- Η μεγάλη έρευνα των Data Journalists: Από την 1η Ιανουαρίου 2025 μέχρι και το τέλος Ιουλίου έχουν υπογραφεί 293 προκηρύξεις και αποφάσεις για διαφήμιση, επικοινωνία, μάρκετινγκ. Το ύψος των ποσών φτάνει τα 108 εκατ. ευρώ.
- 21,6 εκατ. ευρώ από την Κοινωνία της Πληροφορίας για «υπηρεσίες διαφήμισης και μάρκετινγκ – βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω δράσεων ευαισθητοποίησης» – Η σύμβαση έχει διάρκεια 8 μηνών και τα χρήματα θα διοχετευθούν σε ΜΜΕ. Αφορά στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και υπογράφηκε τον Φεβρουάριο.
- Τα 17 εκατ. ευρώ, προς διεθνή ΜΜΕ μόνο για μια σεζόν τουριστικής διαφήμισης της Αττικής σε μια εποχή που η κυβέρνηση έχει ανάγκη από πιο ήπια δημοσιεύματα από Μέσα του εξωτερικού.
- «Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα»: «Η κυβέρνηση υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη χορήγησε γενναιόδωρες φορολογικές ελαφρύνσεις στη διαφήμιση στα Μέσα Ενημέρωσης, αλλά επεδίωξε, άμεσα ή έμμεσα, να ελέγξει τη ροή των πληροφοριών».
Του Βασίλη Γαλούπη
Σε μια ευρεία επιχείρηση διανομής του δημοσίου χρήματος για επικοινωνιακούς λόγους προς εγχώρια ΜΜΕ, κι όχι μόνο, επιδίδεται η κυβέρνηση από την αρχή του έτους. Τις τελευταίες εβδομάδες αναφέρονται στον Τύπο και τα social media διάφορα ποσά που δαπανώνται, με συνήθως ανούσιες αφορμές, για διαφημιστικούς λόγους και προώθηση του κυβερνητικού έργου. Όπως για παράδειγμα μια δαπάνη 80 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια, όπως γράφτηκε πρόσφτα σε μερίδα των αντιπολιτευόμενων media.
Όμως, η έρευνα των Data Journalists αποκαλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις της επικοινωνιακής καταιγίδας που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη από την αρχή του έτους, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί καν να χαρακτηριστεί ως «προεκλογικό».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι Data Journalists απ’ όλες τις δημόσιες πηγές άντλησης δεδομένων για την κυβέρνηση (τα υπουργεία, τους φορείς και τις Αρχές που είτε διοικούνται, είτε εποπτεύονται από αυτήν), έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις άνω των 108 εκατ. ευρώ στο α’ επτάμηνο του 2025 ως δαπάνες διαφήμισης και προβολής.
Να σημειωθεί ότι η περιβόητη – επί πανδημίας – «λίστα Πέτσα», που προκάλεσε την σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής στην Βουλή, εκτιμάται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι έρευνές μας επικεντρώνονται στην «διάθεση» του Μαξίμου να μοιράσει χρήματα μέσω διαφήμισης και προβολής σε ΜΜΕ, ελληνικά και ξένα όπως θα δούμε, αλλά και social media.
Την Πέμπτη 26/6, στο ΔΣ του Κτηματολογίου ήρθε το θέμα της εσπευσμένης διάθεσης 4 εκατ. ευρώ στα Μέσα Ενημέρωσης προκειμένου να διαφημίσει μέσα στον Ιούλιο τα ψηφιακά επιτεύγματα της επιχείρησης.
Όπως σημειώναμε την 1η Ιουλίου επρόκειτο «για μία ακόμη «λίστα Πέτσα» που έρχεται να ταΐσει τον επικοινωνιακό μηχανισμό ο οποίος επί σειρά ετών εξασφαλίζει στην κυβέρνηση μια πρωτόγνωρη σιωπή γύρω από τα αμαρτήματά της. Το παράδοξο είναι ότι η διοίκηση του Κτηματολογίου συζητά να τρέξει η θηριώδης αυτή διαφημιστική καμπάνια στην κορύφωση του καλοκαιριού, ενώ το έργο που θέλει να διαφημίσει, δηλαδή η ψηφιοποίηση των αρχείων του Κτηματολογίου, δεν έχει καν ολοκληρωθεί».
Τα 4 εκατ. ευρώ σπάνε σχεδόν στην μέση:
1) Ζητείται τα 2,1 εκατ. ευρώ να μοιραστούν στο διάστημα έως τις 20 Ιουλίου 2025 την ώρα που όλος ο κόσμος, στις διακοπές του, θα αγωνιά να μάθει για την ψηφιοποίηση των αρχείων των Υποθηκοφυλακείων.
2) Τα υπόλοιπα 1,9 εκατ. ευρώ να μοιραστούν στο διάστημα 25 Αυγούστου-21 Σεπτεμβρίου 2025. Δηλαδή και πάλι σε ημερομηνία που το έργο δεν θα έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
3) Η μερίδα του λέοντος κατευθύνεται στα τηλεοπτικά κανάλια που θα λάβουν 2,3 εκατ. ευρώ.
4) Στα sites του διαδικτύου θα μοιραστούν 680 χιλιάδες ευρώ.
5) Στα ραδιόφωνα Αθήνας-Θεσσαλονίκης 403 χιλιάδες και στα επαρχιακά 173,6 χιλιάδες ευρώ.
6) Στις εφημερίδες πανελλαδικής εμβέλειας 312 χιλιάδες και στις επαρχιακές 134 χιλιάδες ευρώ.
· Στις 10 Μαρτίου 2025 το υπουργείο Ανάπτυξης κοινοποίησε την υλοποίηση της 1ης φάσης της «Διαφημιστικής καμπάνιας στο πλαίσιο των μέτρων για την προστασία του καταναλωτή με στόχο την καταπολέμηση της ακρίβειας και του πληθωρισμού» .
Η συνολική εκτιμώμενη αξία της 1ης φάσης ανερχόταν σε 3,7 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Όπως αναφέρεται στην σχετική απόφαση, η καμπάνια θα γίνει με την υποστήριξη της εταιρείας «MEDIATECH ΑΕ» στα τηλεοπτικά Μέσα πανελλαδικής κάλυψης καθώς και στα τηλεοπτικά Μέσα Αττικής, Θεσσαλονίκης και Περιφέρειας.
Η «MEDIATECH» θα οργανώσει τη συλλογή και θα ενημερώσει την Υπηρεσία για το αναλυτικό διαφημιστικό πλάνο, θα αποστείλει τις εντολές μετάδοσης στα ΜΜΕ, θα ελέγχει κάθε φορά την τήρηση των προϋποθέσεων από τα κανάλια και θα αξιολογεί το διαφημιστικό πλάνο. Όμως, το τελικό ποσό του αμφίβολης χρησιμότητας πρότζεκτ δεν θα είναι τα 3,7 εκατ. ευρώ, αφού αφορά μόνο στην πρώτη φάση, αλλά υπερδιπλάσιο. Η αρχική απόφαση εκδόθηκε, με υπογραφή του υπουργού Ανάπτυξης Παναγιώτη Θεοδωρικάκου, και «η συνολική επιλέξιμη δημόσια δαπάνη έως 31 Δεκεμβρίου 2025 ανέρχεται σε 8,18 εκατ. ευρώ».
· Την 11η Ιανουαρίου 2025 δημοσιεύσαμε την έρευνα ότι η κυβέρνηση έκρινε απαραίτητο να δαπανήσει 35 εκατ. ευρώ για ένα δυσνόητο έργο, περί «Ανάπτυξης και Λειτουργίας Μηχανισμού Συντονισμού, Πλοήγησης και Πολυκαναλικής Εξυπηρέτησης του Υπουργείου Υγείας». Όμως, αυτό που προκαλεί περισσότερη εντύπωση είναι πως φαίνεται να παγιώνονται τα τελευταία χρόνια στις δημόσιες συμβάσεις και τα «δώρα» στα μέσα ενημέρωσης για επικοινωνιακή προβολή των εν λόγω έργων. Το ποσοστό για διαφήμιση φτάνει το 10%, αφού με απόφαση της κυβέρνησης θα δοθούν τα 3,6 εκατ. ευρώ στα ΜΜΕ από τα συνολικά 35 εκατ. ευρώ της δαπάνης για το έργο.
Οι συγκεκριμένες δαπάνες μπορεί να είναι υπέρογκες, αλλά δεν ξεπερνούν και στις τρεις περιπτώσεις μαζί τα 16 εκατ. ευρώ. Κατά συνέπεια τα 108 εκατ. ευρώ για το α’ επτάμηνο του 2025 μπορεί να χαρακτηριστεί και ως, τουλάχιστον, υπέρογκο.
«Έλεγχος της πληροφόρησης»
Να σημειώσουμε ότι ανεξάρτητες δημοσιογραφικές οργανώσεις, όπως «Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα» έχουν αναφέρει μεταξύ άλλων κατά το πρόσφατο παρελθόν στις εκθέσεις τους για την Ελλάδα (2021-2022) ότι:
«Η συντηρητική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη χορήγησε γενναιόδωρες φορολογικές ελαφρύνσεις στη διαφήμιση στα Μέσα Ενημέρωσης, αλλά επεδίωξε, άμεσα ή έμμεσα, να ελέγξει τη ροή των πληροφοριών στο πλαίσιο των προσπαθειών της για την αντιμετώπιση τόσο της πανδημίας όσο και της προσφυγικής κρίσης. Τα ερευνητικά Μέσα Ενημέρωσης και τα Μέσα Ενημέρωσης που ήταν κριτικά προς την κυβέρνηση είτε παραλείφθηκαν είτε έλαβαν ένα δυσανάλογα μικρό μερίδιο της διαφήμισης που προέκυψε από μια αμφιλεγόμενη καμπάνια δημόσιας ενημέρωσης ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ (σ.σ. «λίστα Πέτσα»)».
Και συνέχισαν οι «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα» στο πόρισμά τους για τη χώρα μας: «Οι δημοσιογράφοι έπρεπε να πάρουν την άδεια της κυβέρνησης πριν κάνουν ρεπορτάζ στα νοσοκομεία, ενώ το υπ. Υγείας απαγόρευσε στο ιατρικό προσωπικό να μιλά στα Μέσα Ενημέρωσης. Τον Φεβρουάριο 2021 τα δημόσια τηλεοπτικά κανάλια έδωσαν εντολή να μην μεταδίδουν βίντεο που έδειχνε τον πρωθυπουργό να παραβλέπει τους κανόνες του lockdown…».
Τα στοιχεία
Από την 1η Ιανουαρίου 2025 μέχρι και το τέλος Ιουλίου έχουν υπογραφεί 293 προκηρύξεις και αποφάσεις για διαφήμιση, επικοινωνία, μάρκετινγκ. Το ύψος των ποσών φτάνει τα 108 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο όφελος αφορά τις δαπάνες προς ΜΜΕ, ενώ υπάρχουν και χρήματα προς ξένα δημοσιογραφικά δίκτυα, κάτι που εμπίπτει στην επικοινωνιακή προβολή του κυβερνητικού έργου.
Στο σχετικό excel υπάρχουν μια προς μια όλες οι αποφάσεις με αριθμό ΑΔΑΜ και ο φορέας (Υπουργεία, Κοινωνία της Πληροφορίας, Επιμελητήρια, Δημόσιοι Οργανισμοί, Ανεξάρτητες Αρχές, ΤΑΙΠΕΔ, Περιφέρειες – Δήμοι κ.α.).
Με τον έλεγχο του χρήματος να ελέγχεται από την κυβέρνηση προς όλους τους φορείς και τους οργανισμούς, όπως πλέον σε μεγάλο βαθμό και προς την τοπική αυτοδιοίκηση που σε υψηλό ποσοστό θεωρείται «γαλάζια», είναι εύλογο το συμπέρασμα πως η διοχέτευση των 108 εκατ. ευρώ για επικοινωνιακούς σκοπούς, κυρίως προς ΜΜΕ, είναι προγραμματισμένος κεντρικά.
Από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης 21,6 εκατ. ευρώ προς ΜΜΕ για «υπηρεσίες διαφήμισης και μάρκετινγκ – βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω δράσεων ευαισθητοποίησης». Πρόκειται για 8μηνη σύμβαση
Ποσό 17 εκατ. ευρώ σε διεθνή ΜΜΕ για τις τουριστικές ανάγκες της Αττικής τη σεζόν 2025-26
Δαπάνες προς εφημερίδες με ευχές για το Πάσχα από την ΔΕΥΑΠ
Ανάμεσα στις αποφάσεις περιλαμβάνεται μια κολοσσιαία ύψους 21,6 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, από την Κοινωνία της Πληροφορίας για «υπηρεσίες διαφήμισης και μάρκετινγκ – βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω δράσεων ευαισθητοποίησης».
Η σύμβαση έχει διάρκεια 8 μηνών και τα χρήματα θα διοχετευθούν σε ΜΜΕ, Τύπο (τηλεόραση, ραδιόφωνα, έντυπα, sites) και διαδίκτυο. Αφορά στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και υπογράφηκε τον Φεβρουάριο.
Επίσης υπάρχει μια σύμβαση άνω των 17 εκατ. ευρώ (με δικαιώματα προαίρεσης, συν ΦΠΑ), με φορέα υλοποίησης την Κοινωνία της Πληροφορίας. Πρόκειται για τις «Δράσεις Τουριστικής Προβολής κι Ανάπτυξης της Περιφέρειας Αττικής για τη χρονική περίοδο 2025-2026», με εκτιμώμενη αξία που μπορεί να ξεπεράσει τα 21 εκατ. ευρώ.
Η απόφαση λήφθηκε τον Μάιο 2025. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ολοκληρωμένης της διαφημιστικής καμπάνιας για την προβολή της Αττικής είναι «για επιλεγμένες διεθνείς αγορές (όπως Κίνα, Αυστραλία, Αμερική, Ευρώπη), με έμφαση στη στοχευμένη προβολή σε αεροδρόμια και πλατφόρμες κρατήσεων. Περιλαμβάνεται επίσης η ανάπτυξη και προσαρμογή ειδικού περιεχομένου για την υποστήριξη των διαφημιστικών εκστρατειών στις διεθνείς αγορές-στόχους».
Ένας εκ των βασικών όρων αναφέρει πως «οι ενέργειες που θα αφορά θα πρέπει να υλοποιηθούν μόνο σε ΜΜΕ με έδρα στο εξωτερικό», κάτι που δεν αποκλείει και ΜΜΕ συμφερόντων Ελλήνων επιχειρηματιών. Ωστόσο, μεγαλύτερο ενδιαφέρον θα παρουσιάζει η τελική λίστα των διεθνών ΜΜΕ που έγιναν αποδέκτες των διαφημίσεων κι αν αυτό επηρεάζει την στάση τους απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση. Υπενθυμίζεται ότι το ποσό αυτό αφορά μόνο για τις τουριστικές ανάγκες του νομού Αττικής. Κι όλα αυτά σε μια εποχή που η κυβέρνηση έχει ανάγκη από πιο ήπια δημοσιεύματα από Μέσα του εξωτερικού αφού δέχεται πολύ σκληρή κριτική για το δυστύχημα των Τεμπών και το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ενδιαφέρον υπάρχουν και σε άλλες συμβάσεις με μικρότερα ποσά. Όπως για παράδειγμα, η απόφαση Απριλίου 2025 από την Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Πάτρας (ΔΕΥΑΠ) για ποσό 9,600 ευρώ που αφορά σε δημοσιεύσεις σε εφημερίδες ευχετήριων μηνυμάτων για το Πάσχα.
Οι πίνακες με τις αποφάσεις και τα ποσά
Οι πίνακες με τις προκηρύξεις και τις αποφάσεις 108 εκατ. που τρέχουν στο α’ εξάμηνο του 2025 για διαφήμιση, επικοινωνία, μάρκετινγκ κ.α. από τους ελεγχόμενους ή επηρεαζόμενους από την κυβέρνηση φορείς, οργανισμούς κλπ. είναι:
Οι εγκρίσεις από την γ.γ. Επικοινωνίας
Στον δεύτερο πίνακα που συγκεντρώσαμε και παρουσιάζουμε περιλαμβάνονται όλες οι εγκρίσεις που έχει δώσει η γενική γραμματεία Επικοινωνίας μέσα στο 2025 για καμπάνιες κι ενημερώσεις σε φορείς του δημοσίου. Συμπεριλαμβάνονται και κάποιες που δεσμεύουν κι επόμενες χρονιές, δηλαδή επεκτείνονται πέραν του ενός έτους. Το ποσό δαπανών έχει συνυπολογιστεί σε αυτό των συνολικά 108 εκατ. που έχουν αναφερθεί εξ’ αρχής.
Συγκεκριμένα:
Ο αριθμός 108
Τελικά, ο αριθμός 108 έχει διττή διάσταση για την ελευθερία του Τύπου στην χώρα μας, αλλά και την επικοινωνιακή προσέγγιση της κυβέρνησης. Το 2022 η Ελλάδα βρέθηκε στην θέση 108 της κατάταξης στην Ελευθερία του Τύπου. Τρία χρόνια μετά, μόνο σε ένα εξάμηνο, η κυβέρνηση δαπανά 108 εκατ. ευρώ για να «τα έχει καλά» με τα ΜΜΕ, να περνά η «γραμμή» της με όλο και μικρότερες αντιστάσεις σε όλο το εύρος της κοινωνίας και να κρατά την επικοινωνιακή μπαγκέτα στην πληροφόρηση.
