Οι ύβρεις κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες.
Η μία είναι γνωστή και συνηθισμένη.
Η άλλη είναι μάλλον άγνωστη και σπάνια.
Η γνωστή και συνηθισμένη περίπτωση είναι η ανθρώπινη… εκτόνωση με χρήση υβριστικών εκφράσεων, φαινόμενο που συχνά οφείλεται σε υποκείμενα πάθη, όπως φθόνος, κακία, υπερηφάνεια κτλ.
Η άλλη περίπτωση, άγνωστη και σπάνια, δεν έχει σχέση με ανθρώπινα πάθη, διότι λειτουργεί εντελώς διαφορετικά.
Μαρτυρείται στην Αγία Γραφή. Όταν ο πρωτομάρτυρας Στέφανος αρχίζει να ελέγχει το συνέδριο με σκληρές εκφράσεις (Πραξ, 7, 51-53), αυτό δεν το πράττει με δική του πρωτοβουλία, αλλά κατόπιν έμπνευσης από το Άγιο Πνεύμα («υπάρχων δε πλήρης Πνεύματος Αγίου», Πραξ, 7, 55). Στην ουσία το Άγιο Πνεύμα μιλάει διά μέσω του Στεφάνου. Παρόμοια σκληρά λόγια παρατηρούμε και σε απολογίες άλλων μαρτύρων – αγίων της Εκκλησίας. Και πάλι το Άγιο Πνεύμα ήταν που μιλούσε διʼ αυτών: «δοθήσετε γαρ υμίν εν εκείνη τη ώρα τι λαλήσετε. ου γαρ υμείς εστε οι λαλούντες, αλλά το Πνεύμα του πατρός υμών το λαλούν εν υμίν» (Ματθ, 10, 19-20). Αλλά κι ο ίδιος ο Χριστός, όταν επιτίθεται φραστικά στους φαρισαίους, χρησιμοποιεί βαριές εκφράσεις υβριστικού χαρακτήρα, όπως «παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις… έσωθεν δε γέμουσιν οστέων νεκρών και πάσης ακαθαρσίας» (Ματθ, 23, 27), «όφεις, γεννήματα εχιδνών» (Ματθ, 23, 33).
Γιατί αυτές οι λέξεις; Διότι είναι οι μόνες κατάλληλες για να διεισδύσουν στην ψυχή των ακροατών φαρισαίων προκειμένου να ανανήψουν. Το αν ο στόχος (η ανάνηψη) επιτυγχάνεται ή όχι είναι θέμα προσωπικής επιλογής του αποδέκτη. Ο Θεός τους έδωσε την δυνατότητα, τους «ταρακούνησε» με μια απευθείας θεϊκή ενέργεια που πλήττει την ψυχή τους. Είναι πράξη του Αγίου Πνεύματος. Όχι του ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα πλήττει την εξωτερική αξιοπρέπεια του αποδέκτη, για να δώσει την εσωτερική αξιοπρέπεια. Ποτέ δεν έπαυσε να ενεργείται αυτό το μυστήριο στην Εκκλησία, έστω κι αν τελείται «υπόγεια», δηλαδή χωρίς να καταλαβαίνει κανείς τι… παίζεται.
Ο Θεός ενεργεί, ο Θεός έχει την πρωτοβουλία, ο Θεός έχει την «ευθύνη» των λεγόμενων, έστω κι αν η εξωτερική εκδήλωση μοιάζει να εμπλέκει μόνον έναν άνθρωπο. Ποιός ελέγχει τους κληρικούς στο τελευταίο μήνυμα της Γερόντισσας της Στερεάς Ελλάδας (Βλ. ΠΟΛΥ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΙΟ ΜΗΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΤΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ …ΚΥΡΙΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ ΜΟΥ ΟΜΙΛΩ); Η Γερόντισσα ή ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός; Το ομολογεί η ίδια: «Το άγιο μου αυτό γραπτό,
δεν το ‘γραψε χέρι γεροντικό.
ΕΓΩ ΤΟ ΕΔΩΣΑ, Ο ΜΕΓΑΣ ΘΕΟΣ.» Έχουν, όμως, οι αποδέκτες πνευματικά αυτιά να καταλάβουν την θεία προέλευση του λόγου, αντί της ανθρώπινης προέλευσης που μοιάζει να έχει; Αυτό εννοεί ο Χριστός όταν λέει «ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω» (Ματθ, 11,15).
