Γράφει ο Δρ. Πίτερ Φ. Μάγιερ
Σε μια συνομιλία με τον Πάτρικ Μπάαμπ (Patrik Baab), ο φιλόσοφος και καλλιτέχνης Χανς-Έκαρντ Βένζελ (Hans-Eckardt Wenzel) παρουσίασε μια ωμή αλλά ειλικρινή ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης στη Γερμανία και την Ευρώπη. Υπό τον τίτλο “Το Τέλος της Λογικής: Γιατί Οδεύουμε Συνειδητά προς την Άβυσσο”, περιγράφει μια κοινωνία που βρίσκεται ήδη εν μέσω ενός σύγχρονου πραξικοπήματος – χωρίς να έχουν εμφανιστεί στους δρόμους & τις πλατείες τανκς ή να έχει χρησιμοποιηθεί απροκάλυπτη βία.
Ο Γερμανός φιλόσοφος Χανς-Έκαρντ Βένζελ, ο οποίος πέρασε τη μισή ζωή του στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ) και την άλλη μισή στην ενοποιημένη Γερμανία, διατυπώνει μια συντριπτική διάγνωση. Βρισκόμαστε ήδη εν μέσω ενός σοφιστικέ, εξελιγμένου πραξικοπήματος που διαλύει τα δημοκρατικά δικαιώματα και φιμώνει την αντιπολίτευση χωρίς να τραβηχτεί ούτε ένα πιστόλι. Ο ίδιος ο λαός που κάποτε αμφισβητούσε την εξουσία τώρα αποδέχεται χωρίς διαμαρτυρίες τη διαίρεση, τον φόβο και τη λογοκρισία του λόγου ως κάτι που είναι φυσιολογικό, ενώ η μακρά κυριαρχία της Δύσης καταρρέει κάτω από το βάρος της ίδιας της αλαζονείας της. Επομένως, εγείρεται το εύλογο ερώτημα: Γιατί κανείς δεν αντιστέκεται & δεν υπερασπίζεται τον εαυτό του;
Ένα Πραξικόπημα χωρίς Ορατή Βία
Η κεντρική παρατήρηση είναι ότι τα κλασικά πραξικοπήματα δεν είναι πλέον απαραίτητα σήμερα. Αντίθετα, αντ’ αυτού, η αντιπολίτευση και οι αντίθετες απόψεις εξαλείφονται συστηματικά μέσω ειδικών κανονισμών, κυρώσεων, απαγορεύσεων σκέψης και λογοκρισίας & αυτολογοκρισίας. Αυτό που ξεκίνησε ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 εφαρμόστηκε αργότερα στην πολιτική της Ουκρανίας. Η κριτική της κυβερνητικής γραμμής άρχισε να θεωρείται γρήγορα ανεπιθύμητη ή ακόμη και ηθικά αμφισβητήσιμη.
Ο Βένζελ το βλέπει αυτό ως συνέχεια παλαιότερων προτύπων & μοτίβων – μόνο που είναι πιο τεχνικά εξελιγμένα και καλύτερα νομικά κατοχυρωμένα. Σε επίπεδο ΕΕ, οι κυρώσεις και η πολιτική πίεση χρησιμοποιούνται για την απομόνωση των διαφωνούντων. Ο Βασικός Νόμος ουσιαστικά περιορίζεται μόνο για ορισμένες ομάδες, χωρίς αυτό να κατονομάζεται ανοιχτά ως τέτοιο.
Αυτό που τον ανησυχεί ιδιαίτερα είναι ότι η Γερμανία και η ΕΕ δεν έχουν καταβάλει καμία σοβαρή προσπάθεια για την επίτευξη διπλωματικής λύσης από την έναρξη του πολέμου. Αντίθετα, η σύγκρουση αντιμετωπίζεται ως μια μόνιμη κατάσταση πραγμάτων.
Το Πραξικόπημα #2.0 σε Δράση
Ο Βένζελ περιγράφει ένα πραξικόπημα με γοητευτικά σύγχρονα χαρακτηριστικά: κανένα τανκς στους δρόμους, καμία βίαιη κατάληψη της εξουσίας, αλλά απλώς το έξυπνο, το επιδέξιο μπλοκάρισμα των επανακαταμετρήσεων από την αντιπολίτευση και ειδικά διατάγματα που αποκλείουν τις αντίθετες απόψεις & τις διαφωνίες.
Σε επίπεδο ΕΕ, οι κυρώσεις χρησιμοποιούνται ως όπλο εναντίον οποιουδήποτε έχει διαφορετική άποψη, αναστέλλοντας ουσιαστικά το Σύνταγμα για όσους αρνούνται να συμμορφωθούν.
Πρόκειται για επικαιροποιημένες εκδοχές των ειδικών διατάξεων της δεκαετίας του 1930, οι οποίες εφαρμόζονται πιο έξυπνα ώστε να φαίνονται σχεδόν νόμιμες, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύουν τις συνταγματικές εγγυήσεις & τους μηχανισμούς προστασίας.
Το σενάριο αυτό είχε δοκιμαστεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού και στη συνέχεια κλιμακώθηκε με τον πόλεμο στην Ουκρανία, στον οποίο η Γερμανία και η ΕΕ δεν έχουν ξεκινήσει καμία σοβαρή ειρηνευτική πρωτοβουλία.
Ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι η συστηματική διαίρεση της κοινωνίας. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο πληθυσμός χωρίστηκε σε «υπάκουους» και «ανυπάκουους αρνητές» — μια διαίρεση της οποίας οι επιπτώσεις εξακολουθούν να είναι αισθητές και σήμερα. Η ίδια τεχνική εφαρμόζεται τώρα στο ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης. Όποιος ζητά διαπραγματεύσεις ή αμφισβητεί την επίσημη αφήγηση κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ως «συμπαθών του εχθρού» ή αναξιόπιστος.
Το αποτέλεσμα είναι ένα μόνιμο πραξικόπημα, που διαδραματίζεται σε κοινή θέα, αλλά παραμένει αόρατο από έναν λαό που έχει εκπαιδευτεί να μην το βλέπει ή να βλέπει να καταλαβαίνει και να σιωπά. Υπάρχει εκτεταμένη αυτολογοκρισία. Πολλοί άνθρωποι παραμένουν σιωπηλοί, γιατί φοβούνται, παρόλο που έχουν κρυφά, εσωτερικά, διαφορετικές απόψεις. Ο Βένζελ περιγράφει μια κοινωνία που έχει μάθει να μπερδεύει τη σιωπή με τη σταθερότητα και να θεωρεί την αντίσταση ως μεγαλύτερη απειλή από τις δυστοπικές υπάρχουσες συνθήκες.
Το Αίνιγμα της Μαζικής Παθητικότητας
Η διαμαρτυρία δυσφημίστηκε & έχει συστηματικά απαξιωθεί και κατακερματιστεί από τακτικές του «διαίρει και βασίλευε», οι οποίες τελειοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η κοινωνία χωρίστηκε σε υπάκουους και ανυπάκουους, καταστρέφοντας οικογένειες, εμπιστοσύνη και δυνατότητα συλλογικής αντίστασης.
Ο φόβος τροφοδοτείται από την αναβίωση των φαντασμάτων του παρελθόντος, ενώ νέα ταμπού (απαγορεύσεις σκέψης) στιγματίζουν κάθε κρίσιμο ερώτημα σχετικά με τον πόλεμο ως συμπάθεια για τον εχθρό.
Ακόμη και εκείνοι που γνώριζαν από νωρίς ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να είχε αποτραπεί παραμένουν σιωπηλοί γιατί τώρα φαίνεται επικίνδυνο ή ταμπού να υψώσουν τη φωνή τους.
Οι άνθρωποι είχαν εκπαιδευτεί να βλέπουν την ίδια την αντίσταση ως τη μεγαλύτερη απειλή, γεγονός που επέτρεψε στο πραξικόπημα να εδραιωθεί χωρίς να αφισβητηθεί από τον ίδιο τον λαό που παραμένει ήρεμος κατά παράξενο τρόπο.
Η Παρακμή της Δύσης – Η Αλαζονεία (Ύβρις) οδηγεί τον Πολιτισμό στο Τέλος του
Ο Βένζελ εντοπίζει την αιτία όχι μόνο στην τρέχουσα πολιτική, αλλά και σε μια βαθύτερη πολιτιστική εξέλιξη. Από την Αναγέννηση και μετά, ο δυτικός πολιτισμός έχει αποκτήσει μια έπαρση, μια αλαζονεία (ύβρη) – μια ακλόνητη πίστη στη δική του ανωτερότητα και στο δικαίωμα να κυριαρχήσει παγκοσμίως. Αυτή η αλαζονεία έχει τυφλώσει τη Δύση και έτσι δεν μπορεί να δει την προχωρημένη παρακμή του.
Ενώ η Ευρώπη και οι ΗΠΑ βυθίζονται σε εσωτερικές συγκρούσεις και χάνουν την επαφή με την πραγματικότητα, η πραγματική δυναμική μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς τις χώρες των BRICS, στην Αφρική, στην Ινδία και στην Κίνα.
Η πραγματική καταστροφή, όπως παρατήρησε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν (Walter Benjamin), δεν συνίσταται στο γεγονός ότι η ατυχία χτυπά ξαφνικά, αλλά στο γεγονός ότι όλα συνεχίζονται όπως πριν, ενώ η σφαγή περνάει απαρατήρητη.
Συμπέρασμα
Ο Βένζελ σκιαγραφεί μια κοινωνία που στέκεται πλέον στις πύλες της κόλασης, αλλά αυταπατάται νομίζοντας, πείθοντας τον εαυτό της, ότι βρίσκεται στον παράδεισο – σκόπιμα διαιρεμένη & διχασμένη, στερημένη από τη γλώσσα της και πεπεισμένη ότι τίποτα δεν μπορεί να γίνει.
Μήπως έτσι σβήνουν & τελειώνουν οι πολιτισμοί. Χωρίς πολύ φασαρία & κρότο, αλλά με τη σιωπηλή συνθηκολόγηση & συμβιβασμό εκείνων που έχουν διδαχθεί να μπερδεύουν τη σιωπή τους με την ειρήνη.
