτατο όριο την 31η Δεκεμβρίου 2027. Η τροπολογία δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων εξέδωσε δελτίο τύπου με έντονη διαμαρτυρία.
Η ΠΟΓΕΔΥ χαρακτηρίζει την απόφαση αυταρχική μεθόδευση που θυμίζει πρακτικές του παρελθόντος χωρίς θέση σε ευρωπαϊκή δημοκρατία. Υποστηρίζει ότι η επιβολή στρατιωτικού νόμου στην κτηνοτροφία αποτελεί επικίνδυνη εκτροπή από την ομαλή διοικητική λειτουργία και προσπάθεια φίμωσης της τοπικής κοινωνίας.
Τονίζει ότι η διαχείριση μιας τέτοιας κρίσης απαιτεί επιστημονική γνώση και κλινική εμπειρία που διαθέτουν αποκλειστικά οι κτηνίατροι, καθώς και εφαρμογή υγειονομικών πρωτοκόλλων, και όχι στρατιωτικά διατάγματα. Η μετακύλιση ευθυνών σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων χωρίς την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση χαρακτηρίζεται πρόχειρη και επικίνδυνη λύση που καταδεικνύει την αποτυχία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης να ελέγξει την επιζωοτία μετά από πέντε μήνες, με αποτέλεσμα τη θανάτωση δεκάδων χιλιάδων ζώων.
Η Ομοσπονδία θεωρεί την κίνηση υποβάθμιση και απαξίωση του κτηνιατρικού κλάδου και της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής. Αντί να ενισχυθούν οι δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες με μόνιμο προσωπικό και πόρους, παραμερίζονται οι επιστήμονες της πρώτης γραμμής και επιλέγεται η «μπαλωματική» επιστράτευση του στρατού.
Ζητά την άμεση απόσυρση της τροπολογίας, την κατεπείγουσα πρόσληψη μόνιμων κτηνιάτρων και βοηθητικού προσωπικού στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Λέσβου, καθώς και ουσιαστική στήριξη των κτηνοτρόφων με μέσα βιοασφάλειας και αποζημιώσεις όπου απαιτείται. Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου εκφράζει την άποψη ότι ο στρατός προορίζεται για το πεδίο της μάχης και όχι για την επίλυση κτηνιατρικών ζητημάτων. Το κενό που δημιουργήθηκε μετά την απόσυρση των περιφερειακών κτηνιάτρων επιχειρείται τώρα να καλυφθεί με ειδικό πλαίσιο διαταγών και πειθαρχικές συνέπειες σε περίπτωση άρνησης εκτέλεσης. Η εξέλιξη δημιουργεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα σε ένα νησί με ισχυρή κτηνοτροφική παράδοση και ιστορικές ιδιαιτερότητες στις σχέσεις του με την κεντρική διοίκηση. Η τροπολογία, εφόσον ψηφιστεί, συγκεντρώνει τον επιχειρησιακό έλεγχο σε ένα υπουργείο που μέχρι σήμερα διέθετε κυρίως στρατιωτικούς κτηνιάτρους και προσωπικό επικουρικά. Αντί να αντιμετωπιστούν οι χρόνιες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό στις δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες, επιλέγεται η συγκέντρωση εξουσίας και η απειλή πειθαρχικών κυρώσεων. Το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι η κοινοβουλευτική διαδικασία και ο τρόπος εφαρμογής στο πεδίο. Η δημόσια υγεία, η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και ο ρόλος των αρμόδιων επιστημόνων βρίσκονται στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που ξεπερνά πλέον τα όρια μιας τοπικής υγειονομικής κρίσης.
