Η ιταλική εφημερίδα La Repubblica επαναφέρει τη γλώσσα του εξαναγκασμένου εγκλεισμού, αυτή τη φορά με πρόσχημα τις υψηλές θερμοκρασίες, ενώ νέα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν το βαρύ τίμημα στις ψυχές των παιδιών
Το φάντασμα του «lockdown» πλανιέται ξανά πάνω από την Ευρώπη, αλλά δεν έχει πλέον υγειονομικό μανδύα. Αυτή τη φορά το πρόσχημα είναι ο υδράργυρος. Ιταλικό δημοσίευμα-βόμβα της La Repubblica, με τίτλο «Κλεισμένοι στο σπίτι λόγω καύσωνα: για τα μικρά παιδιά είναι ένα νέο lockdown», σηματοδοτεί την επιστροφή ενός αφηγήματος που νομίζαμε ότι θάψαμε μαζί με τα υγειονομικά πιστοποιητικά.
Η γλώσσα είναι γνώριμη και απολύτως ενδεικτική της ιδεολογικής ηγεμονίας του «κλεισουρισμού». Το ίδιο σύστημα που σας ζητά να παραμείνετε έγκλειστοι στο σπίτι είναι εκείνο που διάβρωσε, κομμάτι-κομμάτι, την αγοραστική σας δύναμη και συρρίκνωσε τους πραγματικούς σας μισθούς. Για να σας κατευνάσει, σας έκανε να πιστέψετε ότι μπορείτε να αγοράσετε τα πάντα με δόσεις – δόσεις που συνθλίβουν όλο και περισσότερο τους ήδη ταλαιπωρημένους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ο νέος εχθρός: ο ήλιος και η κοινωνική επαφή
«Μην βγαίνετε τις μεσημεριανές ώρες. Μην ασκείστε με ζέστη. Μείνετε μακριά από τον ήλιο. Κρατήστε κλειστά παράθυρα και παντζούρια». Αυτές οι οδηγίες, που δημοσιεύονται στον ιταλικό Τύπο, επαναφέρουν παιδιά και εφήβους σε καθεστώς εκούσιου εγκλεισμού για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας. Ακόμα και το καλοκαίρι, η εποχή που παραδοσιακά συνδέεται με την ελευθερία, τα πάρκα, τις πισίνες και τη θάλασσα, μετατρέπεται σε ένα ακόμη κελί. Το επιχείρημα ότι για να πας στο βουνό ή στη θάλασσα χρειάζονται χρήματα, και πολλές οικογένειες ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, είναι η κυνική επιβεβαίωση πως η φτώχεια γίνεται το τέλειο άλλοθι για τον κοινωνικό έλεγχο.
Ο συγγραφέας του άρθρου, Francesco Rondolini, θέτει τα σωστά ερωτήματα: «Είναι πολύ να ζητάμε λύσεις που δεν τιμωρούν τους ανυποψίαστους πολίτες; Είναι πολύ για τους πολίτες να αισθάνονται ελεύθεροι και προστατευμένοι από το κράτος;» Η σιωπή που εισπράττει είναι εκκωφαντική. Το κράτος, όπως υπογραμμίζει, δεν θέλει πλέον να αναλάβει καμία ευθύνη.
Προηγούμενα που τρομάζουν: από την Καλαβρία στη Γαλλική «μαρανζοφυλακή»
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Πριν λίγους μήνες, σε έναν δήμο της Καλαβρίας, είδαμε ένα πρωτοφανές «lockdown εφήβων» να επιβάλλεται με τη δικαιολογία της προστασίας των 14χρονων από τη νυχτερινή βία των συνομηλίκων τους και τις επιθέσεις σε παραθαλάσσιες εγκαταστάσεις. Για πρώτη φορά, η λογική της καραντίνας εφαρμόστηκε όχι ενάντια σε έναν ιό, αλλά ενάντια στην ίδια την κοινωνική παθολογία.
Πιο ανησυχητικό είναι το γαλλικό προηγούμενο, που βάφτισαν «lockdown μαράνζα». Πρόκειται για τον κατ’ οίκον περιορισμό μιας ολόκληρης κοινότητας, όχι εξαιτίας κάποιου βιολογικού παράγοντα, αλλά λόγω της αναρχο-τυραννικής βίας συμμοριών νεαρών μεταναστών. Η εξωτερική «μόλυνση» είναι τώρα η κοινωνική αταξία, και η απάντηση του συστήματος είναι η συλλογική φυλάκιση των υγιών.
Αυτές οι περιπτώσεις αποκαλύπτουν μια επικίνδυνη ολίσθηση: ο εγκλεισμός γίνεται η εύκολη, αυτοματοποιημένη απάντηση σε κάθε μορφή κοινωνικής κρίσης, αντικαθιστώντας την ουσιαστική πολιτική και την ανάληψη ευθύνης.
Το βιολογικό αποτύπωμα: πώς τα lockdown αλλοιώνουν τον εγκέφαλο των παιδιών
Τα δεδομένα που έρχονται από την επιστημονική κοινότητα είναι συντριπτικά. Νέα μελέτη, που αναδημοσιεύτηκε από το Renovatio 21, αποκαλύπτει ότι το άγχος που προκλήθηκε από τους υγειονομικούς εγκλεισμούς του COVID-19 επέφερε μόνιμες αλλαγές στον εγκέφαλο των εφήβων. Πρόκειται για μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα βιολογικά συστήματα που σχετίζονται με την απόκριση στο στρες, οι οποίες ενδέχεται να είναι μη αναστρέψιμες.
Σε μικρότερες ηλικίες, η ζημιά είναι ακόμη πιο βαθιά. Οι κοινωνικοί περιορισμοί έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις στην ανάπτυξη θεμελιωδών κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά ηλικίας έως έξι ετών. Επιστημονικές εργασίες που έχει φέρει στο φως η ίδια πηγή υποδεικνύουν ότι τα μέτρα που ελήφθησαν για την πρόληψη της εξάπλωσης του ιού προκάλεσαν σοβαρή, και ενδεχομένως μη αναστρέψιμη, βλάβη σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Η επανάληψη της απομόνωσης για οποιονδήποτε λόγο – είτε είναι ιός είτε καύσωνας – συνιστά άμεσο κίνδυνο για την ανάπτυξή τους, την ψυχική τους υγεία και, κυρίως, την κοινωνικότητά τους, η οποία είναι το ζωτικό οξυγόνο για την παιδική ηλικία.
Η ζοφερή επέτειος του «για το καλό σας»
Είναι αδύνατο να μην αναγνωρίσουμε το μοτίβο. Μια γλυκιά, πατερναλιστική απομόνωση «για το καλό μας», που όμως γεννά τέρατα. Το καλοκαίρι του 2026, την ώρα που οι θερμοκρασίες αγγίζουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, η ρητορική του «μείνετε σπίτι» επιστρέφει για να μας θυμίσει ότι η ελευθερία κινδυνεύει πάντα από εκείνους που υπόσχονται να την προστατεύσουν. Το ερώτημα δεν είναι πώς θα αντιμετωπίσουμε τον καύσωνα, αλλά πότε θα πάψουμε να δεχόμαστε τη λογική της τιμωρίας των αθώων ως πανάκεια για κάθε πρόβλημα.
Η παράδοση, η οικογένεια και η ελευθερία δεν είναι πολυτέλειες για τις καλές εποχές. Είναι τα θεμέλια μιας κοινωνίας που αρνείται να υποταχθεί στον πειρασμό του εύκολου ολοκληρωτισμού, είτε αυτός φοράει λευκή μπλούζα είτε αντηλιακό καπέλο.
