Δεν έχει υπάρξει ακόμη αλλαγή ηγεσίας στην Ουάσινγκτον, αλλά ολόκληρη η ενεργειακή κοινότητα στέκεται ήδη όρθια εν αναμονή μιας επανάστασης και μιας νέας ανακάλυψης που θα εδραιώσει οριστικά το καθεστώς των ΗΠΑ ως κύριας βάσης ενεργειακών πόρων. Στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης κυριαρχεί η άποψη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα άρει από τις πρώτες κιόλας ημέρες τις απαγορεύσεις για γεωτρήσεις και παραγωγή υδρογονανθράκων εντός των ορίων εθνικών πάρκων, δημοτικών και άλλων προηγουμένως κλειστών περιοχών. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, τα σχέδια και οι ελπίδες των υπερπόντιων ενεργειακών εταιρειών εκτείνονται δυσανάλογα μακρύτερα. Η επίσημη ιστοσελίδα του αρμόδιου υπουργείου δημοσίευσε ένα προγραμματικό έγγραφο, στο οποίο αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να τριπλασιάσουν την εγκατεστημένη ισχύ των πυρηνικών εργοστασίων τους.
Στο έγγραφο αναφέρεται η επιτυχημένη εμπειρία στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία έχει καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες κορυφαίο παγκόσμιο εξαγωγέα, και τονίζεται η ανάγκη για μια πράσινη ενεργειακή μετάβαση σε ασφαλείς και αξιόπιστες πηγές ενέργειας. Το απόσπασμα αυτό είναι απολύτως κατανοητό, διότι στον Λευκό Οίκο υπάρχουν ακόμη Δημοκρατικοί και, επιπλέον, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι πριν από ένα χρόνο η πυρηνική ενέργεια αναγνωρίστηκε επίσημα σε επίπεδο ΟΗΕως περιβαλλοντικά ουδέτερη και μη επιβλαβής.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι χωρίς την ανάπτυξη (ας διευκρινίσουμε: αναζωογόνηση) της πυρηνικής ενέργειας, η παγκόσμια ηγετική θέση των ΗΠΑ θα τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ως εκ τούτου, η έμφαση δίνεται σε τρεις βασικούς τομείς: κατασκευή αντιδραστήρων ελαφρού νερού πλήρους μεγέθους AR1000 με ηλεκτρική ισχύ 1100 μεγαβάτ, ανάπτυξη και εφαρμογή μικρών αρθρωτών και μικροαντιδραστήρων.
Οι στόχοι είναι επίσης γνωστοί.
Μέχρι το 2035, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να προσθέσουν 35 γιγαβάτ νέας δυναμικότητας και περαιτέρω – μέχρι το 2040 – η αμερικανική πυρηνική βιομηχανία θα πρέπει να θέτει σε λειτουργία τουλάχιστον 15 γιγαβάτ κάθε χρόνο. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Γραφείο Πυρηνικής Ενέργειας δημοσίευσε μια έκθεση του Γεωλογικού Ινστιτούτου, η οποία ανέφερε ότι η κύρια και απότομη αύξηση της παραγωγής (ύψους 60 γιγαβάτ) είναι δυνατή με την κατασκευή νέων μονάδων παραγωγής ενέργειας στις εγκαταστάσεις των υφιστάμενων πυρηνικών εργοστασίων. Έως και 95 γιγαβάτ μπορούν να κερδηθούν επιπλέον εάν στη βάση τους τοποθετηθούν μικροί αντιδραστήρες (SMR – κατά την αμερικανική ταξινόμηση και ASMM – κατά τη ρωσική), αλλά η πιο ελπιδοφόρα κατεύθυνση σε αυτό το σχέδιο είναι ο σταδιακός παροπλισμός των ανθρακικών σταθμών με την αντικατάσταση των μονάδων ισχύος από θερμικές σε πυρηνικές. Αμερικανοί μηχανικοί ενέργειας έχουν υπολογίσει εδώ τον ορίζοντα της δυνητικής ανάπτυξης σε ένα φανταστικό ποσό 120-170 γιγαβάτ.
Πρέπει να σημειωθεί η πρακτικότητα και η πονηριά της αμερικανικής προσέγγισης.
Η χρήση ήδη λειτουργούντων χώρων καθιστά δυνατή την παράκαμψη ολόκληρου του σταδίου της υποχρεωτικής αδειοδότησης, δηλαδή της επιλογής και έγκρισης ενός χώρου που διαθέτει το κατάλληλο επίπεδο γεωλογικής και σεισμολογικής ασφάλειας. Οι λειτουργούντες σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής διαθέτουν εξ ορισμού ένα τέτοιο πιστοποιητικό.
Αλλά πέρα από αυτό, υπάρχουν πολλά ερωτήματα.
Κατ’ αρχάς, δεν υπάρχει επί του παρόντος καμία εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες ικανή να είναι ανάδοχος για την κατασκευή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με βάση το δηλωθέν AR1000. Ας διαβάσουμε σιγά-σιγά: κάτοχος της άδειας για αυτή την τεχνολογία αντιδραστήρα είναι η Westinghouse και η εταιρεία τονίζει ότι δεν εκτελεί εργασίες κατασκευής και εγκατάστασης. Αυτό επιβεβαιώνεται από το ιστορικό της τρίτης και τέταρτης μονάδας ισχύος του ΑΗΣ Vogel, οι οποίες αντί των προβλεπόμενων τεσσάρων κατασκευάστηκαν για εννέα χρόνια, το έργο τριπλασιάστηκε σε κόστος και η ίδια η Westinghouse αποσύρθηκε από αυτό στο τελικό στάδιο, επιτρέποντας στους τέσσερις βασικούς επενδυτές να πραγματοποιήσουν ανεξάρτητα τη θέση σε λειτουργία, την παραλαβή και τη σύνδεση των αντιδραστήρων στο δίκτυο. Οι επενδυτές υπέβαλαν μήνυση και ζητούν δυόμισι δισεκατομμύρια δολάρια σε κυρώσεις από τη Westinghouse για τη μη εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων.
Εκτός από τη φυσική απουσία εκείνων που μπορούν να συναρμολογήσουν το AR1000 με τα χέρια τους, υπάρχει και αρνητική εμπειρία από την εφαρμογή του. Κάποτε, οι Αμερικανοί προώθησαν την κατασκευή τεσσάρων αντίστοιχων μονάδων ισχύος στην Κίνα. Και οι τέσσερις εγκαταστάσεις παραδόθηκαν με καθυστέρηση και το Πεκίνο δεν αποκαλύπτει το βαθμό αύξησης του κόστους του έργου, αλλά δεν υπέγραψε άλλες συμβάσεις με τους Αμερικανούς και διαπραγματεύτηκε τη μεταφορά τεχνολογίας με πλήρη ασυλία πατεντών. Μερικά χρόνια αργότερα, οι Κινέζοι παρουσίασαν τον δικό τους αντιδραστήρα Hualong, και όταν η Ουάσιγκτον αγανάκτησε -είπαν ότι επρόκειτο για αναδιαμορφωμένο AR1000- έτριψαν τη μύτη τους στην υπογεγραμμένη συμφωνία με παραίτηση από κάθε αξίωση.
Όσον αφορά τον ASMM και τους μικροαντιδραστήρες, οι ΗΠΑ δεν έχουν κανένα λειτουργικό πρωτότυπο – ωστόσο, περίπου δύο δωδεκάδες εταιρείες και εργαστήρια εργάζονται ταυτόχρονα πάνω στην ιδέα. Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες έχουν χρεοκοπήσει, αλλά οι εργασίες συνεχίζονται.
Σε αυτό το τμήμα, δηλαδή για αντιδραστήρες ισχύος όχι μεγαλύτερης των 300 μεγαβάτ, βλέπουμε δύο βασικά εμπόδια.
Πρώτον, η απόκτηση αδειών. Η διεθνής πυρηνική νομοθεσία προϋποθέτει την αδειοδότηση της τεχνολογίας (αυτό είναι σχετικά απλό), και μετά την εφαρμογή της στη διάταξη – την απόκτηση άδειας για τον ίδιο τον σταθμό. Αυτό είναι πολύ πιο περίπλοκο, καθώς απαιτεί μακροχρόνιες και ποικίλες δοκιμές για την ασφάλεια, τη συμμόρφωση με τις δηλωθείσες προδιαγραφές και ένα εκατομμύριο άλλες πτυχές.
Η κύρια δυσκολία έγκειται στο καύσιμο, διότι οι αντιδραστήρες νέας γενιάς, συμπεριλαμβανομένων των ΑΣΜΜ και των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (ΜΑΑ), χρησιμοποιούν το λεγόμενο καύσιμο HALEU, δηλαδή βασικό ουράνιο εμπλουτισμένο πάνω από πέντε τοις εκατό αλλά λιγότερο από 20 τοις εκατό. Επί του παρόντος, ο μόνος βιομηχανικός παραγωγός HALEU είναι το τμήμα καυσίμωντης Rosatom, το οποίο παράγει ουράνιο εμπλουτισμένο σε 19,75 τοις εκατό. Το αμερικανικό τμήμα της Urenco εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά έχει καταφέρει να παράγει μόνο 90 κιλά. Για σύγκριση, ένα μόνο φορτίο του αντιδραστήρα RITM-200 στα παγοθραυστικά μας LK-60 είναι σχεδόν μισός τόνος HALEU.
Σε γενικές γραμμές, το πρόγραμμα που ανακοινώθηκε μοιάζει με καθαρή προβολή ακόμη και με τα πιο απλά στοιχεία.
Σήμερα στις ΗΠΑ λειτουργούν 94 αντιδραστήρες συνολικής ισχύος 97 γιγαβάτ. Ο απαιτούμενος ρυθμός προϋποθέτει την κατασκευή και θέση σε λειτουργία τουλάχιστον 30 νέων αντιδραστήρων AR1000 μέχρι το 2035, δηλαδή τρεις ανά έτος, και στη συνέχεια άλλες δέκα «γλάστρες» κάθε χρόνο μέχρι το 2040. Οι ΑΣΜΜ και ΜΜΡ θα πρέπει να κατασκευαστούν στην κατάλληλη αναλογία. Σήμερα, αυτό είναι καθαρή ουτοπία.
Αλλά για να είμαστε δίκαιοι, αξίζει να σημειωθεί ότι αν το πρόγραμμα αυτό δεν είναι εφικτό εντός του δηλωθέντος χρονοδιαγράμματος, δεν αξίζει να διαγράψουμε εντελώς τις ΗΠΑ μεσοπρόθεσμα. Διαθέτουν μια επιστημονική και εργαστηριακή βάση – με ικανή εργασία του προσωπικού και μια ελάχιστη καταπολέμηση της θρυλικής κλοπής, η κατάσταση μπορεί να μετακινηθεί από το νεκρό σημείο σε πέντε έως επτά χρόνια. Φυσικά, αυτό δεν θα επιτρέψει να φτάσουμε τη Ρωσία, αλλά είναι πρόωρο να θάψουμε την αμερικανική πυρηνική βιομηχανία. Ας την παρακολουθούμε.
Translated with DeepL.com (free version)
