Η πρωτοκαλλιέργειά της χάνεται στα βάθη του ανθρώπινου πολιτισμού. Αρκεί να λάβει κανείς υπόψη του ότι οι αρχαιολογικές αναφορές τοποθετούν τη φακή στην παλαιολιθική και μεσολιθική εποχή από δέκα χιλιάδες χρόνια στη Συρία και την Ιεριχώ της Παλαιστίνης. Αργότερα, και μιλάμε περίπου έξι χιλιάδες χρόνια π.κ.ε. εντοπίζεται σε περιοχές της Μικράς Ασίας. Κατά τη νεολιθική εποχή η φακή καλλιεργείται σε περιοχές της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, ενώ διαδόθηκε ευρέως κατά την εποχή του χαλκού σε περιοχές της Μεσογείου. Αναφορές στη φακή συναντάμε τόσο στον Αριστοφάνη όσο και στον Πλίνιο που εξαίρει τις θεραπευτικές ιδιότητες ιδίως σε παθήσεις του ήπατος. Στην αρχαία Ελλάδα -κι εδώ εντοπίζονται οι πρώτες ταξικές διαστάσεις της φακής- οι εύποροι δεν μπορούσαν καν να διανοηθούν ότι θα προσέφεραν είτε στους εαυτούς τους είτε σε καλεσμένους τους μαγειρεμένες φακές. Ανεξάρτητα από το αν ο Ιπποκράτης, από τότε, υπερτόνιζε τις εξαιρετικές ιδιότητες του καταφρονημένου αυτού οσπρίου.
Οι φακές απέκτησαν έναν κάποιο σεβασμό κατά το 18ο αιώνα στη Γαλλία υπό την βασιλεία του Λουδοβίκου XV, του οποίου η σύζυγος Μαρία τις διέδωσε στο παλάτι δίνοντάς τους έτσι το όνομα «φακές της βασίλισσας». Και κατά το 19ο αιώνα, οι φακές απέκτησαν την φήμη του «κρέατος του φτωχού», ενώ σταδιακά διαδόθηκαν ως γαστριμαργική προτίμηση σε ανθρώπους που δεν μπορούσαν ν’ αντέξουν την μυρωδιά του ψαριού.
Νεότερες έρευνες για το παρεξηγημένο αυτό έδεσμα έχουν οδηγήσει στο ακόλουθο ατράνταχτο επιχείρημα αναφορικά με την περιεκτικότητα της φακής σε πρωτεΐνες και μέταλλα όπως τον απολύτως απαραίτητο σίδηρο: Εκατό γραμμάρια φακής περιέχουν τόσες πρωτεΐνες όσες και 134 γραμμάρια μοσχαριού! Μία κούπα βρασμένης φακής περιέχει 38 mg κάλιο, 356 mg φώσφορο, 72 mg μαγνήσιο, 6,6 mg σίδηρο και άλλα πολύτιμα για την υγεία συστατικά. Κάτι ήξεραν και οι εργάτες των αιγυπτιακών πυραμίδων που τρέφονταν με φακές, ίχνη των οποίων εντόπισε η αρχαιολογική κουτάλα. Δύσπεπτο τρόφιμο κι απαιτεί ειδική κατανάλωση όπως όλα τα όσπρια. Καλό μούλιασμα και βλαστάρια είναι πολύ πιο εύπεπτες.
Το χταπόδι είναι ένα θρεπτικό φαγητό κατάλληλο για όσους προσέχουν την διατροφή τους. Τα 90 γραμμάρια έχουν περίπου 140 θερμίδες εκ των οποίων οι 16 προέρχονται από λίπος. Eίναι πηγή βιταμινών, όπως Β3 και Β12. Είναι πλούσιο σε πολλά βασικά μέταλλα όπως ασβέστιο, κάλιο, φώσφορο, σελήνιο, τα οποία βοηθούν τον οργανισμό στην εκτέλεση διάφορων ζωτικών λειτουργιών. Η παρουσία των βιταμινών Α, Β και C στο χταπόδι είναι επίσης ευεργετική για τη υγεία του οργανισμού. Ενώ η βιταμίνη Α είναι χρήσιμη για την διατήρηση της καλής όρασης, η βιταμίνη C είναι απαραίτητη για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Δεν είναι χταπόδι! H μεληδόνα είναι ένα κεφαλόποδο που μοιάζει πολύ με το χταπόδι. Επειδή είναι σκληρή και άνοστη, είναι φτηνότερη από το χταπόδι. H μεληδόνα είναι κοκκινωπή, ενώ το χταπόδι γκριζωπό. H μελιδόνα έχει μακριά πόδια, ενώ το χταπόδι πιο κοντά και πιο χοντρά. H μεληδόνα έχει «κουκούλα» μακρουλή, ενώ το χταπόδι στρογγυλή.
Δεν ενδείκνυται: Το χταπόδι είναι εξαιρετικά δύσπεπτο, δεν ενδείκνυται για όσους πάσχουν από γαστρίτιδα, έλκος, οισοφαγίτιδα και παθήσεις της χολής. Δεν επιτρέπεται να το τρώνε και όσοι πάσχουν από υπέρταση. Γι’ αυτό κι όταν το μαγειρεύουμε, δεν πρέπει να προσθέτουμε αλάτι. Γενικά είναι ένα πιάτο που ανήκει στο 10% της διατροφής μας και μόνο σε γιορτινές ημέρες μπορούμε να το καταναλώνουμε μέσα στα πλαίσια μιας Διατροφής Δύναμης.
Φακές με χταπόδι κι αρωματικά
Υλικά: Όλα Βιολογικά
300 γρμ. φακές ζωντανές
100 γρμ. φακές κόκκινες
2 κρεμμύδια ψιλοκομμένα
5-6 σκελίδες σκόρδο ολόκληρες
2 φύλλα δάφνης
μια κούπα μυρωδικά (λεμονοθύμαρο, ρίγανη, δυόσμο, δεντρολίβανο, τσιγαριστά, σπανάκι, σέλερυ κλπ)
1 φλιτζανάκι ρύζι αναποφλοίωτο
1 κουταλάκι σπόρους μάραθου
μισό κουταλάκι σπόρους πιπεριών
Έξτρα παρθένο ελαιόλαδο
Ανθό αλατιού
Καγιέν σε σκόνη
1 κ.γλ. κουρκουμά
1 κ.γλ. λιναρόσπορο
Καλής ποιότητας ξύδι
Εκτέλεση: Καθαρίζετε και πλένετε τις ζωντανές φακές και τις αφήνετε να μουσκέψουν σε κρύο νερό για 15 τουλάχιστον ώρες. Τις τρίβετε για να καθαρίσουν και τις στραγγίζετε. Σε μια κατσαρόλα βάζετε τις φακές μαζί με τα υπόλοιπα υλικά εκτός από το ξύδι. Προσθέτετε νερό ή ζωμό λαχανικών, τόσο όσο να σκεπάζει το φαγητό. Μόλις πάρουν βράση χαμηλώνετε την ένταση της φωτιάς και τις μαγειρεύετε για 30 λεπτά περίπου.
Το μόνο που χρειάζεστε για να βράσετε το χταπόδι είναι μια μεγάλη κατσαρόλα και λίγο ξίδι ή ελάχιστο κρασί. Το βάζετε ολόκληρο σε μια αντικολλητική κατσαρόλα και μαγειρεύετε σε πάρα πολύ σιγανή φωτιά (στο 2-3 το μάτι της κουζίνας). Για να ελέγξετε αν είναι έτοιμο, το τσιμπάτε ελαφρά με ένα πιρούνι, ενώ δεν προσθέτετε ούτε αλάτι ούτε νερό. Για ένα κιλό υπολογίστε περίπου 40′ μαγείρεμα. Επειδή το 70% περίπου της σύστασής του είναι νερό, ο όγκος του θα μειωθεί αρκετά μετά το βράσιμο και θα αποβάλλει πολύ νερό. Το κόβετε χοντρά κομμάτια και το βάζετε σε μια σουπιέρα με μπόλικο ελαιόλαδο, ξύδι και λίγο κρασί καλοχτυπημένα. Προσθέστε μπόλικα αρωματικά βότανα κι ετοιμαστείτε για ένα απολαυστικό -αν και δύσπεπτο- έδεσμα.
Σερβίρετε όπως στις φωτογραφίες.
Συνοδεύετε με ζωντανό ψωμί, άσπρα αποστάγματα, λευκό κρασί και φυσικά καλή παρέα.
Καλή σας Απόλαυση!
@Aliki Alisa/ miastala.com -2009
