Νέα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν, μετά την κατάρριψη ενός αμερικανικού ελικοπτέρου Apache από ιρανικό drone (Shahed) στα Στενά του Ορμούζ. Ο Τραμπ αρχικά υποβάθμισε το περιστατικό («δεν ήταν κάτι σοβαρό», «οι πιλότοι είναι καλά»), αλλά στη συνέχεια κατηγόρησε ευθέως το Ιράν και ενέκρινε στρατιωτική απάντηση («η ανταπόδοση θα είναι πολύ ισχυρή»). Οι ΗΠΑ έπληξαν το νησί Κεσμ (και άλλες περιοχές), ενώ εκρήξεις σημειώθηκαν και στο Μπαχρέιν. Το Ιράν προειδοποιεί ότι οι ξένες δυνάμεις κοντά στην επικράτειά του κινδυνεύουν («προτιμάμε τη γλώσσα της διπλωματίας, αλλά μιλάμε κι άλλες γλώσσες»).
Το ελικόπτερο που άλλαξε τα δεδομένα
Η εκεχειρία που κρατούσε από τις 8 Απριλίου είναι πλέον παρελθόν. Η κατάρριψη ενός αμερικανικού ελικοπτέρου Apache από ιρανικό drone Shahed στα Στενά του Ορμούζ ήταν η σπίθα που οδήγησε σε νέα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν. Η αμερικανική αντίδραση ήταν άμεση: πλήγματα στο νησί Κεσμ, στο Σιρίκ, στο Τζασκ, και στο όρος Μομπαρακέχ. Εκρήξεις σημειώθηκαν και στο Μπαχρέιν. Η Τεχεράνη προειδοποιεί για «αποφασιστική απάντηση».
Η αμερικανική εκδοχή – Από την υποβάθμιση, στα αντίποινα
Ο Ντόναλντ Τραμπ αρχικά προσπάθησε να υποβαθμίσει το περιστατικό. Σε τηλεφωνική συνομιλία με τη Wall Street Journal, δήλωσε ότι «δεν ήταν κάτι σοβαρό» και ότι οι δύο πιλότοι είναι καλά. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η διπλωματία βρισκόταν «στα τελικά στάδια μιας πολύ, πολύ καλής συμφωνίας» για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μέσα στις επόμενες «δύο ή τρεις ημέρες».
Λίγες ώρες αργότερα, ωστόσο, ο Τραμπ άλλαξε στάση. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, κατηγόρησε ευθέως το Ιράν και δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ πρέπει, αναγκαστικά, να απαντήσουν σε αυτήν την επίθεση». Μιλώντας τηλεφωνικά σε δημοσιογράφο του ABC News, ήταν ακόμα πιο σαφής: «Πιστεύω ότι η ανταπόδοση θα πρέπει να είναι πολύ δυνατή, πολύ ισχυρή». Λίγα λεπτά αργότερα, η CENTCOM ανακοίνωσε την έναρξη «πληγμάτων αυτοάμυνας» κατά του Ιράν.
Η ιρανική εκδοχή – «Προτιμάμε τη διπλωματία, αλλά μιλάμε κι άλλες γλώσσες»
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ήταν σαφής: «Οι ξένες δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί κοντά στην επικράτειά μας βρίσκονται διαρκώς σε κίνδυνο». Η καλύτερη λύση, είπε, είναι να αποχωρήσουν. Η φράση-κλειδί ήταν: «Προτιμάμε τη γλώσσα της διπλωματίας, αλλά μιλάμε κι άλλες γλώσσες». Ο επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πρόσθεσε ότι «μιλάμε πολύ πιο άπταιστα άλλες γλώσσες» – μια ξεκάθαρη απειλή για στρατιωτική απάντηση.
Το πεδίο – Γιατί το νησί Κεσμ είναι στρατηγικός στόχος
Το νησί Κεσμ βρίσκεται σε στρατηγική θέση στα Στενά του Ορμούζ. Είναι το μεγαλύτερο νησί του Περσικού Κόλπου και φιλοξενεί σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και πυραυλικών συστημάτων. Το πλήγμα στο Κεσμ (και σε άλλες περιοχές) ήταν μια προειδοποιητική βολή: οι ΗΠΑ μπορούν να χτυπήσουν όπου θέλουν.
Η κατάρριψη του Apache – Το δεύτερο αμερικανικό αεροσκάφος που χάνεται
Πρόκειται για το δεύτερο επανδρωμένο αεροσκάφος που οι ΗΠΑ επιβεβαιώνουν ότι καταρρίφθηκε από ιρανικές δυνάμεις μετά την έναρξη του πολέμου (28 Φεβρουαρίου). Είχε προηγηθεί τον Απρίλιο η συντριβή ενός μαχητικού-βομβαρδιστικού F-15E στο νοτιοδυτικό Ιράν. Και στις δύο περιπτώσεις, οι πιλότοι διασώθηκαν.
Η αβεβαιότητα – Η εκεχειρία καταρρέει, ο πόλεμος επιστρέφει
Οι τελευταίες εξελίξεις εντείνουν την αβεβαιότητα. Η νέα ρητορική του Τραμπ συνιστά σημαντική μεταβολή σε σχέση με όσα δήλωνε λίγες ώρες νωρίτερα. Τη Δευτέρα, το Ισραήλ και το Ιράν είχαν ανακοινώσει ότι θα σταματούσαν τις επιθέσεις, έπειτα από σχετική έκκληση του Τραμπ. Ωστόσο, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα επαναλάβει τις εχθροπραξίες εάν το Ισραήλ συνεχίσει τις επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Η εκεχειρία κρέμεται από μια κλωστή.
Η σύγκρουση εισέρχεται σε νέα φάση
Ο Τραμπ έδειξε αδυναμία (υποβάθμιση) και στη συνέχεια υπερβολική αντίδραση (πλήγματα). Το Ιράν απάντησε με απειλές. Η εκεχειρία είναι νεκρή. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει κλιμάκωση – είναι πόσο μακριά θα φτάσει. Οι επόμενες ώρες θα είναι κρίσιμες.
