Ο άνηθος είναι ένα είδος αγριόχορτου, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην αρχαία ελληνική και μετέπειτα ρωμαϊκή εποχή, ως μπαχαρικό και ως φαρμακευτικό βότανο.
Η μακρά ιστορία του ξεκινά στην Αίγυπτο πριν από 5.000 χρόνια, όταν το βότανο αναφερόταν σε χειρόγραφα ως «καταπραϋντικό φάρμακο», ενώ γύρω στα 3.000 π.Χ., οι Βαβυλώνιοι ξεκίνησαν να τον καλλιεργούν στους κήπους.
Ο άνηθος ήταν ευρέως χρησιμοποιούμενο και οικείο φυτό και στον ελληνικό πολιτισμό, καθώς το έλαιο χρησίμευε ως αρωματικό και ως πρόσθετο συστατικό για την παραγωγή κρασιού. Ο Διοσκουρίδης, ο γνωστός Έλληνας γιατρός και χειρουργός, πίστευε ότι οι σπόροι του άνηθου θα μπορούσαν να επιταχύνουν την επούλωση των τραυμάτων.
Καθώς τα χρόνια περνούν, η δημοτικότητα του άνηθου συνεχώς αυξάνεται. Ο Edward I της Αγγλίας, προκειμένου να εξοικονομήσει χρήματα για την επισκευή της Γέφυρα του Λονδίνου, επέβαλε φόρο στον άνηθο και άλλα μπαχαρικά που έφεραν τα πλοία στο λιμάνι
Κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, ο άνηθος έγινε ένα από τα πιο δημοφιλή μυρωδικά όχι μόνο της Αγγλίας, αλλά ολόκληρου του κόσμου.Έτσι λοιπόν, το νόστιμο μαγειρικό και φαρμακευτικό βότανο εισέβαλε για τα καλά στη ζωή μας, εμπλουτίζοντας τις γεύσεις μας και την υγεία.
Διατροφική αξία
Στα 100 γραμμάρια φρέσκου άνηθου περιέχονται περίπου:
Ενέργεια: 43 Kcal (2%)*
Υδατάνθρακες: 7 gr (5.5%)*
Πρωτεΐνες: 3,46 gr (6%)*
Λιπαρά οξέα: 1,12 gr (4,5%)*
Φυτικές ίνες: 2.10 gr (5.5%)*
Βιταμίνες
Βιταμίνη Α: 7718 IU (257%)*
Βιταμίνη Β1: 0,058 mg (5%)*
Βιταμίνη Β2: 0,296 mg (23%)*
Βιταμίνη Β3: 1,570 mg (11%)*
Βιταμίνη Β5: 0,397 mg (8%)*
Βιταμίνη Β6: 0,185 mg (14%)*
Βιταμίνη Β9: 150 μg (37,5%)*
Βιταμίνη C: 85 mg (140%)*
Ηλεκτρολύτες
Νάτριο: 61 mg (4%)*
Κάλιο: 738 mg (16%)*
Μεταλλικά στοιχεία
Ασβέστιο: 208 mg (21%)*
Χαλκός: 0,146 mg (16%)*
Σίδηρο: 6,59 mg (82%)
Μαγνήσιο: 55 mg (14%)*
Μαγγάνιο: 1,264 mg (55%)*
Φώσφορος: 66 mg (9,5%)*
Ψευδάργυρος: 0,91 mg (8%)*
*Ποσοστό Ημερήσιας Συνιστώμενης Πρόσληψης
Φαρμακευτικές χρήσεις
Ως γνήσιο παράγωγο της φύσης, θα ήταν απίθανο να μην έχει βρει εφαρμογή και στην εναλλακτική ιατρική. Η ευγενόλη που υπάρχει στη σύνθεση του, σε συνδυασμό με τις ισχυρές αντισηπτικές του ιδιότητες το καθιστούν ως ένα εξαιρετικό φάρμακο για την εξισορρόπηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Αποτέλεσε επίσης ένα αποτελεσματικό φυσικό αντισηπτικό, τοπικό αναισθητικό και αντισπασμωδικό.
ο άνηθος διεγείρει την παραγωγή μητρικού γάλακτος, ενώ πολύτιμη είναι και η συμβολή του στην αντιμετώπιση του πονοκεφάλου και άλλων δυσάρεστων συμπτωμάτων που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα.
Ο άνηθος στην κουζίνα
Εκτός από φαρμακευτικό βότανο, ο άνηθος αποτελεί και ένα δημοφιλές συστατικό της γαστρονομίας που χρησιμοποιείται ήδη από την αρχαιότητα τόσο στην Ευρωπαϊκή, όσο και στην Μεσογειακή κουζίνα.
Το φρέσκο άγριο ζιζάνιο πρέπει να πλυθεί καλά στο νερό για να αφαιρεθεί η άμμος και η βρωμιά και να καθαριστούν πλήρως τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Ακολουθούν ορισμένες συμβουλές για την προετοιμασία και ορισμένοι τρόποι για τη χρήση του:
Προτού χρησιμοποιήσουμε τον άνηθο είναι πολύ σημαντικό να πλύνουμε καλά με κρύο νερό ώστε να αφαιρεθούν τελείως χώμα και τυχόν υπολείμματα φυτοφαρμάκων .
Μετά το πλύσιμο ο άνηθος είναι έτοιμος να ενισχύσει γευστικά και αρωματικά, τα περισσότερα πιάτα. Πιο συγκεκριμένα, το βότανο ταιριάζει σε σαλάτες, σε παρασκευές με βάση το κρέας και το ψάρι. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σούπες και σάλτσες, καθώς και σε πικάντικα πιάτα.
Σημείωση! Για να διατηρήσουμε άθικτο το άρωμα και την γεύση, επιλέγουμε να προσθέσουμε τον άνηθο σαν γαρνιτούρα κατά το σερβίρισμα.
Οφέλη για την υγεία
Όπως αναφέραμε, ο άνηθος δεν είναι απλά ένα γαστρονομικό βότανο. Η πλούσια σύνθεση σε πολύτιμες ενώσεις και πολλαπλές ευεργετικές δράσεις, το κατατάσσουν στη λίστα με τα βότανα που μπορούν να τονώσουν την υγεία μας.
Αναλυτικότερα,
Βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Ως ισχυρά αντιοξειδωτικά συμβάλλουν στην προστασία του οργανισμού από την οξειδωτική βλάβη, η οποία συνιστά την κύρια αιτία εμφάνισης σοβαρών και χρόνιων ασθενειών. Επίσης, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση του μεταβολισμού
Φυτικές ίνες. Έχουν την ικανότητα να ελέγχουν και να εξισορροπούν τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα δημιουργώντας ασπίδα προστασίας κατά των καρδιακών διαταραχών συμπεριλαμβανομένης της καρδιακής προσβολής και του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Βιταμίνη Α. Τα 100 γραμμάρια φρέσκου άνηθου μπορούν να τροφοδοτήσουν τον οργανισμό με το 257% της ημερήσιας συνιστώμενης δόσης σε βιταμίνη Α. Όπως αντιλαμβανόμαστε πρόκειται για ένα ποσοστό που ξεπερνά κατά πολύ την καθημερινή μας ανάγκη σε αυτή την πολύτιμη ένωση. Αυτό σημαίνει πως η κατανάλωση έστω και μικρής ποσότητας άνηθου μπορεί να προσφέρει όλα τα οφέλη της βιταμίνη Α, όπως η βελτίωση της υγείας των ματιών και του δέρματος.
Φλαβονοειδή. Η κατανάλωση φυσικών τροφίμων με πλούσια περιεκτικότητα σε φλαβονοειδή συμπεριλαμβανομένου του άνηθου, βοηθά στην πρόληψη του καρκίνου, καθώς και στην διατήρηση της υγείας των δοντιών.
Βιταμίνη C. Το φρέσκο αρωματικό βότανο είναι μια εξαιρετική πηγή αντιοξειδωτικής βιταμίνης C. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι 100 γραμμάρια περιέχουν περίπου 85 mg ή 140% της ημερήσιας συνιστώμενης δόσης. Η βιταμίνη C έχει την ικανότητα να ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και να το καταστήσει έτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε πιθανή αιτία μόλυνσης.
Μέταλλα. Ο άνηθος συνιστά καλή πηγή μετάλλων όπως ο χαλκός, το κάλιο, το ασβέστιο, το μαγγάνιο, ο σίδηρος και το μαγνήσιο. Πρόκειται για ενώσεις που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ενίσχυση της διαδικασίας της πέψης, στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού, στην διατήρηση της υγείας των οστών κ.α.
Επιλογή και αποθήκευση
Ο άνηθος διατίθενται τόσο σε φρέσκια όσο και σε αποξηραμένη μορφή, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Μεταξύ των δύο προτιμότερο είναι να επιλέξουμε τον φρέσκο άνηθο. Ο φρέσκος άνηθος είναι ανώτερος σε γεύση και συνιστά εξαιρετική πηγή βιταμινών και πολύτιμων φυτοθρεπτικών συστατικών.
Όταν αγοράζουμε φρέσκο άνηθο προσέχουμε ώστε το βότανο να έχει ζωντανό πράσινο χρώμα. Επίσης, δεν πρέπει να φέρνει κανένα ίχνος αλλοίωσης (πχ. κιτρινισμένα φύλλα).
Η επιλογή άνηθου βιολογικής καλλιέργειας είναι ένας τρόπος να εξασφαλίσουμε ότι αυτό που αγοράσαμε δεν περιέχει φυτοφάρμακα και κατά συνέπεια δεν θα επιβαρύνει αρνητικά τον οργανισμό μας.
Όσον αφορά την αποθήκευση να αναφέρουμε πως ο πιο σωστός τρόπος για να παρατείνουμε τη διάρκεια ζωής, είναι να τον τυλίξουμε σε χαρτοπετσέτα και να το φυλάξουμε στο ψυγείο. Εντούτοις, καλό είναι να χρησιμοποιήσουμε τον άνηθο όσο πιο σύντομα γίνεται διότι χάνει γρήγορα την γεύση και τα θρεπτικά συστατικά του.
Σπόροι άνηθου
Εκτός από το τα φύλλα και τον βλαστό, στην αγορά υπάρχουν διαθέσιμοι και οι σπόροι του άνηθου. Οι σπόροι έχουν μια γλυκιά και ελαφρώς πιπεράτη γεύση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καρύκευμα. Αποθηκεύονται σε ξηρό και σκιερό μέρος, μέσα σε αεροστεγείς συσκευασίες για αρκετούς μήνες. Επίσης, μπορούν να αλεστούν και να εφαρμοστούν σε διάφορες παρασκευές.
Όπως ο φρέσκος άνηθος, έτσι και οι αλεσμένοι σπόροι πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο πιο σύντομα γίνεται γιατί χάνουν γρήγορα τη γεύση τους.
