Ευθύμιος Λάζος
Οι φρεγάτες τύπου Omega, σχεδίασης και ναυπήγησης των ολλανδικών ναυπηγείων Damen, παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 2018, στη διάρκεια της διεθνούς έκθεσης «IndoDefence 2018». Σύμφωνα με τη Damen οι Omega σχεδιάστηκαν ως αντικαταστάτες των τεσσάρων (4) ολλανδικών και βελγικών «Μ» (πρόγραμμα Future Surface Combatant). Κατά τη διάρκεια της έκθεσης οι Omega έφεραν και το όνομα FFI (Future Frigate Indonesia), στο πλαίσιο της διεκδίκησης σχετικού προγράμματος της Ινδονησίας για δύο (2) φρεγάτες.
Οι Omega είναι πλοία εκτοπίσματος 6.100 τόνων και σχεδιαστικά έλκουν την καταγωγή τους και αποτελούν εξέλιξη των σχεδιάσεων LCF (Luchtverdedigings-en CommandoFregat) και SIGMA (Ship Integrated Geometrical Modularity Approach), οι οποίες αφορούν σε πλοία κατηγορίας Ταχέων Περιπολικών Κατευθυνόμενων Βλημάτων, κορβετών και φρεγατών. Όπως και στην περίπτωση των SIGMA η ναυπήγηση των Omega βασίζεται σε τυποποιημένα τμήματα (Modules), έτσι ώστε το κάθε πλοίο να κατασκευάζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του εκάστοτε πελάτη.
Το σύστημα πρόωσης των Omega είναι υβριδικό και αποτελείται από τέσσερις (4) πετρελαιοκινητήρες, εκ των οποίων δύο (2) θα χρησιμοποιούνται για την επίτευξη και διατήρηση της ταχύτητας πλεύσης και οι άλλες δύο (2) θα ενεργοποιούνται για την επίτευξη της μέγιστης ταχύτητας. Θα υπάρχουν επίσης και δύο (2) ηλεκτροκινητήρες Οι τέσσερις (4) πετρελαιοκινητήρες διαχωρίζονται εργονομικά ανά δύο (2), με το ένα ζεύγος να βρίσκεται στο τμήμα της πλώρης και το άλλο ζεύγος να βρίσκεται στο τμήμα της πρύμνης έτσι ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες ακινητοποίησης του πλοίου σε περίπτωση πλήγματος στο σύστημα πρόωσης.
Επίσης η υποδομή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι αυξημένη, σε σχέση με τις ανάγκες του πλοίου προκειμένου, σε μελλοντικό χρόνο να μπορεί να υποστηρίξει όπλα που απαιτούν μεγάλη κατανάλωση ενέργειας, όπως τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ). Το πλοίο ενσωματώνει δύο (2) μεγάλες καταπακτές πολλαπλού ρόλου, μία στο μέσο και μία στην πρύμνη, με αμφότερες να καλύπτουν όλο το πλάτος του πλοίου και να ενσωματώνουν σύστημα διαχείρισης φορτίου πολλαπλών χρήσεων, όπως ο εφοδιασμός, η διαχείριση σκαφών τύπου RHIB (Rigid-Hulled Inflatable Boat) ή μη-επανδρωμένων σκαφών (USV/UUV : Unmanned Surface Vehicles/Unmanned Underwater Vehicles).
Η καταπακτή στο μέσο του πλοίου μπορεί να φιλοξενήσει έως και τέσσερα (4) κοινά εμπορευματοκιβώτια μήκους 6,1 μέτρων, ενώ η καταπακτή της πρύμνης μπορεί να φιλοξενήσει έως δύο (2) κοινά εμπορευματοκιβώτια ίδιου μήκους. Επιπλέον δύο (2) εμπορευματοκιβώτια ίδιου μήκους μπορούν να φιλοξενηθούν στο κατάστρωμα, δίπλα από τους εκτοξευτές βλημάτων κατά πλοίων. Τα ηλεκτρονικά συστήματα του πλοίου βασίζονται στην οικογένεια S/X της γαλλικής Thales.
Το σκάφος που παρουσίασε η Damen στην έκθεση «IndoDefence 2018» ενσωματώνει το μη-περιστρεφόμενο, τρισδιάστατο (3D) ραντάρ, τεχνολογίας AESA, επιτήρησης αέρος και θαλάσσης SeaMaster-400 μέγιστου βεληνεκούς 450 χιλιομέτρων (κατά εναέριων στόχων) ή 70 χιλιομέτρων (κατά στόχων επιφανείας) και με δυνατότητα ανίχνευσης 1.000 στόχων αέρος και επιφανείας ταυτόχρονα. Επίσης ενσωματώνει το ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών APAR Block.2 (Active Phase Array Radar), τεχνολογίας νιτριδίου του γαλλίου (εναλλακτικά μπορούν να δεχθούν και τα ραντάρ NS-200). To APAR Block.2 υποστηρίζει την ταυτόχρονη εμπλοκή βλημάτων αντιαεροπορικής άμυνας, ενεργής και ήμι-ενεργής καθοδήγησης, και βλημάτων κατά πλοίων. Ο ηλεκτρονικός τους εξοπλισμός συμπληρώνεται από ραντάρ τρόπιδας Kingklip της Thales, ποντιζόμενο σονάρ Captas-4 και δύο (2) ηλεκτροπτικά συστήματα MIRADOR της Thales.
Ο οπλισμός των Omega εξαρτάται από τις απαιτήσεις του πελάτη. Στο σχέδιο που παρουσιάστηκε στην έκθεση «IndoDefence 2018» το πλοίο ενσωματώνει ένα (1) πυροβόλο 127/64 Lightweight (LW) των 127 χιλιοστών της Leonardo με ικανότητα βολής των κατευθυνόμενων πυρομαχικών Vulcano, ταχυβολία 32 βλημάτων το λεπτό και μέγιστο βεληνεκές 120 χιλιόμετρα (με Vuclano) ή 30 χιλιόμετρα με συμβατικά πυρομαχικά. Πάνω από το υπόστεγο του ελικοπτέρου το πλοίο ενσωματώνει ένα (1) πυροβόλο 76/62 Super Rapid των 76 χιλιοστών, επίσης της Leonardo, ταχυβολίας 120 βλημάτων το λεπτό και μέγιστο βεληνεκές 40 χιλιόμετρα (με Vuclano) ή 16 χιλιόμετρα με συμβατικά πυρομαχικά.
Η αυτοπροστασία του πλοίου βασίζεται σε ένα (1) σύστημα εγγύς αντιαεροπορικής άμυνας (CIWS : Close-In Weapon System) GDM-008 Millennium της γερμανικής Rheinmetall. Το GDM-008 Millennium ενσωματώνει κάννη διαμετρήματος 35 χιλιοστών και πυρομαχικά θραυσμάτων. Κάθε πυρομαχικό, από τα 252 που διαθέτει ως αναχορηγία, ενσωματώνει 152 μικρά σφαιρίδια, βάρους 3,3 γραμμαρίων. Η αρχή λειτουργίας του GDM-008 Millennium είναι αυτή της δημιουργίας ενός «σύννεφου» σφαιριδίων μπροστά από την επερχόμενη απειλή με στόχο την εξουδετέρωση της. Σύμφωνα με την Rheinmetall τα 252 πυρομαχικά του GDM-008 Millennium αρκούν για 10 βολές κατά ισάριθμων βλημάτων κατά πλοίων ή 20 στόχων επιφανείας, σε αποστάσεις έως 5 χιλιόμετρα.
Εκτός από το GDM-008 Millennium οι Omega ενσωματώνουν και τέσσερα (4) συστήματα MASS (Multi Ammunition Softkill System), επίσης της Rheinmetall. Το MASS είναι ένα σύστημα αυτοπροστασίας-εκτόξευσης αναλώσιμων, για προστασία του πλοίου από επερχόμενα βλήματα κατά πλοίων. Για τη βελτίωση του συστήματος η Rheinmetall έχει αναπτύξει και το σύστημα MASS-OCR (Off-board Corner Reflector), το οποίο «αντιγράφει» τη σιλουέτα του φίλιου πλοίου και την προβάλει σε ασφαλή απόσταση, μακριά από το πραγματικό πλοίο. Με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να ξεγελάσει τα βλήματα κατά πλοίων και να τα στείλει προς την κατεύθυνση της σιλουέτα, εξαντλώντας έτσι την κινηματική τους ενέργεια.
Ο οπλισμός των Omega συμπληρώνεται από δύο (2) τηλεχειριζόμενους πύργους Hitrole της Leonardo, οκτώ (8) βλήματα κατά πλοίων NSM (Naval Strike Missile) της νορβηγικής Kongsberg και 24 κάθετους εκτοξευτές αντιαεροπορικών βλημάτων για βλήματα VL MICA ή ESSM Block.2 (Evolved Sea Sparrow Missile) που είναι η επιλογή της Ολλανδίας και του Βελγίου. Οι πύργοι Hitrole μπορούν να δεχθούν πολυβόλα διαφόρων διαμετρημάτων (5,56, 7,62, 12,7 χιλιοστών) ή αυτόματο εκτοξευτή βομβίδων των 40 χιλιοστών. Τα NSM επιτυγχάνουν μέγιστο βεληνεκές 185 χιλιόμετρα αν και ορισμένες πηγές κάνουν λόγο για μέγιστο βεληνεκές άνω των 200 χιλιομέτρων.
Επίσης ενσωματώνουν διατρητική πολεμική κεφαλή βάρους 120 κιλών, ενώ χρησιμοποιούν αδρανειακό σύστημα πλοήγησης (Inertial Navigation Sstem), σύστημα GPS (Global Positioning System) και σύστημα αναφοράς ανάγλυφου. Σύμφωνα με την Kongsberg, το NSM έχει τα εξής μοναδικά χαρακτηριστικά: (α) Ενσωματώνει χαρακτηριστικά stealth, πετά σε πολύ χαμηλό ύψος, ενώ μπορεί να εκτελέσει ελιγμούς με πολλά G και (β) Ενσωματώνει σύστημα μνήμης με προφίλ των πλοίων, το οποίο χρησιμοποιεί για την αναγνώριση του στόχου. Οι VL MICA έχουν μέγιστο βεληνεκές περί τα 20 χιλιόμετρα, ενώ οι ESSM Block.2 περί τα 50 χιλιόμετρα. Στην έκδοση Block.2 το βλήμα ενσωματώνει διπλό σύστημα καθοδήγησης, ένα ημί-ενεργητικής και ένα ενεργητικής καθοδήγησης, με στόχο την αντιμετώπιση σημερινών, αλλά και μελλοντικών απειλών.
Το μήκος των Omega είναι 144 μέτρα και το πλάτος τους 18,8 μέτρα. Επιτυγχάνουν μέγιστη ταχύτητα 29 κόμβων (54 χιλιόμετρα την ώρα), ενώ με ταχύτητα πλεύσης 18 κόμβους (33 χιλιόμετρα την ώρα) η μέγιστη εμβέλεια ανέρχεται στα 5.000 ναυτικά μίλια (9.260 χιλιόμετρα) ή 30 ημέρες συνεχούς παρουσίας στη θάλασσα χωρίς την ανάγκη ανεφοδιασμού. Απαιτεί ελάχιστο πλήρωμα 122 ατόμων, ενώ μπορεί να φιλοξενήσει πλήρωμα έως και 160 άτομα. Ενσωματώνει τρία (3) σκάφη τύπου RHIB μήκους 12 μέτρων, ενώ μπορεί να φιλοξενήσει δύο (2) ελικόπτερα κατηγορίας NH-90 NFH και/ή ισάριθμα UAV. Το κόστος είναι συνάρτηση της διαμόρφωσης. Για το πρόγραμμα του Βελγίου και της Ολλανδίας (τέσσερα πλοία) έχει αναφερθεί κόστος € 1,5-2,5 δισεκατομμυρίων, χωρίς και με τα όπλα και την υποστήριξη αντίστοιχα (δεν είναι γνωστό αν στα € 2,5 δισεκατομμύρια για τέσσερα πλοία περιλαμβάνεται έναν ή περισσότεροι φόρτοι καθώς και η χρονική διάρκεια της υποστήριξης).
