Ἡ καρδιακή, αὐτή εἶναι ἡ πραγματική προσευχή, πού κεραυνώνει τόν οὐρανόν καί φθάνει στόν θρόνο τοῦ Θεοῦ. Αὐτό ἰσχύει καί γιά τήν ψαλμωδία.
«Ὁ Μωϋσῆς, χωρίς κἄν ν’ ἀνοίξη τό στόμα του, ἄκουσε τόν Θεόν νά τοῦ λέγη: «Τί βοᾶς πρός με»; (Έξοδ. 14,15,) Σημαίνει ὅτι ἔβγαζε ἀπό μέσα κραυγή· σημαίνει ὅτι ἐκεραύνωνε τόν οὐρα-νόν μέ τήν καρδιά του.
Ὅμως καί μέ τό στόμα πολλές φορές ἡ προσευχή εἶναι καρδιακή. Αὐτό ἐννοεῖ ὁ Δαυΐδ ὅταν λέει, «ἐκ βαθέων ἐκέκραξα» (Ψαλμ. 129, 1)1.
Ὅσιος Παϊσιος ὁ Ἁγιορείτης, «ὅταν ὁ ψάλτης δέν ψέλνει τα-πεινά καί μέ συναίσθηση, σέ διώχνει ἀπό τήν Ἐκκλησία»2.
Πολύ δέ περισσότερο ἰσχύει αὐτό γιά μᾶς τούς Ἱερεῖς, πού στεκόμαστε ἐνώπιον τοῦ Θυσιαστηρίου, ἔχοντας ἐνώπιόν μας τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου!
Καί ἄν, κατά τήν φρικτή αὐτή στιγμή, τό μόνο πού μᾶς νοιάζει, εἶναι τό πῶς θά δείξουμε τίς μουσικές μας καί φωνητικές μας ἱκανότητες, τότε δείχνουμε ἀπό μόνοι μας, πώς (φεῦ!) δέν ἔχουμε «ἐπαφή μέ τό περιβάλλον» (=μέ τήν τέλεση τοῦ Φρικτοῦ Μυστηρίου). «Ἐξ ὄνυχος τόν λεόντα». (π. Βασ. Μπακογιάννης).
«Τά 98 ἀπό τά 100 δαιμόνια, πηγαίνουν στούς ψάλτες», ἔλε-γε ἕνας Ἁγιορείτης Γέροντας.
Καί εἶδαν σέ Ἁγιορείτικη πανήγυρη (ἀγρυπνία) τόν διάβολο νά χορεύει κάτω ἀπό τόν πολυέλαιο!3
Ὁ ἅγιος Νεκτάριος ὁ Πενταπόλεως εἶχε βροντώδη φωνή. Ἡ κατάνυξή του ὅμως τόν ἔκανε νά ψέλνει ἁπαλᾶ. Ἔλεγε ἕνας αὐτήκοος μάρτυρας: «Ἄν καί εἶχε βροντερή φωνή, ἔψελνε (καί μιλοῦσε) σιγανά, κατανυκτικά4»
Μέ συγχωρεῖτε. Μία ἐρώτηση ὑποβάλλω. Ἐφ’ ὅσον ἡ ψαλμωδία εἶναι καί προσευχή διά τοῦ στόματος, ὅταν προσεύχεσθε στό σπίτι σας μέ αὐτή τήν ἔνταση προσεύχεσθε; ΣΥΓΝΩΜΗ!!!!
Περί της τέρτσας φωνῆς
Δέν εἶναι ἡ βασική φωνή ἀλλά αὐτή πού χρησιμοποιοῦμε γιά ὑψηλές βάσεις. Αὐτήν χρησιμοποιοῦν κυρίως οἱ Ζακυνθινοί στά πολυφωνικά τραγούδια τους, ἀλλά καί στήν ψαλτική. Βλέπε:
Παναγιώτη Γριτζάνη οι αρμονικοί τρόποι που εκτελείτο το ζακυνθινό μέλος126 ἐπίσης Ἡ ψαλτική παράδοση στην Ζάκυνθο. Παναγιώτης Μαρίνος σελ. 2265
4.1.Ἡ Αὐτοσχέδια Ὁμοφωνική Ἄγραφη, Ἁπλή ὁμοφωνική συνήχηση τῆς Ζακυνθινῆς Ψαλτικῆς: Σύντομη ἱστορική, καί μουσικο-λογική ἀνάλυση…… Πίνακας 7.
Οἱ σημερινές ὀνομασίες τῶν φωνῶν που χρησιμοποιοῦνται στή ζῶσα ζακυνθινή ψαλτική παράδοση.
Α φωνή Πρίμος, Β φωνή Σεκόντο (πάνω καί κάτω), Γ Φωνή Τέρτσα, Σουλτάνα ή Βαρύτονος, Δ. φωνή Μπάσο.
Μπορεῖ μετά τά ἀνωτέρω, ὁ ἱερέας καί ὁ ψάλτης νά χρησιμοποιεῖ τήν τέρτσα φωνή;
Τί προσφέρει ἡ κατανυκτική ψαλμωδία;
Καρδιακή συντριβή πού κατακλύζει τήν καρδιά καί ποῦ γεννᾶ μέσα της ὁρμητική ἐπιθυμία, ὠθώντας την σέ καθαρή καί φλογερή προσευχή. Ἡ μελωδική φωνή κάποιου ἀδελφοῦ, ἔγινε ἀφορμή νά ἀφυπνισθεῖ ἡ ψυχή καί νά ριχθεῖ σ’ αὐτήν τήν φωτιά τῆς καθαρῆς προσευχῆς.
Κατανυκτική ψαλμωδία προκάλεσε θερμό ζῆλο καί παρακίνησε σέ προσευχή ὄχι μονάχα τήν δική μου ψυχή ἀλλά καί κάποιους πού παρευρισκόταν στήν Ἐκκλησία.
(Ἀββᾶ Κασσιανοῦ, συνομιλίες μέ τούς Πατέρες τῆς ἐρήμου, Ἑτοιμασία τόμ. Α, σελ. 351 -52).
1 Γέροντας Χαράλαμπος Διονυσιάτης Γιά τήν πραγματική προσευχή, πού κεραυνώ- νει τόν οὐρανόν καί φθάνει στόν θρόνον τοῦ Θεού! https://www.pemptousia.gr/2022/03/gia-tin-pragmatiki-prosefchi-pou-keravnoni-ton-ouranon-ke-fthani-ston-thronon-tou-theou/ 2 Ἱερομονάχου Ἰσαάκ, Βίος Γέροντος Παϊσίου τοῦ Ἁγιορείτου, σελ. 439 3 Ἀπό τήν ἀσκητική ἁγιορείτικη παράδοση, Ἅγιον Ὄρος, 2011, σελ. 318.
Romfea.gr.22/06/22.https://m.facebook.com/tigas.gr/photos/3173822519329997/ ?locale=ms_MY 4 (βλ. «Εκκλησία» φ.1-15/9/95, ἄρθρο κ. Αχιλλέως Γ.Χαλδαιάκη, Ἡ μουσικότης τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου). https://ront-ekklisiastikis-ymnodias.webnode.gr/ieropsaltika-nea/gnomi-ton-agion-pateron-peri-vyznatinis-moysikis/ 5 https://www.academia.edu/94312395ΤΑ ΙΟΝΙΚΑ
Ἐπιμέλεια: Κων. Δεσπότης
