Αθήνα και Λευκωσία καλούνται ν’ αντιληφθούν ότι δεν υπάρχουν αιώνιες φιλίες και συμμαχίες. Οι σημερινοί εχθροί και αντίπαλοι, αύριο μπορεί να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι και σύμμαχοι. Η Μικρασιατική Kαταστροφή πρέπει να προειδοποιεί. Και να διδάσκει. Μόνο τα κρατικά και εθνικά συμφέροντα είναι αιώνια.
Είναι η δεύτερη φορά που ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, διαβεβαιώνει πως, «όταν η Κύπρος δέχεται επίθεση, δέχεται επίθεση η Ευρώπη». Η πρώτη φορά ήταν μετά την εκτόξευση αεροχήματος από τον Λίβανο, εμφανώς από τη Χεζμπολάχ, εναντίον της Βρετανικής Βάσης Ακρωτηρίου. Η νέα διαβεβαίωση για την «αδιαμφισβήτητη αλληλεγγύη» της Γαλλίας προς την Κύπρο δόθηκε την Παρασκευή, 23/4/2026, κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψη Γάλλου Προέδρου στο νησί, από το 1960.
Ο Μακρόν επισκέφθηκε το νησί και πρόσφατα (9/3/2026) και μετέβη ειδικά στη Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» μετά την επίθεση στο Ακρωτήρι και την ευρωπαϊκή κινητοποίηση υποστήριξης της Κύπρου, την οποία προκάλεσε τάχιστα και αποτελεσματικά η Ελλάδα. Ως γνωστόν, λίγες μόνο ώρες μετά την επίθεση στη Βρετανική Βάση έφτασαν στην Κύπρο τέσσερα ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη F-16 και λίγο αργότερα κατέπλευσαν η υπερσύγχρονη φρεγάτα «Κίμων» (γαλλικής κατασκευής) και η φρεγάτα «Ψαρά».
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, καλωσορίζοντας τον Γάλλο ομόλογό του, χαρακτήρισε την επίσκεψή του «ιστορική» και υπογράμμισε: «Η παρουσία σας εδώ, στη Λευκωσία, στην τελευταία υπό κατοχή ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, προσδίδει ουσιαστικό περιεχόμενο – ανάμεσα σε πολλά άλλα – και στην αναβαθμισμένη στρατηγική συνεργασία,, που υπογράψαμε τον Δεκέμβριο στο Παρίσι». Δύο ημέρες πριν από την άφιξη Μακρόν στη Λευκωσία, πραγματοποιήθηκαν κοινές ασκήσεις γαλλικών δυνάμεων με δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς.
«Η συνεργασία μας ενισχύεται ουσιαστικά μέσα από τον μηχανισμό SAFE», πρόσθεσε ο Κύπριος Πρόεδρος, «ενώ εντός Ιουνίου θα υπογραφεί και συμφωνία SOFA, που θα ρυθμίζει τη φιλοξενία γαλλικών δυνάμεων σε κυπριακό έδαφος, στο πλαίσιο ανθρωπιστικών επιχειρήσεων στην περιοχή μας. Προχωρούμε σε κοινές προμήθειες, σε ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, ενώ ταυτόχρονα προωθούνται ουσιαστικές συνέργειες της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας με το αναπτυσσόμενο και πολλά υποσχόμενο κυπριακό οικοσύστημα. Και όλα αυτά συμβάλλουν καθοριστικά και στον κοινό μας στόχο για στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν από τις πρώτες χώρες-μέλη της ΕΕ η οποία υιοθέτησε τη θέση Μακρόν για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διατύπωσε σε ιστορική ομιλία του στο Πανεπιστήμιο της Sorbonne, τον Σεπτέμβριο 2017. Η ρωσική εισβολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία έπεισαν τους εταίρους για την ορθότητα του οράματος Μακρόν. Άλλωστε στόχος της Κυπριακής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι «Μια Αυτόνομη Ένωση, Ανοιχτή στον Κόσμο».
Είναι σημαντικό να επισημανθεί πως, κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψης Μακρόν, διεξαγόταν στη Λευκωσία και στην Αγία Νάπα το Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με τη συμμετοχή 25 αρχηγών κρατών και πρωθυπουργών. Όπως αναμενόταν, ο Κύπριος Πρόεδρος, με την υποστήριξη της Ελλάδας και της Γαλλίας, έθεσε προς συζήτηση το άρθρο 42,7 της Συνθήκης της ΕΕ, που αναφέρεται στη ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης σε ένα από τα κράτη-μέλη της Ένωσης.
Το άρθρο αυτό είναι το… ευρωπαϊκό άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αλλά δεν έχει ξεκαθαριστεί υπό ποίες συνθήκες ενεργοποιείται και πώς εκδηλώνεται η αλληλεγγύη των άλλων κρατών-εταίρων. Πληροφορίες, που δημοσιεύει η «Καθημερινή» (23/4/2026), αναφέρουν πως «η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) προχωρεί στην εκπόνηση ‘’εγχειριδίου’’, το οποίο θα καθορίζει πότε και πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί η ρήτρα, σε περίπτωση απειλής κατά κράτους-μέλους».
Μετά την Κύπρο, ο Μακρόν πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη και στην Ελλάδα. Σε δηλώσεις του, ο Έλληνας Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην επίθεση κατά της Κύπρου και υπογράμμισε: «Αυτό που κάναμε με την Κύπρο ήταν gamechanger, στηρίξαμε κράτος-μέλος την ώρα της απειλής. Θέσαμε σε πρακτική εφαρμογή το άρθρο 42 παρ. 7 για την κοινή άμυνα. Πρέπει να πάρουμε αυτό το άρθρο πολύ πιο σοβαρά», προσέθεσε. Για να επαναλάβει τη φράση του Μακρόν ότι το άρθρο 42,7 είναι «béton armé»!
Ο Γάλλος Πρόεδρος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, διαμήνυσε: «Θα είμαστε εδώ! Αν δείτε τι κάναμε το 2021 και τι κάναμε στην Κύπρο. Για εμάς αυτό είναι ο ορισμός της φιλίας και της συμμαχίας. “Ελλάς-Γαλλία συμμαχία”. Αυτό είναι. Αν η κυριαρχία σας απειλείται, κάντε ό,τι χρειάζεται. Θα είμαστε εδώ για εσάς». Η δήλωση Μακρόν πυροδότησε συζητήσεις στην Αθήνα. Η ερμηνεία της είναι απλή και Αθήνα και Λευκωσία οφείλουν να το εμπεδώσουν:
Την κρίσιμη ώρα πρέπει να στηριχτούν μόνο στις δικές τους δυνάμεις. Να μην περιμένουν και να μη νομίζουν πως οι Γάλλοι σύμμαχοι ή άλλοι εταίροι θα σπεύσουν να μας… σώσουν. Θα… σπεύσουν, ίσως, αργότερα! Ο Μακρόν διατύπωσε με γαλατική ευγένεια και διπλωματική ευπρέπεια μιαν ωμή πραγματικότητα, που ισχύει στις διακρατικές και διεθνείς σχέσεις: Τα συμφέροντα στηρίζονται και υπερασπίζονται από την ισχύ κάθε κράτους. Το επιβεβαιώνουν κυνικά ο Πούτιν, ο Τραμπ και ο Νετανιάχου.
Η εντυπωσιακή αναβάθμιση των κυπρο-γαλλικών σχέσεων είναι αποτέλεσμα μακρόχρονων προσπαθειών της Λευκωσίας και της πρόθυμης ανταπόκρισης του Παρισιού. Η στρατηγική σχέση μεταξύ των δύο χωρών είναι συνάρτηση των επιδιώξεων μιας εξωστρεφούς εξωτερικής πολιτικής της Κύπρου, σε αναζήτηση ερεισμάτων ασφάλειας για ν’ αντιμετωπίσει την τουρκική επιθετικότητα και να επιλυθεί το Κυπριακό. Και του σχεδιασμού της Γαλλίας να επιστρέψει εν δυνάμει στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Η Γαλλία επενδύει στην Κύπρο ως θεμέλιο και πυλώνα γεωπολιτικής σταθερότητας, αφού είναι προβλεπτός και αξιόπιστος εταίρος. Και διότι βρίσκεται στο στρατηγικό σταυροδρόμι τριών ηπείρων.
Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται κοινές ναυτικές και στρατιωτικές ασκήσεις, επισκέψεις γαλλικών πολεμικών πλοίων σε κυπριακά λιμάνια, στενή συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Αγορά γαλλικού εξοπλισμού, εμπλοκή του γαλλικού ενεργειακού γίγαντα Total, γαλλική στήριξη της Κύπρου στην Ευρώπη και στο Συμβ. Ασφαλείας.
Η συνεργασία με τη Γαλλία, που έχει αναπτυχθεί εντυπωσιακά, προσφέρει στην Κύπρο πολιτική, διπλωματική και αμυντική στήριξη και πρόσβαση σε έναν από τους ισχυρότερους δρώντες, ειδικά όσον αφορά την αντιμετώπιση των τουρκικών μηχανεύσεων. Ενισχύει την άμυνά της και διευρύνει το διπλωματικό αποτύπωμά της στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, αφού ανέπτυξε καλές σχέσεις με όλες τις χώρες, πλην, φυσικά, της κατοχικής Τουρκίας.
Από την άλλη, η Γαλλία, διά του σταθερού εφαλτηρίου της Κύπρου, αποκτά εύκολη, γρήγορη και χρήσιμη πρόσβαση στην Αν. Μεσόγειο και στη Μ. Ανατολή και ειδικά προς τον Λίβανο, που είναι chasse gardée του Παρισιού, τη Διώρυγα του Σουέζ και τους ενεργειακούς δρόμους. Επίσης μπορεί ν’ αντιμετωπίζει ευχερέστερα μιαν απρόβλεπτη Τουρκία που ωρύεται για την ανάπτυξη των κυπρογαλλικών και ελληνογαλλικών σχέσεων και προτάσσει το γελοιώδες αφήγημα της δήθεν «περικύκλωσής της».
Ανέκαθεν η Γαλλία επεδίωκε να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στη Νότια Ευρώπη και στη λεκάνη της Αν. Μεσογείου. Σήμερα, περισσότερο ως αντίβαρο και προς τη γερμανική επιρροή αλλά και ως δυναμική παρουσία έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η Γαλλία επανέρχεται εν δυνάμει στην πιο ταραγμένη περιοχή του κόσμου.
Η Κύπρος και η Ελλάδα είναι μέρος του γαλλικού παιγνιδιού ισχύος, μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ και επιρροής στην Ανατ. Μεσόγειο. Αθήνα και Λευκωσία, όμως, καλούνται ν’ αντιληφθούν ότι δεν υπάρχουν αιώνιες φιλίες και συμμαχίες. Οι σημερινοί εχθροί και αντίπαλοι, αύριο μπορεί να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι και σύμμαχοι. Η Μικρασιατική Καταστροφή πρέπει να προειδοποιεί. Και να διδάσκει. Μόνο τα κρατικά και εθνικά συμφέροντα είναι αιώνια.
