MΕΡΟΣ IΒ΄
Οι πνευματικοί νόμοι, οι εντολές του Χριστού, εντολές κοινωνίας προς τον Άγιο Τριαδικό Θεό, έχουν απόλυτη και αναμφισβήτητη σημασία από τη φύση τους. Αυτή την ακτινοβολία των εντολών, σε ευρύτερη θεολογική παρατήρηση, περικλείουν και οι Αναβαθμοί (75 τον αριθμόν) της Οκτωήχου, που ερμηνεύει – αναλύει ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στο βιβλίο του «ΝΕΑ ΚΛΙΜΑΞ».
Για τα πολύτιμα φώτα των Αναβαθμών της Οκτωήχου συνιστώ τη μελέτη (εισαγωγή) του Αγίου Νικοδήμου στο βιβλίο του «ΝΕΑ ΚΛΙΜΑΞ» με τίτλο «Τοις αναγινώσκουσιν».
Δυσκολεύθηκα τι να υπογραμμίσω ως γενικό συμπέρασμα στην παρούσα μικρή προσπάθειά μου και από εσωτερική, ήρεμη παρακίνηση, υπογράμμισα το εξής τμήμα της εισαγωγής του Αγίου: «Δέξασθε λοιπόν αδελφοί, την παρούσαν κοινωφελεστάτην, ως νομίζω, βίβλον, ήτοι την Νέα Κλίμακα μετά χαράς και αγαλλιάσεως∙ ούτω γαρ εκρίναμεν αρμόδια να την ονομάσωμεν∙ και ταύτην συνεχώς αναγινώσκετε απαξάπαντες∙ αναγινώσκοντες δε, σπουδάζετε και να τελειώνετε δια των έργων τα αναγινωσκόμενα∙ Εάν γαρ ούτω ποιήτε, σας πληροφορώ, ότι έχετε να αναβήτε κατά διάνοιαν από την γην εις τον ουρανόν, από τον κόσμον εις τον Θεόν, και από το ψεύδος των προσκαίρων τούτων εις την αλήθειαν των αιωνίων αγαθών.».
Να υπογραμμίσω την σύντομη – περιληπτική διατύπωση των Αναβαθμών, το περιεχόμενο των οποίων περιλαμβάνει (δίκην του Ατόμου της Ύλης) μεγίστη ισχύ θεολογικών – πνευματικών νοημάτων.
Την αλήθεια αυτή διατυπώνει ως εξής ο Όσιος Νικόδημος:
«Μη στοχασθήτε, ότι οι Αναβαθμοί ούτοι, καθώς είναι σύντομοι εις τα λόγια, έτσι είναι σύντομοι και εις τα νοήματα, όχι! διατί αυτοί, όσον έχουσιν ολίγας λέξεις, τόσον περιέχουσι μεγάλας εννοίας, καθώς εν τη αναγνώσει έχετε να το καταλάβετε∙ μάλιστα δε οι Τριαδικοί Αναβαθμοί, είναι γεμάτοι θεολογίαν».
1ο Σχόλιο: Ο Άγιος Νικόδημος ελέγχει το σημερινό καθεστώς των νεοελληνικών (γλωσσικών) μετασχηματισμών της εκκλησιαστικής γλώσσας στη Θεία Λατρεία, που επιχειρούν οι οικουμενιστές. Σχετικά γράφει ο Όσιος στην εισαγωγή του βιβλίου του:
«Αλλά τι να προφασίζονται μερικοί; Εγώ δεν καταλαμβάνω τι γράφουν τα βιβλία, και πώς να τα αγοράσω; ή πώς να τα αναγνώσω; αλλ’ εις τούτο αποκρίνεται ο Χρυσορρήμων∙ ότι ναι δεν καταλαμβάνεις τα βιβλία, μα διατί; διατί δεν τα αναγινώσκεις μετά προσοχής και επιμελείας∙ διατί δεν αναγινώσκεις τα εν τοις βιβλίοις δύσκολα νοήματα πολλαίς φορές και διατί δεν ερωτάς περί αυτών και τους σοφώτερους. «Ου νοείς τα εγκείμενα; πως γαρ δυνήση νοήσαι ποτέ; μηδέ απλώς εγκύψαι βουλόμενος; λάβε μεταχείρας το βιβλίον∙ ανάγνωθι την ιστορίαν άπασαν∙ και τα γνώριμα κατασχών, τα άδηλα και τα ασαφή πολλάκις έπελθε∙ καν μη δυνηθής τη συνεχεία της αναγνώσεως ευρείν το λεγόμενον, βάδισον προς τον σοφώτερον, ελθέ προς τον διδάσκαλον∙ ανακοίνωσαι περί των ειρημένων∙ πολλήν επιδειξαι την σπουδήν».
Ο θεολογικός ορθολογισμός του Ι. Χρυσοστόμου, όπως βλέπουμε, δεν έχει καμμία σχέση με τη νοησιαρχική άρθρωση των εκκλησιαστικών κειμένων υπό των οικουμενιστών επισκόπων. Εάν ένας σημερινός επίσκοπος αφιέρωνε ώρες από ραδιοφώνου ή σ’ ένα Πνευματικό Κέντρο, σε συστηματικές συνάξεις των πιστών, προς υποστήριξη της συνύφανσης του διαχρονικού Εκκλησιαστικού Είναι με το σύγχρονο Δέον, όπως τα έχουμε παραλάβει, τότε δεν θα υπήρχαν γνωστικά προβλήματα επί της Εκκλησιαστική γλώσσας, Γραφής και Λατρείας. (τέλος σχολίου)
Σήμερα, όπου το εκκλησιαστικό πλήρωμα εισήλθε σ’ ένα ιστορικό – θεολογικό λυκόφως, λόγω μη αντιστάσεώς του στις Νέο-ταξικές επιλογές, η μελέτη των Αναβαθμών ανοίγει κύκλο αντιστάσεων. Έτσι, εκεί ατόφυα και ανόθευτα, συνάντησα (πολλάκις) και τον βαθύτερο θεολογικό στοχασμό του Ι. Χρυσοστόμου, όπως στην ερμηνεία του Έβδομου Αναβαθμού του δ΄ ήχου, ο οποίος είναι: «Η καρδία μου προς σε Λόγε υψωθήτω∙ και ουδέν θέλξει με των του κόσμου τερπνών, προς χαμαιζηλίαν».
Ο εν λόγω Αναβαθμός καλεί τον Ορθόδοξο πιστό σε (επιτρεπτή) καύχηση εν Κυρίω, γι’ αυτό και ο Όσιος Νικόδημος επικαλείται (στην ερμηνεία του) τον Ι. Χρυσόστομο: «Ου πανταχού το καυχάσθαι κεκώλυται, αλλ’ εστίν όπου και αναγκαίον εστίν∙ ο γαρ επί τω Σταυρώ μη καυχώμενος, πάντων εστίν αθλιώτερος. Διό και Παύλος λέγει «ο καυχώμενος εν Κυρίω καυχάσθω. Πως δε κακόν το καυχάσθαι; Εάν ως Φαρισαίος αυτό ποιώμεν» (Ι. Χρυσόστομος)
Αναμφίβολα ο Σταυρός έγινε το σύμβολο (το σημείον του υιού του ανθρώπου – Ματθ. κδ΄, 24,30) του ίδιου του Χριστού, ο φόβος και ο τρόμος των δαιμονίων, διότι μυστικώς και ακατάληπτα έχει τη χάρη και τη δύναμή Του. Ο Τίμιος Σταυρός, όχι σαν απλό γεωμετρικό σχήμα αποδεσμευμένο από τον Εσταυρωμένο Κύριο, τιμάται ως σύμβολο της μεγάλης θυσίας του Χριστού.
Ο Άγιος Μακάριος Μόσχας γράφει:
«Πολλές φορές ένα και μόνο σημείο του Σταυρού, που γίνεται με πίστη και έντονα βιώματα, είναι ισχυρότερο από πολλά λόγια προσευχής μπροστά στο θρόνο του Υψίστου. Σ’ αυτό υπάρχει το φως που καταυγάζει την ψυχή, η ιαματική δύναμη που θεραπεύει τα ασθενήματα των ψυχών και των σωμάτων, η μυστική δύναμη που αντιδρά σε κάθε βλάβη. Ταράζουν την ψυχή σου ακάθαρτοι λογισμοί και επιθυμίες; Περιτειχίσου με το σημείο του Σταυρού, διπλασίασε και τριπλασίασε αυτό το τείχος και οι ακάθαρτοι λογισμοί θα δαμαστούν. Κατατυραννιέται η καρδιά σου από τη μελαγχολία και τη θλίψη; Σε κυριεύει ο φόβος ή σε περιστοιχίζουν πειρασμοί; Αισθάνεσαι τις πονηρίες των αοράτων εχθρών; Κατάφυγε σ’ αυτή τη δύναμη του Σταυρού , και η ειρήνη της ψυχής θα ξαναγυρίσει, οι πειρασμοί θ’ απομακρυνθούν, η παρηγορία της χάριτος του Θεού και η πνευματική ευφροσύνη θα πλημμυρίσουν την καρδιά σου».
2ο Σχόλιο: Αυτό το ισχυρό και ακατάβλητο όπλο της Ορθοδόξου Πίστεώς μας, τον Σταυρό δηλ., τον βιώνουμε, αναμφίβολα, ως θεμέλιο άσειστο της ζωής, των σαλευμένων φρούριο, των ευρισκομένων εν απορίαις και περιστάσεσι απαλλαγή, λύτρωση εκ των πειρασμών και ασπίδα έναντι των κινδύνων και θλίψεων.
Χωρίς ιδιαίτερη ανάλυση ο Άγιος Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, τον οποίο είχα την ευλογία να γνωρίσω ως φοιτητής, στα πλαίσια επισκέψεώς μας στο Άγιο Όρος (1975), σε εύστοχο τροπάριό του, ευκρινούς θεολογικής όρασης της σχέσεως Σταυρού και Ανάστασης, γράφει:
«Όλος ηλιόμορφος ο Σταυρός, φέγγει απροσίτω, αναλάμψας εν τη Σιών, την του Σταυρωθέντος Ανάστασιν κηρύττει, δι’ ής εκ της κακίας, πάντες ανέστημεν» (τέλος σχολίου).
Γνωρίζουμε, ότι η Καινή Διαθήκη φανερώνει – προβάλλει τον Τίμιο Σταυρό ως μέγιστο βιβλίο Θεογνωσίας∙ ως μέγιστο όπλο (η Σταυρική ζωή) εναντίον των παθών, έργο όχι απλό, του οποίου η πορεία-έκβαση ενισχύεται από τη χάρη του Σταυρού!
Είναι ευνόητον γιατί ο Ι. Χρυσόστομος τόνισε:
«Ο γαρ επί τω Σταυρώ μη καυχώμενος, πάντων εστίν αθλιώτερος».
ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
