Σταύρος Λυγερός
Η “Γαλάζια Πατρίδα” είναι τον τελευταίο χρόνο το νέο σύνθημα-δόγμα του καθεστώτος Ερντογάν, το οποίο, βεβαίως, συνδέεται με τις τουρκικές πειρατικές ενέργειες στην κυπριακή ΑΟΖ κι όχι μόνο. “Γαλάζια Πατρίδα” βάφτισαν, μάλιστα, και τη μεγάλη αεροναυτική άσκηση που πραγματοποίησε η Τουρκία στις αρχές του 2019 σε μία κραυγαλέα επίδειξη δύναμης. Στην πραγματικότητα, η επίμονη τουρκική ρητορική περί “Γαλάζιας Πατρίδας” έρχεται να κωδικοποιήσει μία στρατηγική, η οποία υλοποιείται σταδιακά, αλλά συστηματικά τα τελευταία χρόνια.
Όπως απέδειξαν για μία ακόμα φορά οι χάρτες του υπουργού Άμυνας Ακάρ, οι Τούρκοι επιδιώκουν να εγγράψουν υποθήκες σε θαλάσσιες περιοχές που –σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο– ανήκουν στην Ελλάδα και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Για τον σκοπό αυτό δεν χρησιμοποιούν μόνο λόγια και χάρτες. Με τη συνεχή και έντονη αεροναυτική παρουσία τους επιχειρούν να εδραιωθούν και αναγνωρισθούν σαν ηγεμονική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι έχουν θέσει υπό τον απόλυτο έλεγχό τους ειδικά τη θαλάσσια περιοχή που ορίζεται δυτικά από τη γραμμή Ρόδος-Κρήτη και ανατολικά από την Κύπρο. Γι’ αυτό και σ’ αυτή την περιοχή πραγματοποιούν συχνά ασκήσεις και ακόμα συχνότερα τη δεσμεύουν με την έκδοση Navtex, οι οποίες εγκλωβίζουν ελληνικά νησιά, κυρίως το Καστελόριζο, και αμφισβητούν ελληνικά δικαιώματα. Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι προετοιμάζουν θερμό επεισόδιο.
Λόγω του ρήγματος στις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας και στη συνέχεια των δυσκολιών στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν εδραιωθεί τα δύο γεωπολιτικά τρίγωνα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος, ενώ με τις ευλογίες των ΗΠΑ και της ΕΕ, ειδικά της Γαλλίας, στο παιχνίδι έχει μπει και η Ιορδανία με αντίστοιχο τρίγωνο.
Έστω και καθυστερημένα, οι προαναφερθείσες εξελίξεις ώθησαν την Ελλάδα να ξαναδεί τον εαυτό της ως χώρα της Ανατολικής Μεσογείου. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, στην Αθήνα είχε κυριαρχήσει το δόγμα Καραμανλή-Αβέρωφ «η Κύπρος είναι μακριά», με αποτέλεσμα η Ελλάδα ουσιαστικά να αποσυρθεί από την Ανατολική Μεσόγειο, όπου έτσι κι αλλιώς η παρουσία της ήταν υποτυπώδης και μόνο στην Κύπρο.
Αυτό το δόγμα-υπεκφυγή έχει εμποτίσει γενιές Ελλαδιτών πολιτικών και διπλωματών, με αποτέλεσμα να κυριαρχήσει για δεκαετίες η μονοδιάστατη αντίληψη για την εθνική ασφάλεια που συρρικνώνει το ελληνικό ενδιαφέρον αποκλειστικά στο Αιγαίο. Η στρατηγική αυτή αναδίπλωση βόλεψε την Άγκυρα. Της άφησε ελεύθερο το πεδίο στην Ανατολική Μεσόγειο. Πιθανότατα η έγερση των τουρκικών επεκτατικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο από το 1973 να ήταν μία συνειδητή στρατηγική επιλογή για να αποκόψει την Ελλάδα από την Ανατολική Μεσόγειο.
Το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου
Μία προσπάθεια να αντιστραφεί η διάχυτη αυτή αντίληψη έγινε μετά το 1993 από την κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου και τον υπουργό Άμυνας Γεράσιμο Αρσένη με το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου με σκοπό την αμυντική κάλυψη της ελεύθερης Κύπρου. Στο πλαίσιο αυτό εντασσόταν και η προμήθεια του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-300. Τότε, η Ελλάδα είχε αρχίσει να εδραιώνει μια αεροναυτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η διαδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου από τον Κώστα Σημίτη τυπικά δεν οδήγησε σε αλλαγή πολιτικής, αλλά στην πράξη αφυδάτωσε και σταδιακά ακύρωσε το εν λόγω δόγμα. Όταν, μάλιστα, λόγω και των ασφυκτικών πιέσεων της Δύση (και του Ισραήλ) οι S-300, αντί να εγκατασταθούν στην Κύπρο, αποθηκεύτηκαν στην Κρήτη, ο Ενιαίος Αμυντικός Χώρος εκφυλίσθηκε επιχειρησιακά και παρέμεινε εν ισχύ μόνο στα χαρτιά.
Τα τελευταία χρόνια η πυκνή αεροναυτική παρουσία των Τούρκων στην Ανατολική Μεσόγειο έχει σκοπό όχι μόνο τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού που ενώνει την Κύπρο με την Ελλάδα, αλλά και την προβολή αβάσιμων διεκδικήσεων. Στις παραδοσιακές διεκδικήσεις έχουν προστεθεί και όσες καταγράφονται στους χάρτες, που προ καιρού είχε ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Ακάρ παρουσιάσει στους Λίβυους συνομιλητές του. Χάρτες, οι οποίοι, όμως, είναι προγενέστεροι.
Η απόφαση της Άγκυρας να μονιμοποιήσει και να πυκνώσει την αεροναυτική παρουσία της εντάσσεται στην ευρύτερη νεοοθωμανική στρατηγική. Βασική συνιστώσα αυτής της στρατηγικής, έτσι όπως σε ανύποπτο χρόνο την έχει εκθέσει ο Νταβούτογλου, είναι η μετατροπή της Τουρκίας σε μεγάλη αεροναυτική δύναμη, με κυρίαρχη παρουσία σ’ όλη την Ανατολική Μεσόγειο.
“Γαλάζια Πατρίδα” και έξω από το Σούνιο!
Η συνέχεια στο https://slpress.gr/ethnika/dogma-quot-galazia-patrida-quot-quot-toyrkiki-limni-quot-i-an-mesogeios-me-ektos-tin-ellada/
