Στο άκουσμα της λέξης “πραξικόπημα”, οι περισσότεροι σκέφτονται βίαιη κατάληψη της εξουσίας από τον στρατό της χώρας. Αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος και ονομάζεται “στρατιωτικό πραξικόπημα”. Η άλλη όψη του νομίσματος είναι το “πολιτικό πραξικόπημα”. Ο όρος “πολιτικό πραξικόπημα” σημαίνει κατάλυση του πολιτεύματος από τους νόμιμους, κατά το Σύνταγμα, πολιτειακούς παράγοντες (κυβέρνηση, βουλή, προεδρία της δημοκρατίας).
Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί ποια άρθρα του Συντάγματος είναι αναθεωρήσιμα και ποια δεν είναι αναθεωρήσιμα. Τα αναθεωρήσιμα άρθρα του Συντάγματος είναι εκείνα τα οποία μπορούν να τροποποιηθούν με τη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος. Τα μη αναθεωρήσιμα άρθρα δε μπορούν να τροποποιηθούν με τη διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος και απαριθμούνται στην παράγραφο 1 του άρθρου 110 του Συντάγματος. Ένα από τα μη αναθεωρήσιμα άρθρα του Συντάγματος είναι το άρθρο 1, στο οποίο ορίζεται το πολίτευμα της χώρας. Τα μη αναθεωρήσιμα άρθρα του Συντάγματος μπορούν να τροποποιηθούν μόνο με τη διαδικασία της σύνταξης νέου Συντάγματος. Τα αναθεωρήσιμα άρθρα του Συντάγματος μπορούν και αυτά να τροποποιηθούν με τη διαδικασία της σύνταξης νέου Συντάγματος. Το πολιτικό πραξικόπημα συνίσταται στην παραβίαση των μη αναθεωρήσιμων άρθρων του Συντάγματος από την κυβέρνηση, τη βουλή και τον πρόεδρο της δημοκρατίας.
Την 5η Ιουλίου του 2015 διενεργήθηκε δημοψήφισμα σχετικά με το σχέδιο συμφωνίας που κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην Ευρωομάδα (Eurogroup) την 25η Ιουνίου του 2015. Αν και το συγκεκριμένο σχέδιο συμφωνίας περιλάμβανε πληθώρα διατάξεων σε δημοσιονομικά θέματα, το δημοψήφισμα δεν παραβίαζε το άρθρο 44 του Συντάγματος, καθώς το σχέδιο της συμφωνίας δεν ήταν ψηφισμένο από τη βουλή, κατά το χρόνο προκήρυξης του δημοψηφίσματος (27 Ιουνίου 2015).
Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα του Υπουργείου Εσωτερικών, ψήφισαν 6.161.338 πολίτες από σύνολο 9.914.244 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Αυτό σημαίνει ότι ψήφισε το 62,15% και απείχε το 37,85% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Επειδή ο αριθμός των ψηφοφόρων, που συμμετείχε στην εκλογική διαδικασία του δημοψηφίσματος, ήταν μεγαλύτερος από το 50% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν δεσμευτικό για την κυβέρνηση. Από τους 6.161.338 ψηφοφόρους, ψήφισαν: α) ΟΧΙ 3.558.864 ψηφοφόροι, β) ΝΑΙ 2.245.368 ψηφοφόροι, γ) Λευκό 46.424 ψηφοφόροι, δ) Άκυρο 310.682 ψηφοφόροι. Επομένως, τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος ήταν 61,31% ΟΧΙ και 38,69% ΝΑΙ. Η λαϊκή ετυμηγορία ήταν ένα μεγαλοπρεπές “ΟΧΙ” στο σχέδιο της συμφωνίας και κατ’ επέκταση σε κάθε συμφωνία με μέτρα λιτότητας.
Την 12η Αυγούστου 2015 κατατέθηκε στη βουλή σχέδιο νόμου με τίτλο “Συνταξιοδοτικές διατάξεις – Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης”. Στο άρθρο 3 του νομοσχεδίου περιλαμβανόταν η συμφωνία που σύναψε η κυβέρνηση με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (το λεγόμενο 3ο μνημόνιο). Οι δημοσιονομικές ρυθμίσεις, που προέβλεπε, ήταν επαχθέστερες από εκείνες του σχεδίου συμφωνίας του δημοψηφίσματος. Επομένως η κυβέρνηση παραβίασε τη λαϊκή βούληση, όπως αποτυπώθηκε στο αποτέλεσμα το δημοψηφίσματος.
Η ψηφοφορία από την ολομέλεια της βουλής διεξήχθη την 14η Αυγούστου 2015. Τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας ήταν τα εξής:
α) Επί της αρχής: α) ΝΑΙ 222 βουλευτές, β) ΟΧΙ 64 βουλευτές, γ) ΠΑΡΩΝ 11 βουλευτές
β) Επί του άρθρου 3: α) ΝΑΙ 221 βουλευτές, β) ΟΧΙ 64 βουλευτές, γ) ΠΑΡΩΝ 12 βουλευτές
Από την ψηφοφορία απείχαν 3 βουλευτές. Από τους 222 βουλευτές που ψήφισαν ΝΑΙ επί της αρχής, οι 221 υπερψήφισαν το άρθρο 3 του νομοσχεδίου. Ο βουλευτής του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Γεώργιος Κυρίτσης ψήφισε ΝΑΙ επί της αρχής και ΠΑΡΩΝ επί του άρθρου 3. Επομένως:
α) Στο σύνολο των βουλευτών: το 73,7% των βουλευτών ψήφισε ΝΑΙ στο άρθρο 3, το 21,3% των βουλευτών ψήφισε ΟΧΙ, το 4% των βουλευτών ψήφισε ΠΑΡΩΝ, το 1% των βουλευτών απείχε από την ψηφοφορία
β) Στο σύνολο των παρόντων βουλευτών: το 74,4% των βουλευτών ψήφισε ΝΑΙ στο άρθρο 3, το 21,6% των βουλευτών ψήφισε ΟΧΙ, το 4% των βουλευτών ψήφισε ΠΑΡΩΝ
γ) Στο σύνολο των βουλευτών που ψήφισαν ΝΑΙ ή ΟΧΙ: το 77,5% των βουλευτών ψήφισε ΝΑΙ στο άρθρο 3, το 22,5% των βουλευτών ψήφισε ΟΧΙ
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας βρίσκεται σε πλήρη αντιδιαστολή με το αποτέλεσμα τους δημοψηφίσματος. Επομένως η βουλή παραβίαση τη λαϊκή βούληση.
Το ψηφισθέν νομοσχέδιο παραδόθηκε στον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο, ο οποίος το επικύρωσε, παραβιάζοντας τη λαϊκή βούληση. Με αυτόν τον τρόπο το ψηφισθέν νομοσχέδιο έγινε νόμος του κράτους (ν. 4336/2015). Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΣ να ΜΗΝ επικυρώσει το ψηφισθέν νομοσχέδιο, καθώς το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν ξεκάθαρο. Το πολιτικό πραξικόπημα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνίσταται στην παραβίαση της λαϊκής κυριαρχίας, όπως αποτυπώθηκε στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 1 του Συντάγματος, θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία. Οι αυτουργοί του πραξικοπήματος ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, οι βουλευτές που υπερψήφισαν το άρθρο 3 του νομοσχεδίου και τα εξωκοινοβουλευτικά κυβερνητικά στελέχη που υπέγραψαν το νομοσχέδιο (συνολικά 228 άνθρωποι). Με άλλα λόγια, πρόκειται για πραξικοπηματίες. Η μεγαλύτερη ευθύνη βαραίνει τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος είχε στη διάθεσή του τόσο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όσο και το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας από την ολομέλεια της βουλής.
Το πραξικόπημα του 2015 είχε ως αποτέλεσμα να είναι άκυρες, επί της ουσίας, οι βουλευτικές εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου 2015 και της 7ης Ιουλίου 2019, καθώς τα σχετικά προεδρικά διατάγματα τα υπέγραψε ο πραξικοπηματίας Προκόπης Παυλόπουλος, με την ιδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Δυστυχώς, οι ψηφοφόροι που συμμετείχαν τουλάχιστον σε μία από αυτές τις δύο εκλογικές αναμετρήσεις νομιμοποίησαν το πολιτικό πραξικόπημα του 2015, ό,τι και αν ψήφισαν (ακόμα και αν ψήφισαν άκυρο ή λευκό). Με την προσέλευσή τους στις κάλπες αναγνώρισαν τη νομιμότητα των εκλογών, που ενέκρινε ο πραξικοπηματίας Προκόπης Παυλόπουλος.
ΥΓ: Ένας από τους πολίτες που νομιμοποίησαν το πραξικόπημα του 2015 είναι ο γράφων. Ως ψηφοφόρος απείχα από τις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου 2015, αλλά συμμετείχα στις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019. Στις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019 ψήφισαν 5.769.644 ψηφοφόροι και απείχαν 4.215.290 ψηφοφόροι (9.984.934 εγγεγραμμένοι). Νιώθω την ανάγκη και την υποχρέωση να ζητήσω ΣΥΓΓΝΩΜΗ από όλους τους 4.215.290 ψηφοφόρους που απείχαν από τις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019. Σας υπόσχομαι ότι δεν θα ξανασυμβεί. Ελπίζω να με συγχωρήσετε και οι 4.215.290 ψηφοφόροι.
