“Les migrants d’aujourd’hui prennent les routes que les Européens ont ouvertes à l’époque de la colonisation. C’est un phénomène d’écosystème tout à fait naturel: une fois qu’une voie est tracée, elle est forcément à double sens. Les Français ont colonisé il y a cent ans des pays du Maghreb, du Moyen-Orient et d’Afrique subsaharienne, il est donc naturel que les habitants des anciens pays francophones viennent chez nous aujourd’hui!” (Didier Raoult: Arrêtons d’avoir peur, Éditions Michel Lafon, 2016)
(Οι σημερινοί μετανάστες παίρνουν τους δρόμους που άνοιξαν οι Ευρωπαίοι από την εποχή της αποκιοκρατίας. Αυτό είναι ένα φαινόμενο του οικοσυστήματος αρκετά φυσικό: Μόλις ιχνηλατείται μια διαδρομή, είναι κατ’ ανάγκη, διπλής έννοιας. Οι Γάλλοι αποίκησαν εκατοντάδες χρόνια πριν τις χώρες του Μαγκρέμπ, της Μέσης Ανατολής και της Υποσαχάριας Αφρικής, είναι φυσικό, ότι οι κάτοικοι των παλαιών γαλλόφωνων χωρών έρχονται σε μας σήμερα)
Πιθανότατα, οι περισσότεροι, ίσως και όλοι σας δεν θα γνωρίζετε κάτι για τον Jules Ferry.
Εξάλλου, κι’ εγώ πολύ λίγα είχα στο νου μου, κάτι που είχα ακούσει κάποτε και κυκλοφορούσαν στο μυαλό μου αδέσποτα, σαν το αδέσποτο σφυρί, στην κυριολεξία το σφυρί χωρίς αφέντη (le marteau sans maître) του René Char. Ήξερα, δηλαδή, ότι ήταν Γάλλος πολιτικός του 19ου αιώνα, που διακρίθηκε ως βουλευτής, υπουργός και δύο φορές πρωθυπουργός, πως ήταν πολιτικός με σημαντική συμβολή στη διαβάθμιση και καθιέρωση της δημόσιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης στη Γαλλία, αλλά γι’ αυτό το αντικείμενο υπάρχουν πιο αρμόδιοι μελετητές, όπως ο απελθών Φίλιος υπουργός της παιδείας, και τους αποικιοκρατικούς του αγώνες στο Μαρόκο, τη Μαδαγασκάρη, ακόμα και την Ινδοκίνα.
Η σχέση του με την Ελλάδα ήταν δύο φορές σημαντική. Η μία γιατί υπηρέτησε ως πρεσβευτής της χώρας του για δυο χρόνια στην Αθήνα και η άλλη γιατί δεν μας έβαλε στη λίστα της τότε γαλλικής αποικιοκρατίας, αφήνοντας κάτι να κάνουν και οι απόγονοί του.
Τώρα, θα αναρωτηθείτε, πώς μου ήρθε στο μυαλό ο Jules Ferry.
Απλά, στην καφενόβια ημερήσια διαδικτυακή μου ενημέρωση, απέναντί μου καθόταν μια “αποικία” γυναικών, που είχαν ανοίξει τους φράχτες των μεσοσκελιαίων συνόρων τους και πριν επιχειρήσω να εισβάλω ως αποικιοκράτης ή μετανάστης, είπα να μελετήσω την ιστορική ομιλία του Jules Ferry για την αποικιοκρατία στο Γαλλικό Κοινοβούλιο στις 28 Ιουλίου του 1885 (ομιλία για το αίτημα του υπουργείου ναυτιλίας και αποικιών για την έγκριση έκτακτης πίστωσης για τον πόλεμο στη Μαδαγασκάρη), για να διδαχθώ από τα λάθη των αποικιοκρατικών εισβολών του, ώστε να μην έχω από τη μια εισβάλοντας στην “αποικία” των γυναικών την τύχη της δολοφονίας του, ούτε από την άλλη μη εισβάλοντας την τύχη του Ορφέα, που δολοφονήθηκε από τις γυναίκες της Θράκης, γιατί περιφρόνησε τον έρωτά τους.
Διαβάζοντας στη “Journal Officiel”, κάτι σαν τη δική μας Εφημερίδα της Κυβέρνησης, της 29ης Ιουλίου του 1885 τα πρακτικά της συνεδρίασης του Γαλλικού Κοινοβουλίου της προηγούμενης μέρας, βρέθηκα μπροστά σε ένα θησαυρό απόψεων για την τότε αποικιοκρατία και τη μετανάστευση στην Ευρώπη, που δεν διαφέρει από τη σημερινή οικονομική αποικιοκρατία και τη μεταναστευτική πολιτική της και είπα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες λίγες, ελάχιστες, θα έλεγα, απόψεις του Γάλλου πολιτικού, καθότι η
μεταφορά και απόδοση περισσότερων απόψεων θα απαιτούσε να μετατρέψω το καφενείο σε μεταφραστικό γραφείο.
Βέβαια, η πλήρης μελέτη των πρακτικών της συνεδρίασης του Γαλλικού Κοινοβουλίου, δεν διαφέρει από τις σημερινές συνδριάσεις των Κοινοβουλίων, με τις φωνασκίες, τις διακοπές, τις επιδοκιμασίες ή αποδοκιμασίες και τα συχνά ειρωνικά γέλια της Δεξιάς και της Άκρας Αριστεράς, “Rires ironiques à droite et à l’extrême-gauche”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρονται στα πρακτικά, με εξαίρεση τις περιορισμένες και λιτές παρεμβάσεις του Clemenceau, παρά την αντίθεσή του στην αποικιοκρατική πολιτική της κυβέρνησης του Jules Ferry, που προκάλεσε και τη πτώση της το 1885.
Ιδού, λοιπόν, η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία του 19ου αιώνα ως προπατορικό αμάρτημα της σημερινής, με τα λόγια ενός αποικιοκράτη, του Jules Ferry:
“La politique coloniale, la politique d’expansion coloniale, est-elle, oui ou non, un système?
……………………..
La politique d’expansion coloniale se fonde sur des raisons politiques, sur des raisons d’économie… (Rires ironiques sur divers bancs).
……………………….
La première forme de la colonisation, c’est celle qui offre un asile et du travail au surcroît de population des pays pauvres ou de ceux qui renferment une population exubérante.
…………………….
Mais il y a une autre forme de colonisation, c’est celle qui s’adapte aux peuples qui ont, ou bien un excédent de capitaux, ou bien un excédent de produits. Les colonies sont pour les pays riches un placement de capitaux des plus avantageux. Dans la crise que traversent toutes les industries européennes, la fondation d’une colonie, c’est la création d’un débouché.
……………….
Et c’est là la forme moderne, actuelle, la plus répandue et la plus féconde, car les économistes se sont toujours demandé, avec raison, s’il y avait profit à l’émigration des individus.
Μετάφραση
[Η αποικιοκρατική πολιτική, η πολιτική της αποικιοκρατικής επέκτασης, είναι, ναι ή όχι, ένα σύστημα;
…………………
Η πολιτική της αποικιοκρατικής επέκτασης στηρίζεται σε πολιτικά και οικονομικά αίτια… (Γέλια ειρωνικά από διάφορα έδρανα).
Η πρώτη μορφή αποικιοκρατίας είναι εκείνη, που προσφέρει μια προστασία και εργασία στον πλεονάζοντα πληθυσμό των φτωχών χωρών ή εκείνων που περιέχουν έναν πληθωρικό πληθυσμό.
……………….
Αλλά υπάρχει και μια άλλη μορφή αποικιοκρατίας, που είναι εκείνη που ταιριάζει σε λαούς που έχουν ή ένα πλεόνασμα κεφαλαίων ή περίσσεια προϊόντων. Οι αποικίες είναι για τις πλούσιες χώρες μια επένδυση κεφαλαίων με περισσότερα πλεονεκτήματα. Μέσα στην κρίση που διατρέχει όλες τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, η ίδρυση μιας αποικίας αποτελεί τη δημιουργία μιας απεμπλοκής (διεξόδου).
……………….
Και αυτός είναι ο τύπος της σύγχρονης, της σημερινής της μορφής, η πιο διαδεδομένη και πιο αποδοτική, γιατί οι οικονομολόγοι αναρωτιούνταν πάντα, δικαίως, αν θα υπήρχε όφελος στη μετανάστευση των ατόμων.]
Περίσσεια, λοιπόν, λαού, περίσσεια κεφαλαίων και περίσσεια προϊόντων αποτελούν μια επικίνδυνη τριάδα του καπιταλισμού, που, σύμφωνα με τους νόμους της αγοράς και της ζήτησης του ανθρωπισμού, οδηγεί αλάνθαστα στην οικονομική και βιολογική βία του ιμπεριαλιστικού φασισμού. Αυτού του φασισμού που βλέπουμε να διαδραματίζεται καθημερινά στη χώρα μας, τόσο σε βάρος του λαού της, που με διάφορα οικονομικά προσχήματα εξοντώνεται η αξιοπρέπεια και κάθε ανθρώπινο δικαίωμα, μπροστά στην απειλή του φετιχισμού της υπεραξίας ενός χρηματοπιστωτικού προϊόντος, του νομίσματος του ευρώ, όσο και σε βάρος των περίσσειων λαών, που στοιβάχτηκαν εδώ από χώρες στις οποίες ο πόλεμος θεώρησε υπεράριθμους ή πληθωριστικούς, που με διάφορα, πάλι, οικονομικά προσχήματα και χωρίς καμία ηθική αναστολή εξοντώνονται βιολογικά μπροστά στη, δήθεν, απειλή της υπεραξίας της ευημερίας των λαών της Ευρώπης, και όπως ο οικονομικός πληθωρισμός οδηγεί στον ευτελισμό και τελικά την απώλεια των κεφαλαίων, έτσι και ο λαϊκός πληθωρισμός οδηγεί στον ευτελισμό και την απώλεια του κεφαλαίου των κεφαλαίων, τον άνθρωπο και τον ανθρωπισμό.
Διαβάζοντας την ενδιαφέρουσα ομιλία του Jules Ferry και με όλες τις παραπάνω σκέψεις χάθηκα στο χρόνο, χωρίς να σκεφτώ τη συμβολή του Γάλλου συναδέλφου μου ως προς την ιατρική και τη μουσική Hector Berlioz, συγχρόνου περίπου του Jules Ferry, που έλεγε, πως “le temps est un grand professeur mais malheureusement il tue ses élèves” (o χρόνος είναι ένας μεγάλος δάσκαλος, αλλά δυστυχώς, σκοτώνει τους μαθητές του) και κάπως έτσι σκότωσε και σε μένα την ευκαιρία να γίνω αποικιοκράτης, αφού έχασα το χρόνο μου να κατακτήσω την “αποικία” των γυναικών, διαβάζοντας τα πρακτικά του Γαλλικού Κοινοβουλίου της 28ης Ιουλίου του 1885.
Πάντως, μπορεί να έχασα την “αποικία” των συγκαφενόβιών μου γυναικών, αλλά γνώρισα τις ιστορικές ρίζες της σημερινής ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας, κατακτώντας μια άλλη πολυνησία πέντε διακορευμένων και όχι παρθένων θηλυκών νήσων: της ιστορίας, της αποικίας, της αποικιοκρατίας, της Ελλάδας και της Ευρώπης, που αποτελούν ένα σύγχρονο Κόμβο του Borromée ή Borromeo (Le Nœud de Borromée), o οποίος κόμβος συνιστά το σημερινό ευρωπαϊκό σύμπλεγμα ISR: Imaginaire (Φαντασιακό), Symbolique (Συμβολικό) και Réel (Πραγματικό), όπως το χαρακτηρίζει η ατομική ψυχανάλυση, προσαρμοσμένο, όμως, σε μια κοινωνική ψυχανάλυση της ευρωπαϊκής φασιστικής ψύχωσης.
