Του Γιώργου Β. Μιχαήλ
Στις 21 Μαΐου του 2013, γύρω στις 4 το απόγευμα, ο Dominique Venner (Γάλλος ιστορικός, δοκιμιογράφος, και ακτιβιστής) μπήκε στον κατάμεστο καθεδρικό ναό Notre Dame και μ’ ένα πιστόλι έβαλε τέλος στην ζωή του, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την υποβάθμιση της Δύσης.
Νωρίτερα, είχε στείλει επιστολή στους συναδέλφους του στο Radio Courtoisie, στην οποία χαρακτηρίζει την αυτοκτονία του ως εξέγερση «ενάντια στις διάχυτες ατομικές επιθυμίες που καταστρέφουν τις άγκυρες της ταυτότητάς μας -ιδιαίτερα την οικογένεια, την οικεία βάση της κοινωνίας μας».
Για να προλάβω τους καλοθελητές, ναι, ο Venner χαρακτηρίζεται ως «ακροδεξιός» -όπως καθείς που τολμά να υπερασπιστεί τις παραδοσιακές ανθρώπινες αξίες και να καταγγείλει την αποσάθρωση του σύγχρονου δυτικού κόσμου.
Στο κάτω κάτω, ποσώς με ενδιαφέρουν οι πολιτικές πεποιθήσεις του Venner. Τα βιβλία ζουν περισσότερον χρόνο από αυτούς που τα γράφουν, και αποκτούν ανεξάρτητη ύπαρξη και πορεία.
Στο βιβλίο του «Εγχειρίδιο για διαφωνούντες», ο Γάλλος ιστορικός υποστηρίζει ότι τον πυρήνα του ευρωπαϊκού πολιτισμού μάς τον αποκαλύπτει ο… Όμηρος:
Ποιός είμαι; Τι είμαστε; Πού πάμε; Σε αυτά τα ερωτήματα, ο Όμηρος μας έχει δώσει διαχρονικά έγκυρες απαντήσεις, και είναι ο μόνος που το κάνει με τέτοιο βάθος. Στους Ευρωπαίους που αναρωτιούνται για τον εαυτό τους και την ταυτότητά τους, τα δύο σπουδαία ποιήματά του προσφέρουν έναν καθρέφτη στον οποίον μπορούμε να βρούμε το δικό μας αληθινό εσωτερικό πρόσωπο, το στωικό θάρρος απέναντι στο αναπόφευκτο, την γοητεία για ό,τι είναι ευγενές και όμορφο, την περιφρόνηση για την ευτέλεια και την ασχήμια.
Παραθέτω λίγα αποσπάσματα από το δέκατο κεφάλαιο του βιβλίου «Το Σοκ της Ιστορίας: Θρησκεία, Μνήμη, Ταυτότητα». Το κεφάλαιο έχει τον εύγλωττο τίτλο «Όμηρος: Να θυμόμαστε την καταγωγή μας» και την μορφή συζήτησης ανάμεσα στον Venner και την Pauline Lecomte:
Όταν πρόκειται για την ευρωπαϊκή παράδοση, ο Όμηρος είναι η ίδια η πηγή. Αντιμετωπίζει την μαζική σύγχυση στην οποία έχει περιπέσει η Ευρώπη. Μια σύγχυση που είναι πανταχού παρούσα: στην πολιτική, την θρησκεία, την κοινή ηθική, την εκπαίδευση, την εργασία, και τον τρόπο με τον οποίον βλέπουν οι Ευρωπαίοι τον εαυτό τους. Τίποτα, εκτός ίσως από έναν ωμό μηδενισμό, δεν μπορεί να υποστηρίξει τις ορέξεις των αναζητητών της ευχαρίστησης και των αρπακτικών που καλύπτονται από την ηθικολογία. Όλα είναι ψεύτικα και διεφθαρμένα. Η ίδια η θρησκεία προσφέρει τον πιο αντιφατικό και αποθαρρυντικό λόγο από όλους. Πώς μπορούμε να βρούμε τον εαυτό μας σε όλα αυτά; Προκειμένου να απελευθερωθούν από την αντίφαση μεταξύ σκέψης και δράσης, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν άλλην επιλογή από το να επιστρέψουν σε αυτό που πραγματικά τους ανήκει, στην ανέπαφη, αδιαμφισβήτητη, αδιάφθορη πηγή του πολιτισμού τους. Για να δανειστούμε αυτό που είπε κάποτε η μεγάλη ελληνίστρια, Jacqueline de Romilly, πρέπει να επιστρέψουμε σε αυτό που είναι ουσιαστικό, στον Όμηρο, στην αληθινή αγνότητα. Αναζητώντας τις καθοριστικές κατηγορίες της ευρωπαϊκής ψυχής (αυτές της δράσης, της γνώσης, της ομορφιάς, της αριστείας, και της τραγικής σοφίας), μια ματιά στην Ιλιάδα ή την Οδύσσεια θα τις φέρει όλες στο φως -αν, φυσικά, τις ελευθερώσουμε ποτέ από τις σκονισμένες βιβλιοθήκες στις οποίες έχουν απολιθωθεί.
[…]
Ο Όμηρος κληροδότησε πληθώρα λέξεων στο λεξιλόγιό μας, εικόνων στον λόγο μας, και χαρακτήρων στην πινακοθήκη μας. Ο σημερινός Ευρωπαίος δεν μπορεί να διαβάσει, να ακούσει ή να παρακολουθήσει τις ειδήσεις, χωρίς να «σκοντάψει» στον Όμηρο. Η σπαρταριστή περιπέτεια αποκαλείται «Οδύσσεια», το έξυπνο τέχνασμα αναφέρεται ως «δούρειος ίππος», το υπερμεγέθες σύνολο περιγράφεται ως «κυκλώπειο». Με τα τραγούδια των σειρήνων, υπαινισσόμαστε τον πειρασμό, και με την Σκύλλα και την Χάρυβδη, τον θανάσιμο κίνδυνο. Για να επαινέσουμε την σαγήνη του θηλυκού, επικαλούμαστε την ομορφιά της Ελένης ή την λαγνεία της Καλυψούς. Για τις φριχτές προβλέψεις, αναφέρουμε την Κασσάνδρα. Η «αχίλλειος πτέρνα» χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα αδύναμο σημείο. Όταν σκεφτόμαστε την αυγή, έρχονται στον νου μας τα «ροδαλά της δάχτυλα». Και ούτω καθεξής. Θεοί και μύθοι (όπως η Αφροδίτη, η Αθηνά, ο Απόλλων, ο Οιδίπους, και οι Αμαζόνες) συνεχίζουν να ζουν στην φαντασία μας.
[…]
Με τον Όμηρο, το μέλλον ριζώνει στην μνήμη του παρελθόντος. Αυτή η ανάμνηση μας αφήνει μια τριάδα, στην οποία μπορούμε να δέσουμε τις ψυχές μας και την συμπεριφορά μας: η φύση ως βάση, η υπεροχή ως στόχος, η ομορφιά ως ο ορίζοντας.
Συγκινούμαι βαθύτατα με αυτά τα υπέροχα λόγια του αυτόχειρα Γάλλου στοχαστή, και ταυτόχρονα θλίβομαι από το γεγονός ότι ο δυτικός κόσμος, στο σύνολό του, αυτοκτονεί… σκοτώνοντας τον Όμηρο -για να θυμηθώ δύο άλλους σπουδαίους ελληνολάτρες, τους Αμερικανούς John Heath και Victor Davis Hanson.
Πίσω στον Όμηρο, λοιπόν, για να ξαναβρούμε την ταυτότητά μας και να οικοδομήσουμε έναν καλύτερο κόσμο. Γιατί η πινακίδα, που σηματοδοτεί την πορεία μας προς το μέλλον, γράφει: «Ελληνικός μονόδρομος»…
