Το εφιαλτικό σενάριο του ανοίγματος των πλειστηριασμών της πρώτης κατοικίας είναι πιο κοντά από ποτέ και τα ελληνικά νοικοκυριά απειλούνται να ζήσουν τις εικόνες αίσχους που έκαναν το γύρο του κόσμου από τις εξώσεις στην Ισπανία. Τα πράγματα για τους δανειολήπτες που δεν μπορούν να ξεπληρώσουν το χρέος τους είναι οριακά, καθώς αν η κυβέρνηση κάνει πίσω, επτά στις δέκα οικογένειες απειλούνται να χάσουν τα σπίτια τους.

Ήδη η Τράπεζα της Ελλάδος έδωσε οδηγία στις εμπορικές τράπεζες να προχωρήσουν σε ρυθμίσεις εξπρές για τα κόκκινα στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια.

Οι βασικότερες ρυθμίσεις που θα προτείνουν οι τράπεζες για τα κόκκινα στεγαστικά είναι:

• Ανταλλαγή του ακινήτου που είναι υποθηκευμένο με άλλο ακίνητο μικρότερης αξίας.
• Σπάσιμο του δανείου σε δύο μέρη, όπου το ένα τμήμα θα εξυπηρετείται κανονικά και το υπόλοιπο θα «παγώνει» για διάστημα που θα συμφωνηθεί μεταξύ του δανειολήπτη και της τράπεζας (π.χ. 5 έτη).
• Επιμήκυνση της διάρκειας και πέραν του προσδόκιμου ορίου ζωής του δανειολήπτη, με μεταφορά βαρών στους εγγυητές – κληρονόμους.
• Μεταφορά της κυριότητας του ακινήτου στην τράπεζα και ο δανειολήπτης θα μένει στο σπίτι του πληρώνοντας ενοίκιο, το οποίο θα καθορίζεται με βάση τις τιμές που ισχύουν σήμερα στην αγορά.

Ο εφιάλτης των εξώσεων στην Ισπανία σε απόλυτους αριθμούς

Σχεδόν 35.000 πρώτες κατοικίες κατάσχεσαν οι τράπεζες το 2014 στην Ισπανία και 50.000 το 2013, από ιδιοκτήτες που δεν μπορούσαν πλέον να αποπληρώνουν τα δάνεια που είχαν πάρει, ενώ αριθμός που δείχνει μια ετήσια αύξηση κατά 7,4%, με συνολικά 85.000 κατασχέσεις μέσα σε δυο χρόνια, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα.

Ο αριθμοί είναι ιλιγγιώδεις και προκαλούν «σοκ» αφού όπως υποστηρίζει το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας, πραγματοποιούνταν 95 κατασχέσεις την ημέρα, με τους ενοίκους αυτών των κατοικιών να αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους και να παραδώσουν τα κλειδιά τους στην τράπεζα για να τακτοποιήσουν την οφειλή τους ή να φύγουν πριν από την άφιξη των δικαστικών κλητήρων.

Αν ληφθούν υπόψη οι δευτερεύουσες κατοικίες, τα γραφεία, τα εμπορικά καταστήματα, τα αγροτεμάχια και τα οικόπεδα, οι κατασχέσεις αυξήθηκαν κατά 9,3% το 2014, φθάνοντας τις 119.442. Οι εξώσεις άλλωστε στην Ισπανία είναι μια μαύρη σελίδα για τη χώρα και την κυβέρνηση του Μ. Ραχόι.

Οι τράπεζες, οι οποίες έλαβαν το 2012 ευρωπαϊκή βοήθεια άνω των 40 δισ. ευρώ, κατάσχεσαν 49.694 κατοικίες και το 2013. Η μεγάλη πλειονότητα (38.961) ήταν πρώτες κατοικίες, σε αντίθεση με τις δευτερεύουσες κατοικίες ή εκείνες που προορίζονται για ενοικίαση.

Σε ένα μέρος των περιπτώσεων (21.521), τα κλειδιά παραδόθηκαν εθελοντικά, κυρίως μέσω της διαδικασίας που σου επιτρέπει να παραχωρήσεις στην τράπεζα την κατοικία σου για να εξοφλήσεις τα χρέη σου.

Οι εξώσεις υπερχρεωμένων ιδιοκτητών και ενοικιαστών έχουν προκαλέσει τα τελευταία χρόνια αγανάκτηση στην Ισπανία, η οποία έχει ενταθεί από πολλές αυτοκτονίες ανθρώπων που τους πέταξαν στο δρόμο. Ενώσεις πολιτών έχουν εξάλλου κινητοποιηθεί για να εμποδίσουν αυτές τις διαδικασίες.

Ήδη εκστρατεία κατά των εξώσεων στη Μαδρίτη ξεκίνησε η Διεθνής Αμνηστία, για να καταγγείλει μια από τις πιο οδυνηρές συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην Ισπανία.

«Το δικαίωμα στη στέγη είναι ανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο παραβιάζεται στην Ισπανία, και τα μέτρα τα οποία έχουν υιοθετηθεί» για την αντιμετώπιση του φαινομένου «είναι ανεπαρκή», τονίζει η Μη Κυβερνητική Οργάνωση σε ανοικτή επιστολή της προς τη συντηρητική ισπανική κυβέρνηση.

«Είναι η πρώτη φορά» που η Διεθνής Αμνηστία εκπόνησε «μια έκθεση για το ζήτημα αυτό» στην Ισπανία ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, επιβεβαίωσε εκπρόσωπος του ισπανικού παραρτήματος της οργάνωσης.

Η εκστρατεία «Μια πόρτα, μια ιστορία» στόχο έχει να προσελκύσει την προσοχή στον πολλαπλασιασμό των εξώσεων ιδιοκτητών κατοικιών εξαιτίας ανείσπρακτων οφειλών τους προς τις τράπεζες μετά το ξέσπασμα της κρίσης στην Ισπανία, που πυροδοτήθηκε από το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων το 2008.

Στην Ισπανία 3,4 εκατομμύρια κατοικίες είναι άδειες, ως αποτέλεσμα της πολιτικής που διώχνει 100 οικογένειες την ημέρα από τα σπίτια τους, εξαιτίας της αδυναμίας τους να πληρώσουν τα στεγαστικά τους δάνεια.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Αντα Κολάου, που ηγείται της καμπάνιας για το πάγωμα των εξώσεων, εξελέγη δήμαρχος στη Βαρκελώνη. Η Κολάου αποκάλεσε το πρόβλημα «εθνική κατάσταση εκτάκτου ανάγκης» και κάλεσε για τη χρήση των άδειων κατοικιών για να επιλυθεί η στεγαστική κρίση.

Ακόμη η αριστερή δήμαρχος της Μαδρίτης ακύρωσε τις διαταγές έξωσης σε βάρος 70 οικογενειών που ζουν σε εργατικές κατοικίες και εξασφάλισε τη διαμονή άλλων 2.000 οικογενειών σε τέτοιες εστίες, που είχε τεθεί σε κίνδυνο.

Οι αποφάσεις έξωσης συνδέονταν με τη συμφωνία του EMVS, του οργανισμού εργατικής κατοικίας του δήμου της Μαδρίτης, να πουλήσει πέντε πολυκατοικίες της εργατικής εστίας στην ισπανική εταιρεία ακινήτων Renta Corporacion έναντι περίπου 21 εκατ. ευρώ.

Η συμφωνία απέτυχε, αλλά οι ένοικοι ανέφεραν ότι τους ζητήθηκε από τον EMVS να υπογράψουν νέα συμβόλαια, που όριζαν ότι σε περίπτωση πώλησης θα όφειλαν να εγκαταλείψουν τα διαμερίσματά τους, ώστε τα ακίνητα να γίνουν ελκυστικότερα στις επενδυτικές εταιρείες.

Η εικόνες και οι ιστορίες πίσω από αυτές στην Ισπανία είναι δραματικές. Άνθρωποι μεταφέρονται στα νοσοκομεία με κρίσεις πανικού, αυτοκτονούν ή καταλήγουν στο δρόμο μαζί με τα μικρά παιδιά τους…

Στην Ισπανία δεν υπάρχει ουσιαστικά κάποιο μέτρο προστασίας ή κοινωνικά κριτήρια. Άνθρωποι που είναι άρρωστοι, ηλικιωμένοι, οικογένειες με μικρά παιδιά πετιούνται στους δρόμους και αφήνονται στην τύχη τους.