Του Απόστολου Αποστόλου*
Κάποτε όταν ο Πωλ Βαλερύ θέλησε να χαρακτηρίσει τι είναι πολιτική και έγραψε: «Στην αρχή πολιτική είναι η τέχνη να εμποδίζει τους ανθρώπους να ανακατεύονται σ’ αυτό που τους αφορά. Ύστερα πολιτική είναι η τέχνη να εξαναγκάζει τους ανθρώπους να αποφασίζουν αυτό που δεν καταλαβαίνουν». Στην Ελλάδα με τη διακυβέρνηση της ΝΔ, η πολιτική γίνεται η ιστορία των διαδοχικών εξαναγκασμών και των μύριων επιβολών που οδηγούν σε συμβιβασμούς και σε ταπεινώσεις τους πολίτες.
Ο πειθαναγκασμός αποτελεί πολιτικό επιφαινόμενο της ΝΔ. Ασκεί μια πολιτική όπου όλα γίνονται εκβιαστικός εφιάλτης. Στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2023 η κ. Μπακογιάννη επισκεπτόμενη τα ορεινά χωριά της Ροδόπης, κάλεσε τους εκπροσώπους της μειονότητας απειλώντας τους ότι τα πράγματα θα είναι δύσκολα αν στις επόμενες εκλογές δεν ψηφίσουν ΝΔ. Συγκεκριμένα, είχε πει η κ. Μπακογιάννη: «Ομολογώ ότι απογοητεύτηκα πάρα πολύ… Και θέλω να το πω ευθέως… με φέρατε σε πολύ δύσκολη θέση, με όλους αυτούς που έδινα μάχη, όλον αυτόν τον καιρό, για τα διάφορα θέματα της μειονότητας … Και αντ΄ αυτού ψηφίσατε τον ΣΥΡΙΖΑ. Θέλω λοιπόν βοήθεια. Θέλω στήριξη. Διότι εάν εσείς δεν με στηρίξετε, εγώ δεν μπορώ να σας στηρίξω. Έτσι, ξεκάθαρα πράγματα…».
Στις ίδιες «πειθαναγκαστικές» προσταγές ή απειλές τις ακούσαμε και στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Λευτέρη Αυγενάκη. Ο οποίος ευχαριστώντας προσωπικά τον περιφερειάρχη κ. Αγοραστό για τις ενέργειές του για τη στήριξη των πληγέντων, συνέδεσε τις αποζημιώσεις, τα μέτρα στήριξης, με τη συνδρομή της Περιφέρειας και κυρίως με την εκλογή του Κ. Αγοραστού. Δηλώνοντας πως «το αποτέλεσμα της κάλπης είναι ευνόητο ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ταχύτητα και την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων που μόλις εξαγγείλαμε».
Τι όμως έχει συμβεί και ο πολίτης ανέχεται όλους εκείνους τους πολιτικούς εξαναγκασμούς; Μήπως ο πολίτης πλέον αποτελεί ένα αποτυχημένο πολιτικό πρόπλασμα; Ή μήπως έχει εγκαταλείψει την πολιτική σκηνή και περιμένει να ανακυκλωθεί ως σκουπίδι της ιστορίας;
Κουράστηκε ίσως να υπερασπίζεται την ελευθερία του; Κατάλαβε ενδεχομένως ότι δεν χειραφετείται από την πολιτική και ότι εκείνη δεν του ανήκει πλέον; Μπορεί επίσης να έχει υποψιαστεί ότι ο κόσμος μπαίνει σε μια νέα αναδιανομή και κυνηγάει μια ευκαιρία αποδεχόμενος προκειμένου να κατακτήσει αυτή την ευκαιρία όλους τους ευνουχισμούς και όλους του εξαναγκασμούς.
Είναι αλήθεια ότι ζούμε στην ιστορική στιγμή του πολιτικού εμφράγματος. Ο πολίτης συνδέει τα ασύνδετα. Τον εξαναγκασμό με το μέλλον, τον φόβο με την ελπίδα, την ανάπτυξη με τον εφιάλτη. Και κατά παράδοξο τρόπο υιοθέτησε τους εξαναγκασμούς, τις απαγορεύσεις, τους αποκλεισμούς που γίνονται ρυθμισμένες συμπεριφορές, εμπεριεχόμενες πειθαρχίες, νέες ψυχικές παραγωγές ενός καινούργιου κόσμου.
Φθάσαμε στο σημείο όπου η έξοδος από τις κυριαρχίες και τους ελέγχους να παγώνει τον πολίτη έτσι ώστε να φθάνει ο ίδιος να ακυρώνει την ευρηματικότητά του και να ζει κεκλεισμένων των ελπίδων. Η Σιμόν ντε Μποβουάρ είχε την άποψη ότι η ψήφος αποτελεί υπόθεση αισθήματος και ενστίκτου. Και ο Ζαν Πωλ Σάρτρ τόνιζε ότι οι ειδικοί, οι εμπειρογνώμονες, δεν μπορούν ποτέ να καθοδηγήσουν τους ψηφοφόρους. Ο πειθαναγκασμός όμως; Ο εκβιασμός; Μήπως αποτελούν εργαλειακές προϋποθέσεις όπου ο χώρος των πολιτών γίνεται χρόνος εξουσίας;
Η κ. Μπακογιάννη, ο κ. Αυγενάκης είναι άξιοι μαθητές του Μακιαβέλι. Ο εξαναγκασμός, ο εκβιασμός, δημιουργούν την ενότητα της ηγεμονίας κατά τον Μακιαβέλι. Ωστόσο δεν πρόλαβαν ίσως να διαβάσουν και παρακάτω τι λέει ο Μακιαβέλι, ο οποίος ισχυρίζεται ότι «η έκπληξη αποτελεί την ουσία της ιστορίας» και η έκπληξη έρχεται όταν οι πολίτες ξαναβρίσκουν τα χαμένα πολιτικά αντανακλαστικά τους.
*Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
