Διαβάζοντας εδώ και λίγο καιρό απ’ ευθείας τις ομιλίες του Χρυσοστόμου από τους τόμους της σειράς Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας (ΕΠΕ) σημείωνα τα λόγια που μιλούσαν ιδιαίτερα στην καρδιά μου. Μου πέρασε όμως η σκέψη να κάνω και άλλους μετόχους σ’ αυτόν τον θησαυρό της σοφίας, κι έτσι θα τα παρουσιάζω λίγα κάθε φορά. Εγώ σημείωνα μόνο το αρχαίο κείμενο, εδώ όμως θα έχω μόνο την ερμηνεία παρουσιάζοντας όσο μπορώ καλύτερα αυτά που νομίζω ότι εννοεί ο άγιος (τα λόγια είναι από τον 3ο τόμο της σειράς).
Είναι ικανή η σύνεση αυτού του άντρα (του Αβραάμ) να διδάξει όλους τους ανθρώπους και αυτούς που θέλουν να προσέχουν τους ελκύει στον δρόμο της αρετής.
Δεν γνωρίζετε ότι για την γέννηση ενός παιδιού το παν το κάμνει ο Δημιουργός της φύσης, και ούτε η συνουσία, ούτε κάτι άλλο μπορεί να το κατορθώσει, αν η άνωθεν χείρα δεν συμμετάσχει για να διεγείρει την φύση προς την γέννηση ;
Τέτοια είναι η ψυχή που οδυνάται και προσέρχεται με θερμότητα. Δεν παραιτείται ότι και να της λένε, και ένα μόνο την απασχολεί, το να επιτύχει αυτά που επιθυμεί, όπως και αυτή έκανε (νομίζω αναφέρεται στην Σάρρα που επιθυμούσε παιδί).
(Η Σάρρα επειδή απελπίστηκε ότι θα κάνει παιδί, έδωσε στον Αβραάμ την δούλη της Άγαρ για να τεκνοποιήσει δια μέσου αυτής. Πραγματικά η Άγαρ έμεινε έγκυος και δεν σεβόταν την κυρία της. Οπότε η Σάρρα έλεγχε τον Αβραάμ ότι δεν τον ένοιαζε ότι ενώ την ξεφτίλιζε η δούλη της, δεν την έβαζε στην θέση της).
(Απολογείται ο Αβραάμ) Εγώ δεν ήλθα σε συνουσία με την δούλη σου για να ικανοποιήσω το πάθος μου, οπότε δεν έχω και λόγο να μην την ελέγξω για την αναίδειά της … Ένα μόνο μ’ ενδιαφέρει, εσύ να μη λυπάσαι, να μη ταράζεσαι, να ζεις με κάθε τιμή απαλλαγμένη από οτιδήποτε σε στενοχωρεί (μακάρι όλοι οι άντρες να είχαμε αυτό το ενδιαφέρον για τις γυναίκες μας).
Αυτή είναι η σωστή σχέση με την γυναίκα σου, αυτό σημαίνει να είσαι άντρας, όταν δεν παίρνεις τοις μετρητοίς τα λόγια της γυναίκας σου, αλλά να την συγχωράς γνωρίζοντας την αδυναμία της γυναικείας φύσης και ένα να σε ενδιαφέρει πως να διώξεις την λύπη της και να φέρεις την ειρήνη και την ομόνοια μεταξύ σας (προσωπικά αν έπαιρνα τοις μετρητοίς πολλά που μου είπε η γυναίκα μου στα 37 χρόνια που είμαστε παντρεμένοι θα είχα αυτοκτονήσει εκατό φορές).
Επειδή ίσως η Σάρρα τιμώρησε την αναίδεια της Άγαρ, αυτή τράπηκε σε φυγή (στην συνέχεια με εντολή από άγγελο επέστρεψε) … Έπρεπε να μάθει η Άγαρ ότι ακόμα και μύριες φορές να κοιμήθηκε με τον Αβραάμ όφειλε να σέβεται ως κυρία της την Σάρρα. Η Άγαρ δεν κατηγόρησε στον άγγελο την κυρία της ως υπεύθυνη της φυγής της, αλλά μόνο τον εαυτό της.
(Είπε ο άγγελος στην Άγαρ). Επέστρεψε στην κυρία σου, ταπεινώσου στα χέρια της, αυτό είναι το συμφέρον σου. Δέξου την δουλεία σου, μη περιφρονείς την κυριαρχία της κυρίας σου, μην υπερηφανεύεσαι, μη φαντάζεσαι αυτά που σε ξεπερνάνε (οι ψευτοπροοδευτικοί θα φρίξουν με τις συμβουλές του αγγέλου).
Από εδώ μαθαίνουμε πόσο μεγάλο είναι το κέρδος των θλίψεων, πόσο μεγάλη είναι η ωφέλεια της συμφοράς.
Τίποτα δεν βοηθάει τόσο την φύση μας όσο το να συστέλλεται και να ταπεινώνεται το φρόνημά μας, και να καταστέλλεται το φύσημα (η αλαζονεία δεν εννοεί 😉 της ψυχής. Για να μάθει (νομίζω η Άγαρ) ότι επειδή ταπεινώθηκε και συμμαζεύτηκε (η ψυχή της) αξιώθηκε τέτοιας φροντίδας (από τον Θεό).
Αλλά σκεπτόμενοι το κέρδος από τις θλίψεις πάντα με πραότητα να αντιμετωπίζουμε όσα μας έρχονται, και να μαθαίνουμε να είμαστε επιεικείς και ήμεροι προς όλους, ιδιαίτερα δε προς τις γυναίκες μας, και πολύ να προσέχουμε είτε δίκαια είτε άδικα μας κατηγορήσουν (οι γυναίκες μας), μη τα παίρνουμε τοις μετρητοίς, αλλά ένα μόνο να μας ενδιαφέρει, να διώξουμε μακριά τα αίτια της λύπης ώστε να ειρηνεύσει το σπίτι μας, και εκείνη να επιστρέψει στον άντρα της και ο άντρας να καταφεύγει στην γυναίκα του σαν σε λιμάνι όπου θα ξεκουραστεί από όλες τις ταραχές και τις ενοχλήσεις της ζωής.
Για να βοηθάει τον άντρα του δόθηκε (από τον Θεό) η γυναίκα, ώστε με την παρηγοριά της να μπορεί να αντέχει ο άντρας τις αντιξοότητες της ζωής. Αν είναι καλού χαρακτήρα και επιεικής όχι μόνο θα τον παρηγορεί με την συντροφιά της, αλλά και σε όλα θα αποδείξει την χρησιμότητά της κάμνοντάς τα όλα ελαφριά και εύκολα ώστε ούτε που θα καταλαβαίνει ο άντρας τις δυσκολίες τις έξω και μέσα από το σπίτι, αλλά σαν άριστος κυβερνήτης (η γυναίκα) θα οδηγεί την ταραγμένη ψυχή του άντρα στην γαλήνη με την σοφία της, και με την σύνεση που έχει θα του χαρίζει μεγάλη παρηγοριά … Σας παρακαλώ μη θεωρήσετε κάτι άλλο προτιμότερο απ’ αυτό, αλλά να κάμνουμε τα πάντα ώστε να υπάρχει γαλήνη και ειρήνη στη συγκατοίκηση με την γυναίκα μας (το ξερό μας το κεφάλι φταίει που δεν ζούμε οι άντρες αυτά που λέει ο Χρυσόστομος).
Αλλά και μεταξύ μας όταν κάποιοι υπόσχονται φθαρτά αγαθά και πιστεύουμε ότι θα τηρήσουν τις υποσχέσεις τους, αυτοί θεωρούν ότι τους κάμνουμε μεγάλη τιμή που δεν αμφιβάλλουμε αλλά εμπιστευόμαστε ότι θα τηρήσουν τις υποσχέσεις τους (πόσο μάλλον όταν εμπιστευόμαστε τις υποσχέσεις του Θεού).
Όταν λέει η Γραφή «είδε» τον Θεό μη σκεφθείς τίποτα ψεύτικο, ούτε να νομίσεις ότι με τα μάτια του σώματος είδε την θεία και άφθαρτο δύναμη, αλλά με ευσέβεια όλα να τα εννοείς.
Δεν θα παραβλέψω (λέει ο Θεός) τους ιδρώτες σου για την αρετή (επιτρέψτε μου να σας εξομολογηθώ κάτι. Χθες το βράδυ βαριόμουν να πω έστω και μια λέξη προσευχής, για να κάνω το Απόδειπνο ούτε κουβέντα. Λέω στον εαυτό μου. Ωραία, πόση ώρα θα έπαιρνε η προσευχή ; 20 λεπτά. Θα γονατίσω για 20 λεπτά και δεν θα λέω τίποτα και πιστεύω ότι ο Θεός θα το θεωρήσει προσευχή. Έ, δεν πίστευα την ωφέλεια που είχα. Με τον Θεό, ούτε ένα αχ που θα πούμε μέσα μας δεν πάει χαμένο).
