Α/Α ΣΧΟΛΙΟΥ: 2
25/08/2018
__________________
Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΖΩΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΗΠΟΥ ΚΑΙ Ο ΞΕΝΟΣ
(Αγρύπνιες πολιτικού προβληματισμού και λογοτεχνικού διαλογισμού στη Χαλκιδική, όταν για να δεις την πραγματικότητα χρειάζεσαι φαντασία και ζεις το όνειρο όχι σαν τουρίστας στη χώρα του Ξένιου Δία, αλλά σαν ξένος στη χώρα σου)
«Δυστυχισμένε μου λαέ, καλὲ κι ἠγαπημένε,
πάντοτ᾿ εὐκολοπίστευτε καὶ πάντα προδομένε» (Διονύσιος Σολωμός)
Προσπαθώ να κάνω τα πρώτα μου βήματα στην «ελευθερία» της δήθεν μεταμνημονιακής Ελλάδας, αλλά δεν μπορώ. Τα πόδια μου συνεχίζουν να σκοντάφτουν στα πτώματα των Ελλήνων. Στα πτώματα των εργαζομένων, στα πτώματα των συνταξιούχων, στα πτώματα των νέων που πήραν τα μάτια τους στη ξενητειά και άφησαν κουφάρια τα όνειρά τους στην έρημη χώρα.
Προσπαθώ να αποβάλλω από τα πνευμόνια μου την ανακατεμένη με το όξινο κάτουρο των δανειστών μούχλα των Βρυξελλών, αλλά δεν μπορώ. Η ανάσα μου ασθμαίνει σαν ικεσία στη βαρβαρότητα της προαίρεσής τους.
Προσπαθώ να κλείσω τα μάτια τα βράδια και βρίσκομαι στην αγκαλιά του ίδιου και απαράλλαχτου εφιάλτη: φόροι, εισφορές, παράβολα, πρόστιμα, κατασχέσεις, δημεύσεις, διώξεις, πλειστηριασμοί, κρατήσεις, φυλακίσεις, κλπ, κλπ, μέχρι και το ιδιώνυμο του οικομικού «εγκλήματος», που καθιερώθηκε από αυτούς που, δήθεν, αγωνίστηκαν για την κατάργηση του ιδιώνυμου του ιδεολογικού «εγκλήματος».
Η μόνη ελευθερία που αισθάνομαι είναι να ζω σ’ έναν απειροστικό λογισμό εξάντλησης, μέχρις ότου ο κοινωνικός και οικονομικός μου θάνατος συναντήσουν τον βιολογικό, ώστε να αποκατασταθεί μια «zero sum» (μηδενικού αθροίσματος) ισορροπία του John Nash στο παίγνιο της δήθεν σωτηρίας.
Μήπως, παραλογίζομαι;
Μήπως, ήρθαν οι εξωγήινοι σωτήρες και δεν τους βλέπω;
Με τόση φαντασιακή ευημερία των αριθμών βρίσκομαι σ’ ένα αδιέξοδο σαν τον Enrico Fermi (1901 – 1954) και αναγκάζομαι να επιστρατεύσω το λογικό παράδοξό του του 1950 για την ύπαρξη νοήμονων πληθυσμών σ’ έναν Γαλαξία με τετρακόσια δισεκατομμύρια και ένα παρατηρήσιμο Σύμπαν με εβδομήντα εξάκις εκατομμύρια άστρα σ’ ένα βίο δέκα τεσσάρων, περίπου, δισεκατομμυρίων ετών μ’ ένα μοντέλο γήινης νοημοσύνης που διέπεται από την αρχή της μετριότητας, αφού η γη είναι ένας συνηθισμένος πλανήτης και σ’ αυτό το μικρό μέρος της Ανατολής αυτού του πλανήτη, όπου «μετά 3.000 χρόνια ο ίδιος λαός, στην ίδια γη, εξακολουθεί να ομιλεί την ίδια γλώσσα, με την έννοια ότι και ο λιγότερο εγγράμματος, κυρίως αυτός, ο οπωροπώλης και ο αρτοποιός, εξακολουθεί να λέει τον ουρανό, ουρανό και τη θάλασσα, θάλασσα» (Ελύτης), εγώ ενας συνηθισμένος, καθημερινός και μέτριος άνθρωπος αυτού του τόπου, που ενώ, όπως έλεγε και ο Σεφέρης, «γεννήθηκα στην παράδοση των µεγάλων Πατέρων της Ανατολής και αυτή ήταν η µοίρα μου», μου επιβάλλουν να προσκυνήσω την υποκρισία της Δύσης και από Ορθόδοξος ταπεινός συναξαριστής να γίνω επαιρόμενος Ρωμαιοκαθολικός Ιησουίτης και διαμαρτυρόμενος Λουθηρανός θυροαφισοκολητής, κοινώς, δηλαδή, Ευρωπαίος μεταρρυθμισμένος πίθηκος.
Δεν μπορεί, σύμφωνα με τις στοιχειώδεις αρχές των πιθανοτήτων, και κάπου αλλού, έξω από τον δικό μου κόσμο, έξω από το δικό μου Σύμπαν, θα υπάρχει νοημοσύνη αντάξια της μετριότητάς μου.
Ίσως και κάπου ανάμεσά μας, αλλά δεν μου γίνεται αντιληπτή.
Αυτή η τελευταία υπόθεση της ύπαρξης εξωχώριας νοημοσύνης ανάμεσά μας μου έδωσε τη διέξοδο με τη «θεωρία του ζωολογικού κήπου», που από το 1933 είχε διατυπώσει ο Konstantin Eduardowicz Ciołkowski και το 1973 ο John Ball, δίνοντας μια απάντηση στο παράδοξο του Enrico Fermi.
Βρίσκομαι, λοιπόν, μαζί με άλλους ρομαντικούς, σαν αυτούς του ομώνυμου μοναδικού μυθιστορήματος του Ναζίμ Χικμέτ, σ’ ένα κοσμικό κλουβί και τα εξωχώρια όντα με «αναπτυγμένη» νοημοσύνη είναι ανάμεσά μας, έξω, όμως, από το κλουβί και μας παρακολουθούν, διασκεδάζουν και πειραματίζονται μαζί μας, σαν να είμαστε μαϊμούδες στο κλουβί ενός ζωολογικού κήπου.
Μέσα, λοιπόν, στο κλουβί αυτό του Jurassic Park της χρηματοπιστωτικής Ευρώπης, πώς να αντιληφθούμε εμείς οι ιθαγενείς μετριότητες τους εξωγήινους θηριοδαμαστές και τους ντόπιους jongleurs τους, για να «απολαύσουμε» την εξωμνημονιακή, αλλά ενδοζωολογική «ελευθερία» του κλουβιού, που είχαν την αλληλεγγύη να μας παραχωρήσουν;
Τελικά, χρειάζομαι, μάλλον, ψυχανάλυση, για την αντιμνημονιακή μου εμμονική νεύρωση ή μήπως και ψύχωση, αφού, σύμφωνα με τον Sigmund Freud, «η νεύρωση είναι η ανικανότητα να ανεχθεί κανείς την ασάφεια» («Neurose ist die Unfähigkeit, Mehrdeutigkeit zu tolerieren»), ιδιαίτερα μάλιστα, όταν η ασάφεια αυτή είναι δημιουργική, αποτελώντας χρησμό μιας εξωγήινης ευφυΐας, την οποία δηλώνω εντελώς ανίκανος να αντιληφθώ.
H χώρα μου στέκεται απέναντί μου νεκρή, σαν τη νεκρή μητέρα του Γαλλοαλγερινού (Ελληνοευρωπαίος – Ανατολικοδυτικός μιγάς κι’ εγώ) Meursault στον ξένο του Albert Camus, ακίνητη, το πρόσωπό της συνθλίβεται απέναντι στις γρύλιες με το ίδιο εκρηκτικό χαμόγελο και σπαστικό μορφασμό («Elle était immobile, le visage écrasé contre la grille, avec le même sourire écartelé et crispé»), χωρίς να έχει σημασία, αν πέθανε σήμερα ή χθες*, αφού τον θάνατό της τον μαθαίνουμε εδώ και οκτώ χρόνια καθημερινά από τα τηλεγραφήματα των ασύλων ανιάτων της Ευρώπης, μαζί με τη «συμπάθειά τους», με σκοπό να εξαντλήσουν το ενδιαφέρον μας γι’ αυτή μ’ έναν αντιπατριωτικό Μιθριδατισμό, ώστε να μας κάνουν αδιάφορους μηδενιστές σαν τον Meursault, για να κριθούμε, τελικά, για την αδιαφορία της εγκατάλειψής της και όχι το ενδιαφέρον της συμπαράστασής της.
* Από την αρχική συγκλονιστικής λιτότητας περιγραφή του μυθιστοστορήματος «Ο Ξένος» («L’Étranger») του Albert Camus:
«Σήμερα, πέθανε η μαμά. Ή ίσως χθες, δεν γνωρίζω. Έλαβα ένα τηλεγράφημα του ασύλου: Μητέρα απεβίωσε. Ταφή αύριο. Ξεχωριστά αισθήματα. Αυτό δε σημαίνει τίποτα. Ίσως, ήταν χθες…» («Aujourd’hui, maman est morte. Ou peut-être hier, je ne sais pas. J’ai reçu un télégramme de l’asile: Mère décédée. Enterrement demain. Sentiments distingués. Cela ne veut rien dire. C’était peut-être hier…»).
Δεν έχει, λοιπόν, σημασία, αν η χώρα μας πέθανε στα χέρια του Καραμανλή, του Παπανδρέου, του Παπαδήμου, του Σαμαρά, του Βενιζέλου ή του Τσίπρα, χθες ή σήμερα, αλλά ότι άφησε την τελευταία της πνοή στο άσυλο ανιάτων της Ευρώπης, στη Σπιναλόγκα του Καπιταλισμού και εμείς παραμένουμε αδιάφοροι παρατηρητές αυτού του θανάτου.
Μέσα, λοιπόν, σ’ αυτή την αθλιότητα του Καπιταλισμού, που έχει αμβλύνει τα αντανακλαστικά των αισθημάτων και συναισθημάτων μας, είναι στιγμές που ψάχνομαι, αν είμαι ο ορθολογιστής μηδενιστής ξένος του Albert Camus ή ο ρομαντικός μηδενισμένος ξένος του Charles Baudelaire, που τόσο απλοϊκά περιγράφει, ξένος και ο ίδιος ο ποιητής από τους συχνά πολύπλοκους ποιητικούς συλλογισμούς και συνειρμούς του, στο παρακάτω ομώνυμο ποίημά του:
«L’étranger
Qui aimes tu le mieux, homme énigmatique, dis? ton père, ta mère, ta sœur ou ton frère?
– Je n’ai ni père, ni mère, ni sœur, ni frère.
– Tes amis?
– Vous vous servez là d’une parole dont le sens m’est resté jusqu’à ce jour inconnu.
– Ta patrie?
– J’ignore sous quelle latitude elle est située.
– La beauté?
– Je l’aimerais volontiers, déesse et immortelle.
– L’or?
– Je le hais comme vous haïssez Dieu.
– Eh! qu’aimes-tu donc, extraordinaire étranger?
– J’aime les nuages… les nuages qui passent… là-bas… là-bas… les merveilleux nuages!» (Charles Baudelaire: Le Spleen de Paris)
Απόδοση στην ελληνική γλώσσα από τον σχολιογράφο
(«Ο ξένος
Ποιόν αγαπάς περισσότερο, αινιγματικέ άνθρωπε, ας πούμε: τον πατέρα σου, τη μητέρα σου, την αδερφή σου ή τον αδερφό σου;
– Δεν έχω ούτε πατέρα, ούτε μητέρα, ούτε αδερφή, ούτε αδελφό.
– Τους φίλους σου;
– Χρησιμοποιείτε εκεί μια λέξη της οποίας το νόημα μου παραμένει ως σήμερα άγνωστο.
– Την πατρίδα σου;
– Αγνοώ σε ποιό γεωγραφικό πλάτος βρίσκεται.
– Την ομορφιά;
– Θα την αγαπούσα πρόθυμα, θεά και αθάνατη.
– Τον χρυσό;
– Τον μισώ, όπως μισείτε τον Θεό.
– Επιτέλους! τί αγαπάς, λοιπόν, περίεργε ξένε;
– Αγαπώ τα σύννεφα … τα σύννεφα που περνούν … εκεί … εκεί … τα υπέροχα σύννεφα!»).
Δυστυχώς, παραμένω ακόμα ένας αιθεροβάμονας ρομαντικός, σαν τους «Ρομαντικούς» του Ναζίμ Χικμέτ ή τους «Κομμουνιστές» («Les Commounistes») του Lοuis Aragon, που ο διασυρμός τους από τους κατά καιρούς καιροσκόπους της ιδεολογίας δεν μπόρεσε να απαξιώσει και όταν θα κλείσω τα μάτια μου θα παραδώσω αυτό τελευταίο. Αυτό που, πριν περιπλανηθώ πνευματικά στην Ανατολή και τη Δύση, έμαθα πρώτα εδώ, στη Χαλκιδική, από τα βιβλία που μου κουβαλούσε πριν από τα δέκα χρόνια μου ένας άλλος ρομαντικός, ο πατέρας μου, που γνώρισε την πραγματικότητα στα κέντρα του γερμανικού πολιτισμού, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και μου έμαθε να λύνω τον Γόρδιο Δεσμό του Λακανικού Κόμβου του Μπορρομέ (Le Nœud de Borromée) ανάμεσα στο φαντασιακό, το συμβολικό και το πραγματικό, την επανάσταση, τη γλώσσα και την ιστορία, την ιδεολογία, τη λογοτεχνία και την κοινωνία.
Μια κοινωνία που δεν είναι ένα φαντασιακό σύμβολο της πραγματικότητας, αλλά η ίδια η πραγματικότητα, που χρειάζεται τη φαντασία της επανάστασης και τα σύμβολα της γνώσης για τη δικαίωση της απαρτίωσής της, ενώ ο συμβιβασμός και η άγνοια την αφήνουν μετέωρη και υποταγμένη.
Γι’ αυτή την υποταγμένη κοινωνία διάβασα, προχθές, από έναν συντηρητικό Αμερικανό, πρώην υφυπουργό οικονομικών της κυβέρνησης του Ronald Reagan, τον Paul Craig Roberts, σ’ ένα άρθρο του με τίτλο «The Genocide of the Greek Nation» («Η Γενοκτονία του Ελληνικού Έθνους») λέξεις σε ρηματική μορφή, όπως η εξέγερση (επανάσταση), η ανατροπή και η βία ως διεξόδους του ελληνικού προβλήματος. Λέξεις που δεν τόλμησε να ψελίσει κανένας «Αριστερός» στη χώρα μας ή την Ευρώπη, αφού σκοπός τους δεν ήταν η αλληλεγγύη του ελληνικού λαού, αλλά του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ΕΕ:
«The Greek people were betrayed by the Tsipras government. They had the option of revolting and using violence to overthrow the government that sold them out to international bankers. Instead, the Greeks accepted their own destruction and did nothing. Essentially, the Greek population committed mass suicide» («Ο ελληνικός λαός προδόθηκε από την κυβέρνηση Τσίπρα. Είχε την επιλογή να εξεγερθεί και χρησιμοποιώντας βία να ανατρέψει την κυβέρνηση που τον πούλησε στους διεθνείς τραπεζίτες. Αντί αυτού, οι Έλληνες αποδέχθηκαν την καταστροφή τους και δεν έκαναν τίποτε. Στην ουσία, ο ελληνικός λαός διέπραξε μαζική αυτοκτονία»).
ΔΑ
